Przyslala Bogusia Gruggel

W czasie II wojny światowej, Witold Ostrowski mieszkał razem z rodzicami, braćmi i żoną, Bolesławą z domu Sawicką w Budach Piasecznych, obecnie gmina Zawidz, województwo mazowieckie. Jego rodzina prowadziła gospodarstwo wiejskie. W lipcu 1943 roku znalazła się w ich domu młoda dziewczyna – Róża Grynbaum, prosząc o schronienie choćby na kilka tygodni.

Róża wychowała się w Gąbinie, powiat płocki, w rodzinie zamożnego kupca i właściciela miejscowego kina. Wiosną 1942 r. jej brat Albert uciekł z gąbińskiego getta w Kraju Warty do Generalnej Guberni, z nadzieją, że tam będzie mu łatwiej przetrwać wojnę. Róża opuściła getto w marcu 1942 r. i przez kilka miesięcy przebywała w getcie w Strzegowie pow. Mława. Zanim udało jej się zorganizować ucieczkę z Gąbina pozostałej rodziny – getto zostało zlikwidowane – kwietniu i maju 1942 r., a jego mieszkańcy zamordowani na miejscu lub wywiezieni do obozu zagłady w Chełmnie. Na początku 1943 r. Różą zaopiekowali się Jan i Sabina Sołdańscy we wsi Kocewo, pow. żuromiński, woj. mazowieckie. Ze względu na podejrzenia sąsiadów, musiała opuścić ich dom.

Wówczas przyjęli ją pod swój dach państwo Ostrowscy, którzy traktowali ją członka rodziny. Róża zaproponowała swoim opiekunom, by przedstawić ją jako członka rodziny. W wywiadzie dla Muzeum Historii Żydów Polskich Witold Ostrowski wspomina: „tam moja matka z nią rozmawiała i ona zaraz: tak będziemy mówić sobie po rodzinie: kuzyn, kuzynko”. Róża tleniła włosy i chodziła z matką Witolda – Marią Ostrowską do kościoła w Koziebrodach, pow. płoński, by rozwiać ewentualne podejrzenia. Ostrowski wyrobił dla Róży papiery na nazwisko „Jadwiga Maciejewska”. Wybudował również kilka schronów, między innym w domu i budynku gospodarczym, z których Róża korzystała w momencie zagrożenia. Róża pomagała w pracach gospodarskich, robiła również na drutach rękawice i szaliki.

Róża przebywała u rodziny Ostrowskich do 21 stycznia 1945 r. Ojciec Witolda Ostrowskiego – Antoni pomógł Róży dotrzeć do rodzinnego Gąbina, gdzie spotkała ona brata Alberta, który ocalał ukryty przez Helenę Grabarek we wsi Niedzieliska. Albert i Róża wyjechali z Polski, gdzie oboje założyli rodziny. Róża (Rosa) Dinerman utrzymywała stały kontakt listowny z rodziną Ostrowskich. W 1987 roku odwiedziła Państwa Ostrowskich w Polsce.

dr Natalia Aleksiun,