Baruch Spinoza: Okoliczności i konsekwencje wykluczenia z gminy żydowskiej

 

Celem niniejszej pracy jest kompilacja i synteza uwarunkowań społecznych oraz politycznych, które doprowadziły do usunięcia Barucha Spinozy z szeregów gminy żydowskiej w Amsterdamie.

Anna Milek

Postaram się pokrótce prześledzić sytuację ludności niderlandzkiej, w tym także wyznania mojżeszowego, a następnie życie filozofa i jego poglądy. Spróbuję się także zastanowić czy tezy przez niego stawiane rzeczywiście stały się głównym powodem nałożenia klątwy. W ostatnim podrozdziale pozwolę sobie także na omówienie związku pomiędzy ogłoszeniem Spinozy heretykiem a konsekwencjami tego wydarzenia na gruncie moralnym, społecznym i filozoficznym.

REPUBLIKA ZJEDNOCZONYCH PROWINCJI NIDERLANDÓW PÓŁNOCNYCH

Wiek XVII w historii Holandii uznać można za szczyt potęgi tego państwa po oderwaniu się od monarchii hiszpańskiej. Z punktu widzenia administracyjnego Zjednoczone Prowincje tworzyło siedem republik o takich samych prawach, obowiązkach i przedstawicielstwie oligarchicznym w Stanach Generalnych. Nie posiadały one monarchy, ale jedynie namiastkę władzy królewskiej spoczywającej w ręku namiestnika z dynastii orańskiej .

Ten organizm państwowy, który będę w dalszej części pracy nazywać umownie od określenia jednej z prowincji Holandią, posiadał wspólną politykę zagraniczną i armię, lecz niejednolite były sądownictwo, system podatkowy, administracja oraz gospodarka wodna, tak istotna w tamtejszych warunkach geopolitycznych .

Należy podkreślić, że we wszystkich prowincjach pełnię praw politycznych posiadali jedynie wyznawcy ewangelicyzmu reformowanego i jedynie oni mogli piastować urzędy państwowe . Pomimo pokoju podpisanego w 1609 roku z koroną hiszpańską i uznania przez nią Zjednoczonych Prowincji, nie ustały walki. Dodatkowo po dwóch latach kraj ogarnęła wojna domowa arminianów z gomarystami (nurty kalwinizmu) , na którą wkrótce nałożył się wybuch wojny trzydziestoletniej.

Zjednoczone Prowincje wystąpiły w niej po stronie obozu protestanckiego, walcząc aż do roku 1648 o ostateczną niepodległość . II połowa XVII wieku to dwukrotna kulminacja narastającego przez lata sporu z Anglią, zakończonego ustępstwami ze strony holenderskiej, a także znalezienie się Republiki w orbicie wojny północnej i konfliktu z Portugalią .

Wbrew teoretycznej równości wszystkich krain Republiki, prędzej czy później przynajmniej jedna musiała zacząć dominować dzięki swemu dogodnemu położeniu i kapitałowi. Tak właśnie stało się z Amsterdamem – stutysięcznym miastem posiadającym port, giełdę, wiele banków, manufaktury, składy i ogromne przedsiębiorstwa.

Wkrótce przyczyniły się one do przejęcia przez to miasto funkcji kierowniczej nie tylko w jego prowincji, ale także wobec całej Republiki po podpisaniu pokoju westfalskiego . Niemałą rolę odgrywał również fakt, że Amsterdam był jedną z siedzib pierwszego na świecie koncernu międzynarodowego – utworzonej w 1602 roku Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej .

SPOŁECZEŃSTWO NIDERLANDZKIE W XVII WIEKU

Calosc w ponizszym linku

Baruch_Spinoza_

One Response to “Baruch Spinoza: Okoliczności i konsekwencje wykluczenia z gminy żydowskiej”

  1. O ile rozumiem ten artykul to Spinoza byl jakims z „Jews for Jesus” typem, a to chyba nieprawda

Dodaj komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

%d bloggers like this: