Elita Polskiej Partii Robotniczej (1944–1948)

.

 Portret historyczno-socjologiczny

 

Mirosław Szumiło

Mirosław Szumiło (born 1975) – PhD with habilitation, Polish historian, academic teacher. Adjunct (assistant professor) at the Department of Social History of the 20th Century, the Institute of History of the Maria Curie-Sklodowska University in Lublin


Po 25 latach nieskrępowanych badań nad Polską Partią Robotniczą okazuje się, że elita tej partii wciąż nie została dogłębnie przeanalizowana i opisana. Nasz stan wiedzy na ten temat jest fragmentaryczny. Należy pamiętać, iż elita PPR nie była częścią typowej elity politycznej, bowiem partia komunistyczna stanowiła de facto „partię władzy”. Dotyczy to również pierwszych lat powojennych, gdy zachowywano pozory „demokracji ludowej”. W rękach komunistów znajdowały się kluczowe struktury władzy: aparat partyjny, aparat bezpieczeństwa i wojsko. Co prawda w rządzie i innych organach państwowych zasiadali reprezentanci partii satelickich oraz niezależnego PSL, jednak PPR sprawowała nad nimi nadzór i kontrolę w dwojaki sposób.

Po pierwsze, ministrowie niekomunistyczni (z których znaczną część stanowili zupełni figuranci) byli nadzorowani przez swoich zastępców – podsekretarzy stanu z PPR. Po drugie, wśród reprezentantów partii satelickich w rządzie znajdowali się kryptokomuniści (tajni członkowie PPR pełniący rolę komunistycznych „wtyczek”). Tak więc elita Polskiej Partii Robotniczej spełniała wszelkie kryteria rzeczywistej elity władzy, definiowanej przez socjologa Janusza Sztumskiego jako zbiór osób zajmujących kluczowe pozycje w strukturze władzy, których decyzje mają wpływ na całokształt życia danego społeczeństwa .

W niniejszym tekście postaram się ogólnie scharakteryzować elitę formalną PPR, tj. członków tzw. centralnych instancji partyjnych (Komitetu Centralnego, Centralnej Komisji Kontroli Partyjnej, Centralnej Komisji Rewizyjnej), liczących w sumie 81 osób. Uwagę koncentruję jednak na elicie rzeczywistej, czyli komunistach zajmujących kluczowe pozycje w strukturze „władzy ludowej” .

W celu nakreślenia portretu historyczno-socjologicznego 151 członków elity rzeczywistej należy poddać analizie ich cechy społeczno-demograficzne – płeć, wiek, miejsce urodzenia, pochodzenie społeczne i etniczne, wykształcenie – oraz przedstawić przebieg kariery w ruchu komunistycznym, ze szczególnym uwzględnieniem losów i działalności w latach II wojny światowej. Podstawowym źródłem do naszkicowania portretu zbiorowego są akta osobowe działaczy partyjnych przechowywane w Archiwum Akt Nowych. Jako uzupełnienie archiwaliów posłużyły biogramy ze Słownika biograficznego działaczy polskiego ruchu robotniczego3 i innych wydawnictw oraz publikowane wspomnienia i zebrane relacje.

Calosc w poizszym linku

Elita_Polskiej_Partii_Robotniczej_1944_1948

No comments yet... Be the first to leave a reply!

Dodaj komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

%d bloggers like this: