Żydzi w Polsce

.

.

Weronika Kundera


Historia Żydów w Polsce jest częścią historii naszego kraju. Żydzi zamieszkują Polskę już od ponad 1000 lat. Niestety wiedza Polaków dotycząca ich społeczności ogranicza się najczęściej wyłącznie do okresu wojny i holocaustu. Większość społeczeństwa nie wie nic o ich życiu przed wojną, a także o tym, jakie nastawienie do nich mieli kolejni władcy polscy.

Większą wiedzą wykazują się starsi Polacy, zwłaszcza gdy chodzi o okres powojenny. Mniejszość ta pozostaje dziś na uboczu życia społecznego z powodu : zmniejszenia się jej liczebności po wojnie, późniejszych emigracji, związanych z pogromami i wrogą wobec nich polityką władz PRL, asymilacji, małżeństw mieszanych, których dzieci czują się dziś Polkami, niżu demograficznego, migracji do miast, która przyczynia się do zatracania tożsamości. Zanikaniu tej społeczności towarzyszy nikłe zainteresowanie ze strony Polaków.

Brak wiedzy o życiu Żydów w Polsce jest dużą stratą, gdyż historia tej mniejszości jest niewątpliwie jedną z najbardziej ciekawych wśród wszystkich mniejszości. To właśnie Żydów władcy polscy wznosili do rangi urzędników państwowych, to właśnie im nadawali liczne przywileje, to oni wzbudzali najwięcej emocji wśród społeczeństwa polskiego, a ich przedstawiciele w największej mierze wpłynęli na rozwój gospodarki i kultury naszego kraju.

Z drugiej strony, tylko Żydom groziły pogromy, wydalanie z miast, zakaz wystawiania towarów na kramach, prowadzenia gorzelni, małżeństw z chrześcijanami, zatrudniania chrześcijańskiej służby, noszenia ozdobnych strojów, zakaz studiowania na polskich uczelniach i wykonywania najlepiej płatnych zawodów. Mimo narastającej niechęci, spowodowanej konkurencją gospodarczą, Żydzi w Polsce odnaleźli swój raj i to właśnie ją uznali za miejsce wybrane na ziemi ( Polin po hebr. znaczy „ tu odpocznij ”) . „ Lepiej jest żyć o suchym chlebie, ale w pokoju w Polsce, gdzie prawo chroni Żydów”- napisał rektor jesziwy w Krakowie Moshe Isserles w XVI w. Występowało także przysłowie „ Polska jest niebem dla Żydów, rajem dla szlachty, piekłem dla chłopów”.

Emigrowali do niej ze wszystkich zakątków Europy, by tutaj rozwinąć swą unikatową kulturę. Bogata i
różnorodna wspólnota żydowska została zniszczona w okresie II wojny światowej. Niemieccy naziści wymordowali na naszych ziemiach 3 miliony Żydów posiadających obywatelstwo polskie, co stanowiło 98 % ich społeczności. Drugą wojnę światową przeżył zaledwie co 101 polski Żyd. Ich los po wojnie również nie był lekki. Społeczeństwo polskie tylko w najwcześniejszych latach odnosiło się do nich z dużym współczuciem. Strach przed odebraniem majątków przez więźniów obozów, którzy przeżyli wojnę, nakłaniał niekiedy Polaków do pogromów ludności żydowskiej. Niechęć do nich pogłębiała polityka władz PRL, które najpierw faworyzowały Żydów, jako społeczność dobrze wykształconą w powierzaniu
jej najwyższych funkcji, by póżniej oskarżać Żydów o chęć stworzenia własnej autonomii, odebrania wpływów Polakom i stworzenia tzw. Żydokumuny.

Doprowadziło to do masowych prześladowań Żydów, których wyrzucano z pracy, ograniczano możliwość
posiadania własnych stowarzyszeń, prasy, prowadzenia odrębnych szkół. Dotkliwy dla nich był również bojkot sklepów żydowskich, który powodował, że często żyli w bardzo trudnych warunkach. Zazdrość o majątek prowadziła do najbardziej podłych oskarżeń o porywanie młodych Polek i wywożenie ich do Izraela, o przywłaszczanie najlepszych towarów, niechęć do pracy i pasożytnictwo na narodzie polskim. Wrogie nastawienie społeczeństwa przyczyniło się do masowych emigracji Żydów z Polski. Szacuje się, że z niewielkiej społeczności żydowskiej, która przeżyła po wojnie wyjechało ok. 200 tys. Żydów. Ci, którzy
pozostali, często nie przyznają się do swej tożsamości, uznając że „ bycie Żydem w antysemickim kraju jest po prostu niemożliwe”.

Zachęcam wszystkich do poznania historii polskich Żydów, gdyż statystyki są niestety nieubłagalne. Z roku na rok, maleje liczba tej mniejszości. Polscy Żydzi, tak jak i inni rdzenni mieszkańcy, emigrują z naszego kraju, poszukując lepszych warunków życia. W przyszłości, może ich zabraknąć na ziemiach polskich.

Chcąc pogłębić swą wiedzę na temat Żydów i innych mniejszości, zachęcam do przeczytania artykułu:
W. Kundera, Mniejszości narodowe w Polsce – zarys historyczno-prawny w nr 4/2016 czasopisma Studia Prawa Publicznego. Więcej informacji na stronie internetowej:
http://spp.amu.edu.pl/index.php?page=2016-nr-16
Obecnie przygotowuję artykuł dotyczący historii Żydów w Polsce, który ukaże się w przyszłym roku.


Zydzi_w_Polsce

5 komentarzy to “Żydzi w Polsce”

  1. Freda Uziyel 02/09/2020 at 06:28

    Oczywiście, ze jest to legenda , która urosła do prawdy historycznej .
    Agnon wspomniał te legendę, która jednak nie była w ogóle znana szerokim rzeszom społeczeństwa .
    Byłam świadkiem tego jak rozrastała się ta miła opowiastka do historycznego faktu, który przekazywany tak jak to robi się obecnie , jest bardzo nie uzasadnionym żadnymi badaniami historycznymi, wymysłem .
    Nie wiem czy każdy z Was pamięta z lekcji historii o Słowianach i początkach polskiej państwowości. Mówi się tam o Opolanach ,Polanach itd…którzy zamieszkiwali ziemie na wschód od ziem niemieckich . No , wiec kiedy Żydzi przybyli na tereny obecnej Polski, a przybyli właśnie z Niemiec ( dlatego mówili narzeczeni reńskim języka niemieckiego) , to doskonale wiedzieli , ze przybyli do kraju Opolan , do Polonii- Polanii. Nie trzeba wielkiej wyobraźni aby zrobić z tego słowa milutka legendę , która razi i krzyczy o pomstę do nieba kiedy przekazywana jest jako prawda o etymologii pochodzenia nazwy Polin, wśród Żydów .
    Uczestniczyłam w kikudniowej ( wspaniałej ) konferencji dotyczącej historii Żydów polskich , w Oksfordzie zorganizowanej przez profesora Polonskyiego . Było to bardzo ważne wydarzenie , które dało początek badaniom historycznym oraz powstaniu na uniwersytecie oxfordzkim katedry poświęconej tym badaniom oraz instutowi historycznemu , ,który tradycyjnie już organizuje konferencje w Londynie . Wtedy tez powstało prowadzone przez profesora Polonskyiego wspaniałe wydawnictwo poswiecone wydawaniu prac poświęconych badaniom historii Żydów polskich oraz wschodniej Europy. Chylę czoła nad osiągnięciami profesora, ale tu muszę dodać , ze właśnie na tej pierwszej konferencji oxfordzkiej( zdaje się , ze był to rok 1984) jeden z historyków podał w swoim referacie genezę pochodzenia słowa Polin , jako po- lin . Podał ja jako prawdę , a nie legendę . Pamietam , ze lekko byłam tym zbulwersowana , bo pamietalam doskonale czerwona książkę do historii autorstwa pani Michnik , gdzie żywo stały mi przed oczyma historie pierwszych Opolan i polskiej państwowości . Historyjka o Polin , chc miła , od razu wydała mi się tylko legenda .
    Na przerwie w naradach konferencyjnych podszedł do mnie mój były profesor historii na uniwersytecie już izraelskim, profesor Jakub Goldberg , który był szczesliwy ujrzawszy mnie na konferencji ( byliśmy z tej samej emigracji, a poza tym lubił mnie jako swoją studentkę) . Profesor Goldberg dla mnie był trochę męczącym naukowcem, bo wymagał od nas zawsze , aż do bólu głowy oparcia wszelkich tez na źródłach historycznych . Był w tym nieubłagany . Proszę , wiec sobie wyobrazic jego reakcje na „ prawdę” o słowie Polin . Zdenerwowany chodził ze mną po sali i tłumaczył mi , ze oni ( tzn. Historycy , którzy z entuzjazmem przyjęli historyjkę o z”Po-lin’, oszaleli i , ze tego nie robi się w historii . W kółko powtarzał:” przecież pani jako moja studentka wie , ze historyk nie może mówić o czymś bez podania źródeł’. Oczywiście , miał racje . Ale słowo to , choć nie poparte żadnym źródłem , czyli żadnym historycznym dowodem zaczęło robić niezwykła karierę i po latach zostało zobiektyzowane tak, ze można już było z calaga powaga tłumaczyć , ze Żydzi nazwali Pojlin- – krainę Opolan i innych Polonusów , krajem , gdzie będą mogli spocząć i stad nazwali ja Po- lin.

  2. Do ml. Slowo obrzydzenie nie ma nic wspolnego z Zydami.Jest pokrewne slowu brzydki wywodzacemu sie ze slowianskiego briti-ostry (stad brzytwa),cierpki.

  3. Jak juz tak sie zastanawiac nad zrodloslowiem ”Polin”, moze bardziej relewantne jest zastanowienie sie nad zrodloslowiem slowa ”obrzydzenie” ?

  4. Victor Lederman 30/08/2020 at 08:42

    Hebrajska nazwa Polin pochodzi bezposrednio z gorno-niemieckiego Polen ,za posrednictwem jidysz.Reszta to legendy,obecnie uzywane politycznie.

  5. Hebrajska nazwa Polski „Polania” albo „Polin” nie ma chyba nic wspolnego z legenda, ze Polin oznacza „tu spoczniemy”. Nie mam pojecia kto to wymyslil, ale wystarczajaco duzo historykow wypowiada sie przeciwko tej legendzie.

Leave a Reply

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

%d bloggers like this: