Pięć najważniejszych wydarzeń

1. Po 11 latach: szczątki porucznika Hadara Goldina powróciły z Gazy

Ciało poległego oficera Sił Obronnych Izraela (IDF), porucznika Hadara Goldina, który zginął w zasadzce Hamasu podczas wojny w Gazie w 2014 r. (operacja „Ochronny Brzeg”) i którego szczątki były następnie przetrzymywane w Strefie Gazy przez ponad jedenaście lat, zostało zwrócone Izraelowi na początku tego tygodnia.

Porucznik Goldin, który zginął w sierpniu 2014 r. w wieku 23 lat, był żołnierzem jednostki rozpoznawczej Brygady Givati. Jego szczątki były ostatnimi szczątkami jeńców przetrzymywanych przez Hamas przed 7 października 2023 r. Zwrot jego szczątków był istotną częścią porozumienia o zawieszeniu broni wynegocjowanego przez Stany Zjednoczone.

Rodzice porucznika Goldina, Leah i Simcha Goldinowie, którzy nieustannie prowadzili globalną kampanię na rzecz powrotu syna, wydali oświadczenie zawierające pośrednią krytykę izraelskich przywódców politycznych. Simcha Goldin podziękował „IDF i nikomu innemu” za sprowadzenie ciała syna do domu, co było wyraźnym ciosem wymierzonym w premiera Benjamina Netanjahu.

Porucznik Goldin został pochowany podczas uroczystości wojskowej, w której uczestniczyło kilkadziesiąt tysięcy osób. W swoim przemówieniu pogrzebowym Leah Goldin wyraziła głęboki ból i długie oczekiwanie: „Hadar, czekaliśmy na ciebie 11 lat, to bardzo długo. Naprawdę nie potrafię wyjaśnić, jak to zrobiliśmy”.

Powrót wywołał szerokie reakcje izraelskich przywódców i obrońców zakładników. Prezydent Isaac Herzog wydał oświadczenie, w którym nazwał Goldina „bohaterem Izraela” i pochwalił „niezachwianą siłę i nieustanną, niestrudzoną walkę” jego rodziny. Premier Netanjahu powiedział na początku posiedzenia gabinetu, że tak długie przetrzymywanie ciała spowodowało „wielką agonię jego rodziny, która teraz będzie mogła zapewnić mu godny żydowski pogrzeb”. Jednak po pogrzebie rodzina odmówiła prośbie premiera Benjamina Netanjahu o wizytę, oświadczając, że nie chce brać udziału w żadnym procesie politycznym. Długi okres niewoli Goldina podkreślił niepowodzenie poprzednich rządów izraelskich w zapewnieniu zwrotu jego szczątków oraz szczątków jego towarzysza broni Orona Shaula (którego ciało odzyskano wcześniej w 2025 r.) w ramach wymiany z Hamasem. Przez lata rodzina Goldina wielokrotnie publicznie krytykowała rząd, zarzucając przywódcom politycznym, że nie potraktowali powrotu ich syna jako priorytetu w poprzednich negocjacjach dotyczących zawieszenia broni i wymiany więźniów.

2. Wzrost przemocy osadników na Zachodnim Brzegu, wymierzony w zbiory oliwek i IDF

Na Zachodnim Brzegu doszło do gwałtownej eskalacji przemocy ze strony żydowskich osadników, wymierzonej szczególnie w palestyńskich rolników oraz izraelskich i międzynarodowych wolontariuszy pomagających im podczas sezonu zbiorów oliwek. W najnowszym raporcie ONZ stwierdzono, że w październiku 2025 r. odnotowano najwyższą miesięczną liczbę ataków izraelskich osadników od czasu, gdy OCHA (Biuro ONZ ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej) zaczęła dokumentować takie incydenty w 2006 r. Ponad 260 ataków spowodowało ofiary śmiertelne lub zniszczenia mienia – średnio osiem incydentów dziennie.

Ostatnie incydenty odzwierciedlają alarmujący wzrost zarówno częstotliwości, jak i dotkliwości ataków. Raporty szczegółowo opisują przypadki zamaskowanych osadników rzucających kamieniami i używających pałek przeciwko palestyńskim rolnikom oraz izraelskim i międzynarodowym aktywistom. Palestyńscy rolnicy i wolontariusze spotykali się z zastraszaniem, w tym groźbami użycia ostrej amunicji i wykorzystaniem dronów w celu zakłócenia ich pracy. Osadnicy niszczyli również mienie, podpalając samochody i niszcząc ponad 4200 drzew oliwnych i sadzonek w 77 wioskach tylko w tym sezonie. Na początku tego tygodnia żydowscy osadnicy podpalili meczet i namalowali groźne graffiti na jego zewnętrznych ścianach.

Eskalacja doprowadziła również do bezpośrednich konfrontacji z siłami IDF. W jednym z ostatnich incydentów osadnicy rzekomo zaatakowali żołnierzy IDF i uszkodzili pojazd wojskowy w pobliżu strefy przemysłowej Baron po tym, jak siły bezpieczeństwa próbowały rozproszyć gwałtowne zgromadzenie osadników.

Podczas gdy organizacje praw człowieka krytykowały IDF za brak działań przeciwko agresywnym żydowskim osadnikom, wyżsi rangą oficerowie IDF twierdzili, że wysiłki IDF mające na celu powstrzymanie przemocy są rzekomo utrudniane przez decyzje polityczne, takie jak zniesienie aresztu administracyjnego dla żydowskich bojowników przez ministra obrony Katza. W doniesieniach medialnych przytoczono krytykę ze strony służb bezpieczeństwa, gdzie oficerowie IDF prywatnie i publicznie wyrazili obawy, że postrzegane wsparcie rządu i brak działań karnych wobec przemocy osadników osłabia ich zdolność do utrzymania porządku i bezpośrednio przyczynia się do eskalacji konfliktu. Szef sztabu IDF Zamir stwierdził, że przemoc osadników wobec sił IDF „przekracza czerwoną linię” i że IDF jest zdecydowane położyć jej kres.

3. Izraelski Kneset przyjmuje w pierwszym czytaniu projekt ustawy o karze śmierci

Kontrowersyjny projekt ustawy o karze śmierci przeszedł w tym tygodniu pierwsze czytanie w Knesecie. Przyjęcie projektu ustawy zostało przyjęte z radością przez skrajnie prawicowych członków koalicji premiera Netanjahu. Projekt ustawy dotyczy wyłącznie terrorystów atakujących obywateli Izraela. Oznacza to, że podlegać jej będą głównie Palestyńczycy, a nie żydowscy terroryści. Projekt ustawy był projektem prywatnym, zgłoszonym przez jednego z członków Knesetu należącego do partii Otsma Yehudit (Żydowska Siła), kierowanej przez Itamara Ben-Gvira, jedną z najbardziej ekstremistycznych postaci w parlamencie, który otwarcie wyraża swoje rasistowskie poglądy wobec Arabów w ogóle, a Palestyńczyków w szczególności. Jest on Ministrem Bezpieczeństwa Narodowego i często wyrażał poglądy przeciwko wszelkim porozumieniom z Hamasem, nawet w sprawie uwolnienia zakładników. Niektórzy członkowie opozycji opuścili salę i nie uczestniczyli w czytaniu projektu, podczas gdy inni poparli projekt ustawy. Arabscy członkowie Knesetu głośno protestowali przeciwko projektowi ustawy, a niektórzy z nich zostali wyrzuceni z sali obrad.

Po przyjęciu ustawy Itamar Ben Gvir wszedł do sali z tacą arabskich słodyczy, aby świętować swoje zwycięstwo.

W tym kontekście należy zaznaczyć, że obecne izraelskie ustawodawstwo już przewiduje możliwość wnioskowania przez prokuratorów o karę śmierci. Skorzystano z niej raz, w przypadku Adolfa Eichmanna, wysokiego rangą nazistowskiego urzędnika, który został skazany w Izraelu w latach 60. i otrzymał karę śmierci. Kara śmierci jest opcją, z której nigdy więcej nie skorzystano. W nowej ustawie sąd nie ma innego wyboru, jak tylko orzec karę śmierci, jeśli dana osoba zostanie skazana za terroryzm wobec obywatela Izraela.

Eksperci Shin Bet (Izraelskiej Agencji Bezpieczeństwa) twierdzą, że może to nie być skuteczne w powstrzymywaniu osób przed przeprowadzeniem ataku terrorystycznego z dwóch powodów: niektórzy z nich zamierzają popełnić samobójczy atak, więc nie ma to dla nich znaczenia, ponieważ są już gotowi na śmierć; inni należą do organizacji dżihadystycznej i również są gotowi poświęcić swoje życie. Eksperci uważają również, że rozprawy sądowe na podstawie tej nowej ustawy mogą mieć odwrotny skutek i zachęcać ludzi do angażowania się w działania terrorystyczne. Ben Gvir nie zważał jednak na opinie ekspertów.

4. Zwiększone wysiłki rządu mające na celu zamknięcie publicznej stacji radiowej

Rząd Izraela podejmuje intensywne wysiłki mające na celu osłabienie wolności prasy i wolności słowa w kraju. Minister komunikacji forsuje projekty ustaw, które są wymierzone w publicznego nadawcę, będą miały wpływ na telewizję komercyjną i ogólnie spowodują chaos we wszystkich aspektach mediów w Izraelu. Na początku tego tygodnia minister obrony ogłosił, że podjął decyzję o zamknięciu Galei Zahal (Głosu IDF), jednej z dwóch publicznych stacji radiowych. Stacja ta została założona kilkadziesiąt lat temu, w 1950 roku. Jest to połączenie stacji wojskowej, która nadaje programy dla żołnierzy, oraz publicznego radia z intensywną redakcją wiadomości i talk-showami poświęconymi bieżącym wydarzeniom. Personel stacji radiowej składa się z żołnierzy i cywilów. Przez dziesięciolecia wojskowa stacja radiowa ugruntowała swoją pozycję jako silna ikona kultury, oferując bezkompromisowe i cieszące się wysoką oglądalnością programy, a także jako miejsce szkolenia młodych dziennikarzy. Wiele obecnych „gwiazd” telewizji i radia rozpoczęło swoją karierę jako żołnierze służby zasadniczej w stacji wojskowej. Należą do nich starsi prezenterzy wiadomości, starsi korespondenci polityczni i starsi dziennikarze we wszystkich głównych mediach. Ponadto stacja była znana jako platforma dla nieznanych piosenkarzy, muzyków, aktorów i innych twórców izraelskiej sceny kulturalnej.

Przez lata toczyła się intensywna debata publiczna na temat dwoistości stacji radiowej: bycia stacją wojskową, mającą silne powiązania z bieżącymi wydarzeniami i wpływającą na nie, a także zajmującą się wiadomościami i polityką, kształtowaniem polityki, stosunkami zagranicznymi, gospodarką, edukacją, kwestiami społecznymi i oczywiście kulturą.

Jednak od momentu objęcia władzy przez obecny rząd realizowany jest plan osłabienia wolnej prasy w Izraelu, widoczny w różnych wymiarach mediów. Ogłoszona chęć zamknięcia publicznej stacji radiowej jest centralnym elementem dążenia do osłabienia mediów publicznych. W tym kontekście należy podkreślić, że premier Netanjahu i inni członkowie jego koalicji nieustannie i intensywnie angażują się w bezpośrednią i pośrednią kampanię oszczerstw przeciwko głównym mediom w Izraelu.

Według ministra obrony Yisraela Katza decyzja ta wejdzie w życie w marcu 2026 r.

5. Stany Zjednoczone naciskają na Izrael, aby poszedł na kompromis w sprawie uwięzionych bojowników Hamasu w Rafah

Impas dyplomatyczny w sprawie losu około 150–200 bojowników Hamasu uwięzionych w tunelach pod kontrolowaną przez Izrael częścią Rafah pozostaje komplikacją dla popieranego przez Stany Zjednoczone planu zawieszenia broni.

Ostatnie wizyty wysokich rangą wysłanników USA, w tym Jareda Kushnera, skupiały się na wywieraniu presji na izraelskiego premiera Benjamina Netanjahu, aby zaakceptował rozwiązanie wynegocjowane, a nie działania wojskowe, które mogłyby „wykrzywić porozumienie o zawieszeniu broni”. Mediatorzy z USA, Turcji, Kataru i Egiptu przedstawiają propozycje, które pozwoliłyby bojownikom wyjść, złożyć broń i zobowiązać się do niepowrotu do działalności zbrojnej.

Dyskusje koncentrują się na dwóch głównych opcjach: po pierwsze, zeslaniu do kraju trzeciego, potencjalnie początkowo do Turcji, a następnie do innych krajów. Plan ten jest wstrzymany, ponieważ żaden z krajów przyjmujących nie zgodził się jeszcze publicznie na przyjęcie bojowników. Po drugie, bezpieczny przejazd w obrębie Strefy Gazy: inne propozycje dotyczą bezpiecznego przejazdu do kontrolowanych przez Hamas obszarów Strefy Gazy, czemu Izrael w dużej mierze się sprzeciwia, chociaż według doniesień urzędnicy nalegają na kompromis pod presją Stanów Zjednoczonych. Hamas wielokrotnie odrzucał jednak wezwania do poddania się izraelskim siłom zbrojnym lub wygnania z Gazy. Publiczne stanowisko Izraela pozostaje niezmienne – bojownicy muszą się poddać i zostać aresztowani.

Ponadto izraelskie i międzynarodowe media poinformowały, że przywódca milicji antyhamasowskiej Popular Forces (PF), Yasser Abu Shabab, spotkał się z wysłannikiem USA Jaredem Kushnerem, aby omówić rolę w ułatwieniu opuszczenia terytorium, co zostało wyraźnie zaprzeczone przez Departament Stanu USA, który odrzucił to twierdzenie jako „fałszywe wiadomości”.

Cotygodniowy Przegląd Wiadom z Izraela: 14 listopada 2025 r.