”

Skrocona wersja TUTAJ

5 rzeczy, które musisz wiedzieć

Autorzy: Anat Saragusti, Hamutal Gouri i Ian Joseph

Izrael w stanie wojny – 784. dzień wojny w Strefie Gazy, 49. dzień rozejmu Trumpa.

1. Konflikt o władzę między ministrem obrony a szefem sztabu

Na początku tygodnia szef sztabu Sił Obronnych Izraela (IDF), Eyal Zamir, ogłosił decyzję o zwolnieniu wyższych oficerów – w tym generałów odpowiedzialnych za niepowodzenia z 7 października. Działanie to, dotyczące m.in. szefa wywiadu, dowódcy jednostki 8200 i dowódcy Regionu Południowego, zostało podjęte, zakomunikowane i wprowadzone w życie.

Z kolei minister obrony, Yisrael Katz, oznajmił, że zamierza przejrzeć raport stanowiący podstawę decyzji Zamira i zastrzegł sobie prawo do podjęcia innych działań. Podkreślił również, że to on posiada uprawnienia do podejmowania tego typu decyzji, a szef sztabu mu podlega.

Doprowadziło to do całkowitego zerwania kontaktów między nimi. Katz wstrzymał także wszystkie nominacje i awanse oficerów mających wypełnić luki po zwolnieniach, co uwidoczniło publiczny rozłam w dowództwie.

Chociaż Zamir został wybrany i mianowany przez Katza, napięcie narasta. Szef sztabu wydaje się nie ufać swojemu ministrowi, który z kolei często wykorzystywał swoją pozycję do zdobycia politycznego poparcia w „bazie” partii Likud. Niektórzy członkowie Likudu mówią nawet o konieczności usunięcia Zamira ze względu na jego niezależność.

Ważny jest kontekst: ani premier Netanjahu, ani członkowie jego gabinetu, nie wzięli żadnej odpowiedzialności za największe porażki od czasu powstania państwa, czyli wydarzenia z 7 października. Wywierają natomiast presję na innych, aby to oni przyjęli odpowiedzialność i zrezygnowali ze stanowisk. Politycy wolą zrzucić całą winę na armię i Shin Bet (Szin Bet), odmawiając powołania niezależnej krajowej komisji śledczej, a zamiast tego decydując się na polityczną komisję, której członkowie zostaną wyznaczeni przez rząd.

2. Ciało zamordowanego zakładnika Drora Ora wrócone z Gazy

W tym tygodniu do Izraela sprowadzono szczątki Drora Ora, mieszkańca kibucu Be’eri. Został on zamordowany, a jego ciało zabrane przez bojowników Hamasu 7 października 2023 r., dokładnie dwa lata przed jego repatriacją.

Or, rolnik i serowar z kibucu, zginął podczas ataku bojowników Palestyńskiego Islamskiego Dżihadu, którzy wdarli się do jego domu. W tym samym ataku zamordowano również jego żonę, Yonat Or. Ich młodsze dzieci, Noam i Alma, zostały porwane i wywiezione do Strefy Gazy, skąd uwolniono je 25 listopada 2023 r. w ramach wstępnego porozumienia o zawieszeniu broni.

W maju 2024 r. komisja ekspertów oficjalnie ustaliła, że Dror Or został zabity 7 października 2023 r., a jego ciało było przetrzymywane w niewoli.

Kibuc Be’eri oświadczył, że wraz z powrotem ciała Drora Ora, po raz pierwszy od czasu ataku, w Strefie Gazy nie ma już żadnych zakładników z tej społeczności. Rodzina planuje pochować go obok zmarłej żony. Ciała dwóch zabitych zakładników nadal są przetrzymywane przez Hamas w Strefie Gazy.

3. Rosnące napięcie między Izraelem a Libanem po zabójstwie szefa sztabu Hezbollahu

Izraelski atak powietrzny, bezpośredni i celny, miał na celu zabicie szefa sztabu Hezbollahu w Bejrucie. Po ataku pojawiły się obawy, że może to spowodować załamanie zawieszenia broni między Izraelem a Libanem, w związku z czym Izrael podniósł poziom bezpieczeństwa w północnej części kraju.

Rozejm został wynegocjowany rok temu przez wysłannika USA i uzgodniony między Izraelem a państwem libańskim, z wyłączeniem Hezbollahu. Zakładał on przejęcie kontroli nad ewakuowanymi przez Hezbollah miejscami przez armię libańską i odzyskanie przez nią władzy w obszarach kontrolowanych przez organizację (głównie w Bejrucie i południowym Libanie, na granicy z Izraelem). Izrael zniszczył wszystkie wioski w południowym Libanie zajmowane przez bojowników Hezbollahu i przeprowadza ataki za każdym razem, gdy dochodzi do naruszenia porozumienia.

4. Izrael obchodzi Dzień Dawida Ben-Guriona

W tym tygodniu Izrael obchodził Dzień Ben-Guriona, święto narodowe upamiętniające życie i wizję Dawida Ben-Guriona, pierwszego premiera i głównego założyciela państwa. Urodzony jako David Gruen w Polsce w 1886 r., Ben-Gurion wyemigrował do Palestyny w 1906 r. i stał się wybitnym liderem ruchu syjonistycznego.

Główna, oficjalna uroczystość odbyła się w Parku Narodowym Grobu Ben-Guriona w Sde Boker. Uczestniczyli w niej prezydent Herzog oraz szef sztabu IDF, generał broni Eyal Zamir. Premier Netanjahu był reprezentowany przez ministra Yitzhaka Wasserlaufa (ministra ds. Negewu, Galilei i odporności narodowej). Wnuk Ben Guriona, prof. Yariv Ben Eliezer, zaprotestował po recytacji Kadish, określając reprezentowanie rządu przez członka partii kahanistowskiej jako „brak szacunku” wobec jego dziadka.

Kahanizm to religijna syjonistyczna ideologia oparta na poglądach rabina Meira Kahane, założyciela Żydowskiej Ligi Obrony i partii Kach w Izraelu. Kahane uważał, że większość Arabów mieszkających w Izraelu to wrogowie Żydów i samego Izraela, i postulował stworzenie żydowskiego państwa teokratycznego, w którym nie-Żydzi nie mieliby prawa głosu.

W swoim przemówieniu prezydent Herzog odniósł się do podziałów politycznych, cytując dziedzictwo Ben Guriona: „Ben Gurion wiedział, że Izrael musi 'myśleć jak naród’. Stawiać to, co wspólne, ponad interesy własnego obozu. Jego podejście… nakazuje wam trzymać się razem i dochodzić do porozumień, uzgodnień, a nawet decyzji – w sposób demokratyczny. Nie odwracać się plecami do waszych braci i sióstr, jakby byli wrogami”.

Przemówienie szefa sztabu Zamira zostało powszechnie zinterpretowane jako domyślne wezwanie do silnego przywództwa w następstwie porażki z 7 października: „Odpowiedzialność dowódcza to zdolność do kontynuowania działań – do posuwania się dalej – z pewnością siebie, uczciwością i pokorą, nawet gdy jest to trudne. Przywództwo wojskowe to gotowość do ponoszenia ciężaru przed wszystkimi innymi”.

5. Bank Centralny Izraela obniża stopę procentową po raz pierwszy od prawie dwóch lat

Komitet Monetarny Banku Izraela, kierowany przez prezesa profesora Amira Yarona, ogłosił decyzję o obniżeniu referencyjnej stopy procentowej o 0,25 punktu procentowego do 4,25%. Jest to pierwsza redukcja podstawowej stopy procentowej od prawie dwóch lat, po długim okresie utrzymywania jej na poziomie 4,5%.

Decyzja ta jest spowodowana głównie spowolnieniem rocznej inflacji do 2,5%, co mieści się w docelowym przedziale rządowym 1–3%. Inne czynniki to oznaki ożywienia gospodarczego, ochłodzenie rynku nieruchomości (ceny domów spadają od siedmiu miesięcy) oraz umocnienie szekla.

Analitycy i sam Bank Izraela sugerują, że przyszłe obniżki stóp procentowych będą miały stopniowy charakter i będą uzależnione od wielu czynników. Prezes Yaron i Komitet Monetarny podkreślili potrzebę ostrożności ze względu na:

• Utrzymującą się niepewność geopolityczną.
• Zmiany w polityce fiskalnej (szczególnie budżet na 2026 r., stosunek długu publicznego do PKB).
• Utrzymującą się napiętą sytuację na rynku pracy.

Departament badawczy Banku Izraela prognozował wcześniej, że do września 2026 r. stopa procentowa spadnie łącznie do 3,75%, co sugeruje dwie kolejne potencjalne obniżki. Kolejna decyzja w sprawie stóp procentowych jest zaplanowana na 5 stycznia 2026 r.

Podsumowanie tygodnia w Izraelu: 21 -28 listopada 2025 r.