Szef Sztabu IDF, generał broni Eyal Zamir (po lewej) i generał dywizji (w stanie spoczynku) Sami Turgeman przedstawiają wyniki śledztwa komisji Turgemana ministrowi obrony Israelowi Katzowi, 9 listopada 2025 r. Źródło: Siły Obronne Izraela.

Yaakov Lappin

Podczas gdy izraelskie śledztwo wojskowe szczegółowo opisało główne niepowodzenia stojące za katastrofą z 7 października, byli oficerowie wojskowi ostrzegają, że głębsze problemy pozostają nierozwiązane.

10 listopada Siły Obronne Izraela opublikowały główne ustalenia kompleksowego wewnętrznego śledztwa w sprawie inwazji i masakry dokonanej przez Hamas 7 października 2023 r., wskazując sześć głównych przyczyn katastrofy – na czele z poważnymi błędami wywiadowczymi, koncepcyjnymi i operacyjnymi.

Obejmowały one poważne błędy w „postrzeganiu rzeczywistości dotyczącej Strefy Gazy i Hamasu” oraz „brak zaangażowania” w plan Hamasu dotyczący rozpoczęcia masowej inwazji lądowej, nazwanej „Murem Jerycha”.

Raport, opracowany przez panel ekspertów pod przewodnictwem byłego szefa Południowego Dowództwa Sił Obronnych Izraela, generała dywizji (w stanie spoczynku) Samiego Turgemana, zawierał przegląd 25 odrębnych dochodzeń i wywiady z 80 urzędnikami. Został on przekazany Szefowi Sztabu IDF, generałowi broni Eyalowi Zamirowi.

Zgodnie z oficjalnym podsumowaniem, niespodziewany atak „nie pojawił się znikąd ani nie wynikał z braku informacji – wręcz przeciwnie”, stwierdzając, że bezpośrednie dane wywiadowcze „mogły i powinny były doprowadzić do alarmu i znaczącej reakcji operacyjnej”, gdyby zostały odpowiednio przeanalizowane.

Zamir podkreślił, że publikacja jest częścią odbudowy zaufania narodowego. „Przejrzystość jest niezbędnym warunkiem utrzymania zaufania społeczeństwa do Sił Obronnych Izraela. Jest to również podstawowy wymóg dla naszej zdolności do poprawy” – powiedział. „Wnioski komisji nie są ostateczne”.

Byli oficerowie powiedzieli JNS, że chociaż dokument zawiera listę niepowodzeń, nie odnosi się on do głębszego kryzysu doktryny wojskowej, który pozwolił Hamasowi manewrować niezauważonym i uderzyć z przytłaczającą siłą.

Pułkownik (w stanie spoczynku) dr Hanan Shai, pracownik naukowy Instytutu Bezpieczeństwa Narodowego i Strategii Syjonistycznej Misgav oraz były członek komisji śledczej do spraw drugiej wojny libańskiej z 2006 r., powiedział, że obecne dochodzenie jest niekompletne, ponieważ brakuje w nim wiedzy specjalistycznej w zakresie „sztuki wojennej”.

„Nie stało się tak dlatego, że nagle wszyscy stali się niezdyscyplinowani” – powiedział JNS. „Najważniejszą rzeczą, o której nie wspomniano, jest to, że wydarzenia miały miejsce, ponieważ w ostatnich latach izraelskie siły zbrojne działały zgodnie z doktryną odstraszania, a nie doktryną zdecydowanego zwycięstwa”.

Shai opisał siły zbrojne skupione na precyzyjnych uderzeniach i „bankach celów”, a nie na dominacji na polu bitwy. „Wszystko jest zablokowane przez bazy danych celów” – powiedział. Jest to „zamiast zastanawiania się, jak szybko zniszczyć las” – powiedział, nazywając to „bardzo poważną awarią”.

Ostrzegł, że poprzednie komisje również zidentyfikowały te błędy, ale instytucja nie zdołała ich naprawić. Obecni śledczy „należą do pokolenia, które nie znało Józefa” – dodał, wskazując na systemową amnezję.

Powiedział, że właściwe dochodzenie musi wyjaśniać podstawowe przyczyny, a nie tylko opisywać wydarzenia. „Musimy również dowiedzieć się, skąd to się wzięło, i naprawić te rzeczy” – powiedział.

Shai odrzucił również twierdzenie, że wywiad nie zdołał zinterpretować zagrożenia. „To nie wywiad jest odpowiedzialny za wyjaśnienie sytuacji, ale dowódca” – argumentował.

Pozbawieni autonomii i elastyczności

Podpułkownik (w stanie spoczynku) Doron Avital, były dowódca elitarnej jednostki rozpoznawczej Sztabu Generalnego (Sayeret Matkal), powiedział JNS, że dziesięciolecia scentralizowanego dowodzenia pozbawiły IDF autonomii i elastyczności w terenie.

Porównał strukturę armii do pojazdu bez niezależnego zawieszenia: „Jeśli wszyscy są na tej samej osi, nie można amortyzować [indywidualnych wstrząsów], a wtedy oś się łamie” – powiedział. „Cały system był zorganizowany w oparciu o sztywną strukturę”.

Avital wspomniał również o niebezpiecznym dryfowaniu w kierunku uzależnienia od technologii kosztem gotowości bojowej. „Żelazne cele armii uległy erozji” – powiedział, zwracając uwagę na zaniedbanie tradycyjnych procedur wczesnego ostrzegania, takich jak alarm o świcie, podczas którego żołnierze obsadzający posterunki i stanowiska budzą się wcześnie, aby zapewnić bezpieczeństwo obwodu i wysoką gotowość bojową o świcie.

Kultura unikania ryzyka pogorszyła sytuację, dodał: „Zamiast dynamicznego podejmowania ryzyka… To właśnie podejmowanie ryzyka prowadzi do konfliktu z wrogiem”. Wskazał na tragiczną śmierć cywilów i żołnierzy w umocnionych schronach przeciwbombowych: „To było schronienie śmierci”.

Raport Turgemana wymienia poważne niedociągnięcia we wszystkich dowództwach:

• Sztab Generalny nie docenił Hamasu i nie przygotował się na „armię terrorystyczną”.
• Dyrekcja Operacyjna nie kierowała przygotowaniami do scenariusza wojny z zaskoczenia.
• Wywiad wojskowy nie śledził rosnących możliwości Hamasu i nie wykrył ostatecznych przygotowań.
• Dowództwo Południowe nie wywiązało się ze swoich obowiązków w zakresie ostrzegania i obrony.
• Izraelskie Siły Powietrzne nie opracowały odpowiedzi na zagrożenia z niskiej wysokości i nie miały świadomości sytuacyjnej.
• Izraelska Marynarka Wojenna nie zabezpieczyła wybrzeża na początku konfliktu.

W raporcie zaznaczono, że gdyby ostrzeżenia zostały podniesione wcześniej, zarówno izraelskie Siły Powietrzne, jak i Marynarka Wojenna mogłyby zareagować szybciej.

Podkreślono w nim również niezwykłą odwagę w niemożliwych warunkach. „Wielu dowódców Sił Obronnych Izraela natychmiast ruszyło do południowego sektora – bez wezwania i bez rozkazów. … Niektórzy z nich zapłacili za to życiem” – stwierdzono w raporcie.

Doktryna odstraszania spowodowała „ślepotę” IDF