Wiersz na dzisiejszy wieczór – odc. 169

Jaroslaw Kosiaty

Wiersze, piosenki i opowiadania zbieram od czasów szkolnych. Wyszperane z najbardziej zapomnianych zakamarków opuszczonych strychów oraz zakurzonych bibliotecznych półek, znalezione przypadkowo w starych czasopismach i książkach… Wpisywane mozolnie do zeszytów aż do 1996 roku, kiedy to postanowiłem „wrzucić” je do Internetu. Tak powstała strona „Listów z krainy snów…” (www.wiersze.co). Niech ponownie ożyją i będą źródłem nadziei i siły dla innych…


Dziś nie będzie ani o poezji ani o muzyce, ale o pewnym niezwykłym filmie dokumentalnym, którego głównym bohaterem jest najbardziej znany polski pisarz science-fiction, którego książki przetłumaczono na ponad 40 języków. W oparciu o jedną z jego powieści w 2002 roku amerykański reżyser Steven Soderbergh nakręcił film z George’em Clooneyem w roli głównej. Pewnie już wiecie o kogo chodzi. Tak, to Stanisław Lem (1921-2006).

Ciekawostki z życia pisarza: Stanisław Lem znał osobiście Karola Wojtyłę, przyszłego papieża Jana Pawła II. Pierwszy raz spotkali się na przełomie lat 40. i 50. w domu Jana Józefa Szczepańskiego, gdzie Karol Wojtyła przybył jako wikary na tradycyjną kolędę. Na początku lat 70. ówczesny arcybiskup metropolita krakowski Karol Wojtyła zaprosił Lema do swojej siedziby w celu prezentacji odczytu na temat przyszłości cywilizacji w związku z tzw. „kryzysem naftowym”. Podczas pobytu w Berlinie Zachodnim i Wiedniu Lem zaprzyjaźnił się także blisko z pisarzem i historykiem Władysławem Bartoszewskim. Prowadził również ożywioną znajomość korespondencyjną m.in. z pisarzem Sławomirem Mrożkiem.

Ulubioną lekturą Lema była Trylogia Sienkiewicza, ale czytał z niej tylko najlepsze, jego zdaniem, fragmenty. Z poezji bardzo cenił sobie twórczość Bolesława Leśmiana. Lubił muzykę poważną, szczególnie symfonie Beethovena, jazz (duet Louisa Armstronga z Ellą Fitzgerald), piosenki z Kabaretu Starszych Panów oraz niektóre piosenki grupy The Beatles. Do ulubionych filmów rozrywkowych Lema należały obrazy poświęcone postaci King Konga, seria z Jamesem Bondem, Gwiezdne wojny oraz serial Star Trek. Te ostatnie krytykował jednak za lekceważenie przez scenarzystów podstawowych praw fizyki. Z kina artystycznego najbardziej cenił filmy hiszpańskiego reżysera Luisa Buñuela.

Był poliglotą: znał łacinę, niemiecki, francuski, angielski, ukraiński i rosyjski. Języka angielskiego nauczył się samodzielnie, w związku z tym miał problemy z wymową (sam nazywał swój mówiony angielski „Gorilla English”), ale dobrze czytał i pisał.

Choć Lem nazywał Lwów swoją „ojczyzną” i deklarował, iż pozostanie lwowianinem aż do śmierci, rozmyślnie nigdy więcej nie odwiedził rodzinnego miasta od czasu wymuszonego wyjazdu w 1946 roku. Nazwiskiem pisarza została nazwana planetoida (3836). W grudniu 2019 roku nazwę Solaris otrzymała gwiazda w gwiazdozbiorze Pegaza, a krążącą wokół niej planetę nazwano Pirxem.

Największym zaskoczeniem dla mnie był fakt, że Lem nigdy nie nauczył się obsługiwać komputera. W podeszłym wieku, kiedy nie mógł już pisać samodzielnie na maszynie (z powodów neurologicznych), swoje teksty dyktował sekretarzowi, który zapisywał je na komputerze. Tak powstała np. książka „Okamgnienie”.

Przepraszam, ale miałem dzisiaj napisać o pewnym niezwykłym filmie dokumentalnym.

„Kreacyjny dokument Borysa Lankosza to próba uchwycenia fenomenu Stanisława Lema jako pisarza i myśliciela wykraczającego intelektualnymi horyzontami poza epokę i realia kraju, w którym przyszło mu żyć. Film złożony z archiwalnych kolaży, inscenizacji oraz unikalnych fragmentów wywiadów daje wgląd nie tylko w biografię twórcy, lecz także w burzliwą historię Europy Środkowo-Wschodniej, która go ukształtowała.

Stanisław Lem jest najsłynniejszym polskim pisarzem science fiction na świecie. Tłumaczony na 41 języków, sprzedał ponad 30 mln egzemplarzy swoich książek. Mimo to w swoim kraju przez większość życia był outsiderem. Jego życie jest spowite zagadką i pełne paradoksów. Jak udało mu się przetrwać Holokaust? Jaki był jego prawdziwy stosunek do komunizmu, skoro pisał utwory propagandowe i uczestniczył w nielegalnej działalności opozycyjnej jednocześnie? Jak udało mu się monitorować postęp międzynarodowej nauki i technologii z tak niezwykłą dokładnością, żyjąc na obrzeżach Krakowa, za Żelazną Kurtyną, pod represyjnym reżimem, który cenzurował wszystko, w tym prywatne listy? Dlaczego pisał dla „Tygodnika Powszechnego”, jednocześnie otwarcie mówiąc o swoim ateizmie?”

Ten film po prostu musicie zobaczyć. Dokument „Stanisław Lem – autor Solaris” (52 minuty, Polska, 2015) dostępny jest bezpłatnie na niemiecko-francuskim kanale telewizyjnym Arte tylko do 7 września 2020 pod adresem:

Wersje filmu (do wyboru poprzez znaczek z chmurką pod filmem z prawej strony):

– polska (z angielskimi napisami)

– polska (z hiszpańskimi napisami)

– polska (z włoskimi napisami)

– francuska (francuski dubbing)

– niemiecka (niemiecki dubbing)

Uwaga: aby obejrzeć wersję w języku polskim należy wybrać opcję „Angielski (napisy)”. Wówczas film jest wyświetlany z polskim lektorem i angielskimi napisami na dole.

PS. Mój ulubiony autor „Bajek robotów” przypomniał mi się teraz jeszcze z innego powodu. W 1999 roku Stanisław Lem napisał wstęp do mojej pierwszej książki „Jak korzystać z Internetu. Poradnik dla lekarzy” (Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków, 1999). Właśnie udało mi się przepisać cały ten niezwykły tekst na komputerze i udostępnić w sieci na stronie „Listów z krainy snów” pod adresem:

Mimo upływu ponad dwudziestu lat nic nie stracił na swojej aktualności – zawiera wiele trafnych spostrzeżeń i przepowiedni. Polecam.

Miłych, gwiezdnych snów…

Jarosław Kosiaty”Listy z krainy snów” – www.wiersze.co


Wszystkie wpisy Jarka TUTAJ

One Response to “Wiersz na dzisiejszy wieczór – odc. 169”

  1. Uwaga: ważna aktualizacja. Po mojej interwencji telewizja Arte zmieniła opisy do wyboru wersji językowej pod filmem o Stanisławie Lemie. Teraz można już wybrać: ”Polski (napisy)”. Pozdrawiam i zapraszam do obejrzenia filmu. 🙂

Leave a Reply

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

%d bloggers like this: