PROFANACJA PAMIĘCI OFIAR HOLOCAUSTU W SZTOKHOLMIE 

.

Napisal przyslal

Daniel Kraus


Stało się coś czego nikt nie potrafił przewidzieć i co jest trudne do zrozumienia nie tylko dla Żydów. Monument ,,6 kamieni – 6 miljonów”, wzniesiony jesienią 2019 r. dla upamiętnienia ofiar Holocaustu, został nagle i bez konkretnego powodu usunięty z żydowskiego cmentarza w Solna, w Sztokholmie. Monument, autorstwa polsko-szwedzkiej artystki Justyny Bamby, to 6 granitowych bloków z inskrypcjami 6 niemieckich obozów śmierci: TREBLINKA, AUSCHWITZ, MAJDANEK, SOBIBÓR, BELŻEC , CHEŁMNO, ustawionych pomiędzy grobami ofiar Holocaustu i tworzących w ten sposób wspólną, wymowną kompozycję.


Foto: SHMA, granitowe bloki monumentu ,,6 kamieni – 6 miljonów” z inskrypcjami obozów Zagłady.
Te ofiary to młode kobiety które zostały przewiezione do Szwecji w lipcu 1945 r. tak zwanymi Białymi statkami, w ramach akcjji ratowniczej z incjatywy UNRRA. Przewieziono wtedy do Szwecji ponad 9000 osób, glownie Żydów, z których większość stanowiły młode kobiety. Akcja Bialych statków, była najwiekszą szwedzką akcją ratowniczą ofiar Holocaustu. Brało w niej udział kilka tysięcy Szwedów. Akcję przeprowadzono przy pomocy 4 statków i 1 okrętu które dostosowano do przewozu byłych więźniów z Bergen-Belsen.
Z ponad 600 osób które przybyły z Lubeki do Sztokholmu w lipcu 1945 r. kilkadziesiąt zmarło krótko po przybyciu. Głównym powodem zgonów były choroby zakaźne i ogromne wyczerpanie. Żydowska Gmina Wyznaniowa w Sztokholmie przeznaczyła wtedy na miejsce pochówku plac na Północnym Żydowskim Cmentarzu (Norra Judiska Begravningsplatsen). Najmłodsza z pochowanych miała 15 lat, większość zmarłych była w wieku 25-30 lat. Państwo szwedzkie pokryło koszty pogrzebowe. Podobne miejsca pochówku powstaly w wielu szwedzkich miastach wzdłóż wybrzeża dokąd byłych więźniów, głównie z Bergen- Belsen, przewożono i kierowano do szpitali zakaźnych.
Groby ofiar Holocaustu na cmentarzu w Solna trwały przez dekady w zapomnieniu. Płyty nagrobków zapadły się pod ziemię. Jedynie koszono tam trawę. Również akcja Białych statków poszła w zapomnienie. Historią Białych statków i losem ofiar przybyłych do Sztokholmu zainteresował się docent Roman Wasserman Wróblewski, pracujący nieopodal cmentarza, w szpitalu Karolinska Sjukhuset. Został on zapytany przez izraelskiego naukowca o miejsce pochówku Frymety Einhorn (Ajnhorn) która opuściła Lubekę 11 lipca 1945 r. statkiem S/S Kastelholm i przypłynęła do portu Frihamnen w Sztokholmie. Zmarła trzy tygodnie po przyjeździe. Frymeta była jedną z trzech ofiar które 8 sierpnia 1945 pochowano w Sztokholmie. Miała tylko 17 lat. Odnalezienie jej grobu na zaniedbanym cmentarzu, gdzie większość nagrobków zapadła się pod ziemię, zajęło kilka dni.
Roman Wasserman Wroblewski zastał miejsce pochówku ofiar Holocaustu w opłakanym stanie. Jedyne widoczne obiekty stanowiły płyty kamienne oddzielające rzędy grobów. Inskrypcje na zapadłych płytach nagrobków były nieczytelne, z trudem można było rozpoznać numery grobów. Razem z kilkoma członkami zarządu Swedish Holoocaust Memory Association, SHMA, (Föreningen Förintelsens Minne, FFM) rozpoczął on bezinteresownie prace badawcze o losach ofiar pochowanych na tym cmentarzu a także renowację kilku nagrobków. Ta praca przerodziła się we wspólny projekt z Żydowską Gminą w Sztokholmie, (Judiska Församlingen i Stockholm), obejmujący restaurację grobów, postawienie wyżej wymienionego monumentu i prace dydaktyczno-pedagogiczne z młodzieżą szkolną na temat akcji Białych statków, Holocaustu i losu ofiar przybyłych wtedy do Szwecji. Na ten cel gmina otrzymała od państwa dotacje 200 000 SEK. Oprócz tego 75 000 SEK od Fundacji Heckschera. Reastaurację grobów i nagrobków oraz wzniesienie monumentu przeprowadziła bezinteresownie Swedish Holocaust Memorial Association. SHMA wykonała prace restauracyjne i przeznaczyła na ten cel materiały o wartości ponad 250 000 SEK.
Dotychczasowy i jedyny wklad gminy to zlożenie podania o dotacje, pokrycie kosztów produkcji monumentu, prace porządkowe i nie zrozumiałe usunięcie tak ważnego i wymownego monumentu. Do tego usunięcie w sposób perfidny bo w miesiącu lipcu, a więc w 75:ą rocznicę akcji ratowniczej ofiar z Bergen-Belsen. Swedish Holocaust Memorial Association wystosował pismo z protestem i żądaniem ustawienia Monumentu na tym samym miejscu gdzie został on wzniesiony jesienią 2019 roku, zgodnie z konceptem autorki Justyny Bamby i za zgodą gminy. Dotychczas brak reakcji.

Foto: SHMA, puste miejsca po usuniętych granitowych blokach monumentu..
Pomijając aspekt materialny związany z projektem, który też jest skandalem, to akt usunięcia Monumentu jest pod wzgledem moralnym i kulturowym nie tylko skandaliczny ale jest on ewidentną profanacją pamięci o ofiarach Holocaustu. Jest profancją ofiar pochowanych w Sztokholmie jak i wszystkich innych ofiar tej wielkiej zbrodni. Brak informacji i wyjaśnien ze strony gminy, kłamliwe dane w protokole z zebrania zarządu, brak dialogu i całkowite milczenie ze strony zarządu i rady gminnej jest nie zrozumiały i nie do przyjęcia. Działanie gminy w Sztokholmie w typ przypadku jest oznakiem braku szacunku przede wszystkim wobec ofiar Holocaustu, ale też wobec SHMA, autorki Monumentu i dużej rzeszy osób które ten godny projekt poparły.


6 komentarzy to “PROFANACJA PAMIĘCI OFIAR HOLOCAUSTU W SZTOKHOLMIE ”

  1. Daniel Kraus 20/09/2020 at 12:33

    Tak to jest bardzo bolesne co sie stalo dla wielu osob i z wielu wzgledow. Przepraszam osoby dotkniete tym bezprecedensowym aktem jako jeden z wykonawcow projektu.

    Sposob w jaki przeprowadzono usuniecie Monumentu jest niezrozumialy. Wszystkie dotychczasowe wyjasnienia, ktore nie sa oficjalne, nie zgadzaja sie z faktami i dokumentacja projektu. Nie sadze ze Monument wroci ale w koncu jakas reakcja od gminy musi byc bo sprawa stawia gmine w coraz bardziej niewygodnej sytuacji.

  2. Maria Mikołajczyk-Stawińska 18/09/2020 at 11:51

    Bardzo bolesne jest to, co się stało! Tym razem to nie antysemici naruszyli spokój Ofiar ale gmina żydowska! Nic z tego nie rozumiem. Mnie boli to tym bardziej, ze w Oświęcimiu straciłam Wujka!

  3. Daniel Kraus 15/08/2020 at 18:37

    Niestety jak dotychczas gmina ani rada gminy nie odpowiedziala na list, Gmina wydaje
    co tydzien informator ale o Monumencie, jego usunieciu i powodzie ani slowa.
    Jedyne dane to protokol z pazdziernika 2019 gdzie podano klamliwe informacje o projekcie. Zweryfikowalem te dane z podaniem do panstwa o dotacje i stwierdzilem ze informacje podane w protokole sa niezgodne z faktycznym stanem rzeczy. Dziwi tez fakt ze rzetelnosc protokolu jest potwierdzona przez przewodniczacego gmiy, z zawodu prawnika,

  4. helenarozabrus 14/08/2020 at 10:00

    Swedish Holocaust Memorial Association (SHMA) wystosowała oficjalne zapytanie do Zarzadu Gminy w Sztokholmie z prośba o wyjasnienie dlaczego usunięto te kamienie symbolizujace sześć obozów śmierci i stanowiace integralna część Monumentu i jej artystyczna koncepcję. Niestety Gmina nie odpowiada. Dlatego dodatkowe prośby o wyjaśnienie byłyby nadzwyczaj cenne. Można je kierować wprost do gminy na adres Info@jfst.se.

  5. Dlaczego usunięto te stelle, czy coś już wiadomo?

  6. Bardzo dziękuję za ciekawy, buntujący, a wzruszający artykuł.

Leave a Reply

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

%d bloggers like this: