Archive | wspomnienia RSS feed for this section

Żyłam przecież kiedyś innym życiem”.

 Niezwykła historia o młodej artystce komponującej w piekle getta 77. rocznica wybuchu powstania w getcie warszawskim. Świat się kończył w płomieniach, z bunkrów i piwnic Niemcy wyciągali cywilów. Rachela Auerbach zapamiętała ten dzień szczególnie: powiadomiono ją o śmierci Josimy Feldszuh, 14-letniej pianistki koncertującej do niedawna w getcie „W mieście, w którym snuły się dymy unoszące […]

Continue reading

„LANCUCH POKOLEN”

.Przyslala Zosia Braun . Przedmowa: Zalaczam opowiadanie mego starszgo wnuka Srulika, ktore napisal dwa tygodnie przed swoim sluben. Wolne tlumaczenie na polski jest moje,  Zosi Braun. Mysle, ze jest to pierwszy powojenny hasydzki slub w pokoleniu naszych wnukow. Przyjemniego czytania. Zosia Braun. Tel Aviv 20.5.2020   ŁANCUCH POKOLEN Monety nazywane są w Talmudzie „zuzim” (od […]

Continue reading

ZBRODNIA

. Jerzy Klechta Zwykło się uważać, że tłum to bezmyślna masa ludzka, wali na oślep. Istotnie tak bywa, lecz musi ją coś łączyć. Tym „coś” jest nienawiść do zawodników  nie „naszej” drużyny, tym „coś” jest nienawiść do mieszkańców nie „naszej” wsi czy miasteczka. Tym „coś” jest także nienawiść do inaczej wierzących, do innego Boga, a […]

Continue reading

Zabawa w chowanego

Marian Marzynski Grażyna wstała o szóstej rano i zaczęła oglądać nowy film Sekielskich, a jak tylko skończyła, obudziła mnie i przywiodła do tabletu. Zanim napiszę o filmie, kilka słów o wychowanej w katolickiej rodzinie Grażynie, która z młodości pamięta, jak katecheta sadzał sobie dziewczynki na kolana, a dziś w religii widzi źródło wszelkiego zła: wojny w imieniu wiary, celibat prowadzący do zboczeń, „rząd dusz” zatruwający demokrację, publiczne eksponowanie krzyża jako bezprawie, […]

Continue reading

W Niemczech brak świadomości, że zbrodniarze wojenni nie zostali ukarani

. Przyslala Rimma Kaul     Warszawa, 13.09.2018. Kuratorka projektu Hanna Radziejowska podczas śniadania prasowego Instytutu Pileckiego nt. polsko-niemiecko-izraelskiego projektu „Ćwiczenie nowoczesności/Exercising modernity/Modernitaet Ueben”. PAP/T. Gzell   53 proc. Niemców chce postawienia „grubej kreski” pod nazistowską przeszłością – wynika z sondażu zleconego przez dziennik „Die Zeit”. Taka sama liczba ankietowanych uważa, że za popełnione zbrodnie […]

Continue reading

77 lat wcześniej w Warszawie

Marek Edelman na gruzach kamienicy przy ul. Świętojerskiej 34 (,,Tu spoczywa Michał Klepfisz”), 19 IV 1946. Fot. ze zbiorów Róży i Ireny Klepfisz.           77 lat wcześniej w Warszawie „Polsko, odezwij się, Polsko!” K. K. Baczyński JULIAN TUWIM ŻYDEK Śpiewa na podwórzu, tuląc się w łachmany, Mały biedny chłopiec, Żydek obłąkany. […]

Continue reading

Skąd bierze się nienawiść do Żydów?

 Źródła i wyjaśnienia antysemityzmu według Wasilija Grossmana Wasilij Grossman na zdjęciu z okresu II wojny światowej (domena publiczna). Niepokorny sowiecki pisarz jako jeden z pierwszych doniósł o zbrodniach dokonanych w Treblince. Sam stracił członków najbliższej rodziny w Holocauście. Co pisał o źródłach antysemityzmu w książce tak dosadnej i wywrotowej, że władze ZSRR postanowiły skonfiskować ją „na […]

Continue reading

”Gang Skorzenego” – komandosi niemieccy w amerykańskich mundurach.

Przyslal Janusz G Był 23 grudnia 1944 roku. Było zimne, pochmurne popołudnie w Henri Chapelle w Belgii, gdy na plac za budynkami sztabu amerykańskiej 1. Armii wkroczył mały tłumek ludzi. Przeważali wśród nich żandarmi, dzierżący karabiny, w pomalowanych hełmach, byli oficerowie, reporterzy. Wszyscy zgromadzeni wokół trzech ludzi w amerykańskich mundurach. Byli wynędzniali, zmęczeni, ale spokojni. […]

Continue reading

„Żydów wieszano, bo szkoda było kul”. Na stadionach traciło się wolność i życie

Przyslala Rimma Kaul Dziś patrzymy na stadiony, które w czasie pandemii zmieniły się w miejsca ratowania życia. W przeszłości bywało odwrotnie – na niektórych stadionach traciło się wolność albo i życie, gdy zamieniano je w obozy koncentracyjne i przejściowe. Wikimedia Commons Legendarny stadion Santiago Bernabeu zamienił się w magazyn zapasów dla madryckich szpitali. Równie sławna […]

Continue reading

Icchak Cukierman, Aba Kowner i Elizer Lidowski

  – organizatorzy powojennej emigracji żydowskiej do Palestyny   Magdalena Semczyszyn Prawie każdy artykuł i każda książka dotycząca powojennych losów europejskich Żydów zaczyna się od obrazu strat. Bez wiedzy o ich ogromnej skali nie można nawet próbować zrozumieć losów i decyzji ocalałych. Całe ich dalsze życie toczyło się w cieniu Zagłady. Piekło Holocaustu przeżyło 13% […]

Continue reading

Sowieckie psy przeciwko niemieckim czołgom

  Przyslal Adam Mer Psy-miny to bez wątpienia jeden z najdziwniejszych i okrutnych rodzajów broni. Powyższe zdjęcie zostało wykonane na rekonstrukcji i nie pochodzi z okresu II wojny światowej.   Zatrzymanie niemieckich rajdów pancernych, prowadzonych w 1941 i 1942 r. głęboko na terytorium ZSRR, było dla Armii Czerwonej sprawą najważniejszą. Sowieci nie nadążali ze stawianiem […]

Continue reading

„Myślałem, że nie jestem tu mile widziany. To Polak wydał mnie gestapo”

   – mówił wizjoner Romek Marber Przyslala Matylda Kowalska   Emilia Dłużewska Romek Marber, urodzony w Polsce projektant w Wielkiej Brytanii był fetowany, u nas – niemal nieznany. Kraków,listopad 2015 (Fot. Grażyna Makara / Agencja Gazeta) Wymyślił ikoniczne okładki książek Penguina, jego grafiki zdobiły najważniejsze brytyjskie tygodniki, a prace ma w kolekcji Victoria and Albert Museum. […]

Continue reading

Trzeba mówić po polsku

. Z Antonym Polonskym rozmawia Konrad Matyjaszek   Przedmiotem rozmowy z Antonym Polonskym jest historia pola badań studiów polsko-żydowskich od momentu, kiedy powstały na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku, aż po rok 2014. Antony Polonsky jest głównym historykiem wystawy stałej Muzeum Historii Żydów Polskich Polin i redaktorem naczelnym rocznika naukowego „Polin: Studies in Polish […]

Continue reading

Najpierw trzeba przyznać się do winy. Polacy i Żydzi w czasie próby

  Przyslala Rimma Kaul   Nadal jesteśmy dla siebie okrutni, obojętni na cierpienie. Ludzkość powtarza pewne wzory i modele. Na szczęście także te dobre – mówi prof. Barbara Engelking, psycholożka, socjolożka, badaczka Zagłady. KATARZYNA CZARNECKA: – Izolacja, osamotnienie, niepewność, lęk o zdrowie i życie – właśnie to nas dziś spotyka. Jak pani jako badaczka Zagłady widzi tę sytuację? […]

Continue reading

„Ruch znaczy życie”.

Z Agatą Tuszyńską rozmawiamy o książce „Mama zawsze wraca” Przyslal Matias Czarek Zosia Zajczyk miała trzy lata, gdy trafiła z rodziną do warszawskiego getta. Kiedy została już tylko z matką, ta przeniosła dziecko do piwnicy, gdzie mała Zosia spędziła długie miesiące. To jej historię – czekania i ukrywania się, najpierw w getcie, a potem po […]

Continue reading

Żydzi we Lwowie – Żydzi o Lwowie. Literacki obraz miasta

  Katarzyna Kotynska   . W polskim dyskursie lwowskim od lat dziewięćdziesiątych XX wieku ustalił się obraz miasta jako wielokulturowej idylli i ośrodka pokojowego współżycia różnych, równoprawnych narodowości. Podobna konstrukcja była (i często jest po dziś dzień) wykorzystywana w dyskursie ukraińskim. Polacy, Ukraińcy, Żydzi, Ormianie i szeroko rozumiani „inni” wspominani są, zwłaszcza w odniesieniu do […]

Continue reading

Barbara Engelking: „Są historie z życia getta, o których nie należy mówić”

Przyslal Matias Czarek „W getcie było miejsce na ‚normalność’. Elastyczność i ludzka umiejętność do dostosowania się do nawet najbardziej skrajnych sytuacji jest niezwykła. Możemy obserwować to również dzisiaj. Po czterech tygodniach kwarantanny jakoś się odnaleźliśmy. Także w getcie ludzie potrafili, musieli się adaptować” – mówi prof. Barbara Engelking, badaczka Zagłady, w rozmowie z WP Opinie […]

Continue reading

Bauman dla średniozaawansowanych.

O biografii Zygmunta Baumana autorstwa Dariusza Rosiaka Hubert Czyżewski Bauman żył długo i uczestniczył w wielu dramatycznych wydarzeniach XX wieku. W jego biografii Dariusz Rosiak nie unika trudnych tematów, takich jak zaangażowanie filozofa w komunizm. Nie odpowiada jednak na wszystkie ważne pytania.   Zmarły w 2017 roku Zygmunt Bauman być może nie należał do grona […]

Continue reading

Preludium do Paradisus Iudaeorum:

  Egzaminacja wydarzeń i motywacji stojących za specyfiką relacji Kościół-Żydzi-Państwo w średniowiecznej Polsce na tle ogółu Europy   Jakub Pytel WSTĘP W historii dość oczywistym zdaje się rozdział, u szczytu rozkwitu Rzeczpospolitej, w którym jej filosemityzm, zadziwiał inne narody europejskie. To wówczas nazwana została Polonia Paradisus Iudaeorum i legenda o tym raju niosła się przez […]

Continue reading

Grabarze Katynia

Waldemar Piasecki   Z prof.dr. Januszem K. Zawodnym, historykiem, wykładowcą uniwersytetów Oxford, Princeton, Stanford, autorem światowego bestselleru „Death in the Forest” („Katyń. Śmierć w lesie”) oraz kustoszem pamięci narodowej IPN rozmawia Waldemar Piasecki Chcemy przypomnieć wywiad, jakiego udzielił w 2008 roku człowiek, którego zasług dla ochronienia pamięci katyńskiej nie da się przecenić. Walcząc o prawdę o tragedii polskich oficerów, walczył także o oddanie sprawiedliwości tym Amerykanom, […]

Continue reading

Pogrom, którego nie było

tragedia, która przyszła w zamian. Kamil Kijek Zajścia w Odrzywole, podczas których w starciach z policją zginęło trzynastu mieszkańców okolicznych wsi i miejscowości miały miejsce pomiędzy 20 a 29 listopada 1935 r. Były one przede wszystkim tragicznym wydarzeniemdla miejscowej ludności wiejskiej. Zarazem jednak były związane z przemocąantyżydowską, a także miały kluczowe znaczenie dla późniejszych zbiorowych […]

Continue reading

ANTYSEMITYZM KARMI SIĘ MITAMI (5 / 5)

Jerzy Klechta     ŻYDZI, MASONI I CYKLIŚCI     To, że kolejni raz kibole zademonstrowali antysemityzm w zwyrodniałej formie, w neonazistowskim słownictwie, nie jest czymś nowym. Tłuszcza – jak chamów określał Henryk Sienkiewicz – jest najłagodniejszym określeniem bandziorów, których pełno nie tylko na stadionach piłkarskich. Bandzior, który sięga do haseł neonazistowskich i antysemickich pewnie […]

Continue reading

Polemika z Barbarą Engelking dot. tekstu „Powiat bielski”

Joanna Tokarska-Bakir Błąd pomiaru. O artykule Barbary Engelking Powiat bielski Prace Centrum Badań nad Zagładą Żydów od lat budzą mój podziw i szacunek. Wzbudziły go także ostatnie studia z tomu Dalej jest noc o wielkiej staranności i pieczołowitości. Z tym większym zaskoczeniem odebrałam kategoryczne wnioski sformułowane przez Barbarę Engelking w artykule o Żydach uratowanych w […]

Continue reading

ANTYSEMITYZM KARMI SIĘ MITAMI (2 /5 )

. .Jerzy Klechta MIŁOŚĆ I ŚMIERĆ Ona – Nadieżda urodziła się w rodzinie Żydów, którzy byli chrześcijanami. Jej ojciec był prawnikiem, matka lekarką. W młodości często odwiedzała z rodzicami kraje Europy. Studiowała  prawo na Uniwersytecie Kijowskim, w czasie Rewolucji Październikowej studiowała malarstwo. On – Osip Mandelsztam urodził się w Warszawie w rodzinie żydowskiej. Był  synem […]

Continue reading

77. rocznica powstania w warszawskim getcie

  . Jan Hartman   Zacznę od apelu: proszę, nie przychodźcie w tym roku pod pomnik pod muzeum Polin. Mimo zachowania wszelkich środków ostrożności telewizja reżimowa może sfilmować kilka osób stojących zbyt blisko siebie. Poza tym nie powinniśmy ryzykować złamania przepisów nakazujących zachowanie dystansu, bo są to przepisy słuszne. Upamiętnijmy powstanie w inny sposób, np. w sieci, a pod […]

Continue reading

Tajemnica Pana Cukra – watek nr 24

  Anna Karolina Klys . Rachela z Holonu miała kilkanaście lat, kiedy w jej rodzinnych stronach działy się rzeczy straszne. Na przełomie lat 1936/37 do „zajść” doszło m.in. w Zambrowie, Wyszonkach Kościelnych, Długosiodle, Śniadowie, Wysokiem Mazowieckiem, Jabłonce, Tykocinie, Laskowcu, Brzezinach i Kolnie. Powód zawsze ten sam – bieda chłopów kontra „bogactwo” żydowskie. Do Berezy Karuskiej […]

Continue reading

„Osiecka. Tego o mnie nie wiecie” – rozmowy o przyjaciółce poetce

. – Agnieszka była bardzo, bardzo kobieca, delikatna, cicha. Myślę, że mężczyznom imponowała jej inteligencja… połączenie urody z inteligencją, wyobraźnią i piekielnym talentem – mówi Krystyna Janda. Publikujemy fragment książki Beaty Biały „Osiecka. Tego o mnie nie wiecie”. Agnieszka była zjawiskowo piękną kobietą. Czy wie pani, że rola Agnieszki w Człowieku z marmuru była napisana dla niej? […]

Continue reading

Census, czyli amerykański spis ludności

  Napisala i przyslala Ewa Herbst   Znowu marzec. Chłodny, jak tamten Marzec, 52 lata temu. Tylko krajobraz inny. Siedzę przy biurku przy oknie i piszę, patrząc na rzekę i zabudowę Manhattanu na drugim brzegu. Ostatnio byłam tam cztery tygodnie temu na spotkaniu u znajomych z tamtego Marca, gdzie słuchaliśmy referatu Mai o koronawirusie. Zdawałam […]

Continue reading

. Płuczki” Pawła Reszki

– to również opowieść o nas, ale niekompletna Stanislaw Obirek Każdy powrót w rodzinne strony jest dla mnie naznaczony nostalgicznymi wspomnieniami. Chętnie do nich wracam, czasem o nich piszę. Jest jednak jeden wymiar tych wspomnień, który przeszywa mnie dreszczem. Też o tym wielokrotnie pisałem. Zwłaszcza w tekstach związanych z Zagładą polskich Żydów. W tym również Żydów mojego rodzinnego miasteczka Narola, w którym do wojny mieszkało… no właśnie: wszelkie […]

Continue reading

Policja mundurowa odegrała smutną rolę

    Stanislaw Obirek     Pamiętam, że przed kilku laty prof. Antony Polonsky, główny historyk Muzeum POLIN, na pytanie o wkład polskiej historiografii do światowych badań nad historią Żydów bez wahania wskazał na publikacje Centrum Badań nad Zagładą Żydów. Dodał przy tym, że historykom, którzy chcą się zajmować problemami Holocaustu, zaleca naukę języka polskiego. Bez znajomości prac polskich historyków i polskich źródeł nie sposób w pełni zrozumieć, czym było to wydarzenie. To nie jest opinia […]

Continue reading

Zmarł wybitny kompozytor Krzysztof Penderecki

Die Teufel von Loudun,   Przyslala Rimma Kaul       W niedzielę po długiej i ciężkiej chorobie w wieku 86 lat zmarł Krzysztof Penderecki – wybitny twórca, jeden z najbardziej znanych i cenionych na świecie polskich kompozytorów. Za swą twórczość honorowany był wysokimi odznaczeniami krajowymi i zagranicznymi; pięciokrotny laureat nagrody Grammy. Informację o śmierci […]

Continue reading

Matka Matylda Getter – zakonnica, która ratowała Żydów

Matka Matylda Getter Foto: Instytut Pamięci Narodowej Matka Matylda Getter była przełożoną warszawskiej prowincji Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi. Dzięki jej działaniom oraz zaangażowaniu sióstr ze Zgromadzenia, w czasie okupacji niemieckiej udało się uratować życie ponad 750 Żydów, głównie dzieci.   Na Cmentarzu Powązkowskim, gdzie spoczywa zmarła przed 50 laty siostra Getter, została odsłonięta nowa tablica nagrobna. […]

Continue reading

Niemiecka droga tam i z powrotem – od „lęku przed Holocaustem” do „lęku przed antysemityzmem”

Anna Kwiatkowska-Drożdż  W SKRÓCIE   W Niemczech rośnie antysemityzm, którego najgłośniejszym przejawem była strzelanina przed synagogą w Halle w październiku 2019 r.   Niemcy, stając się społeczeństwem migracyjnym, tracą narzędzie do walki z antysemityzmem, jakim było odwołanie do wspólnej przeszłości.   Okazuje się, że 40% młodych Niemców nigdy nie słyszało o Holocauście albo wie o nim zbyt mało.   Niemcy zdobyły opinię państwa, które wzorcowo poradziło sobie z […]

Continue reading

Sądzenie tych, którzy nie mogą być sądzeni. Procesy kolaborantów w Izraelu*

. Boaz Tal „Nie jest łatwo starać się osądzić i wydać wyrok na te nieszczęsne dusze, którym bestia hitlerowska odmówiła wszelkiego człowieczeństwa i zniszczyła w ich sercach wszelkie ludzkie uczucia. Ciężko jest nam, izraelskim sędziom, uwolnić się od wrażenia, że karząc tych nieszczęśników, ujmujemy coś, choćby była to najmniejsza cząstka, z bezkresnej winy nazistów. Problem […]

Continue reading

Kulturowe wzbogacenie, zagubienie czy wykluczenie?

Konsekwencje wychowania w żydowskiej rodzinie mieszanej w kontekście europejskich raportów Joanna Cukras-Stelągowska   Streszczenie: Przedmiotem podjętych rozważań uczyniłam kwestię kształtowania tożsamości dzieci wychowanych w rodzinach mieszanych. W świetle trzech europejskich raportów chciałabym odpowiedzieć na pytanie, czy jest to kulturowe wzbogacenie, zagubienie czy może wykluczenie dla jednostki? Raporty niemiecki, holenderki i francuski ukazują konsekwencje dla dojrzewania […]

Continue reading

Kolczasty anioł stróż

    Marek Edelman w swoim łódzkim mieszkaniu Piętnastego dnia po Nowym Roku (Rosz Haszana) Żydzi zaczynają obchodzić ośmiodniowe Święto Szałasów (Sukot), w Polsce od wieków znane jako Kuczki. Jest to święto radości z wejścia do Ziemi Obiecanej po latach pustynnej tułaczki i święto dziękczynienia za plony. Rozpoczyna je uroczysta wieczerza szabatowa. W 2009 roku Kuczki rozpoczynały się 2 października. W czasie, gdy inni radowali się i biesiadowali, […]

Continue reading

Żydzi niemieccy w Jeleniej Górze tuż po zakończeniu II wojny światowej

  Marek Szajda Artykuł przedstawia losy Żydów niemieckich, którzy przeżyli okres Zagłady, w Jeleniej Górze w latach 1945–1947, tj. od powołania komitetu żydowskiego tuż po zakończeniu II wojny światowej aż do zaniku tej społeczności w dwa lata później. Są to dzieje grupy złożonej z osób wyzwolonych z obozów koncentracyjnych, a także ukrywających się w rodzinnych […]

Continue reading

Mur i okno Gruz getta warszawskiego jako przestrzeń narracyjna Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN

  . Konrad Matyjaszek Abstrakt: Otwarte w 2013 roku warszawskie Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN stanęło pośrodku terenu dawnego nazistowskiego getta warszawskiego, zburzonego podczas jego likwidacji w 1943 roku, naprzeciw powstałego w roku 1948 Pomnika Bohaterów i Męczenników Getta; jednocześnie pośrodku terenu dawnej, dziewiętnastowiecznej warszawskiej dzielnicy żydowskiej i pośrodku powojennego modernistycznego osiedla Muranów, zaplanowanego jako […]

Continue reading

Karski do Edelmana. Przez ogień

Przypominamy wstrząsający list sprzed 20 lat…   Waldemar Piasecki Postanowiliśmy przypomnieć list napisany 25 marca 2000 roku z Waszyngtonu do Łodzi. Pisał Jan Karski do Marka Edelmana. Motywem korespondencji było informacja w amerykańskim dzienniku telewizyjnym, że na ścianie domu bohaterskiego dowódcy powstania w getcie warszawskim i bojownika ze wszelkiej postaci formami nienawiści, ktoś wymalował nocą […]

Continue reading

Lekcja Karskiego

  Był tak samo odważny wobec wroga, jak i swoich rodaków. Kompromis kończył się dla niego, gdy w grę wchodziła prawda… Jan Karski. Foto: Autor   W tym roku minie dwudziesta rocznica śmierci Jana Karskiego. Człowieka wielkiego, którego amerykański magazyn „Newsweek” uznał za jedną ze stu najwybitniejszych postaci XX wieku. Równocześnie w polskiej świadomości zbiorowej obecnego ledwie nieco ponad dziesięć lat. Krótko, lecz wyraziście. Niekiedy […]

Continue reading

Skąd przychodzisz bardzie?

. Świat fascynuje się Włodzimierzem Wysockim. Mało kto wie, że językiem rodziny jego ukochanego dziadka był polski, a w Lublinie robił on maturę…   Z dr. Marleną Zimną, założycielką Muzeum Włodzimierza Wysockiego w Koszalinie rozmawia Waldemar Piasecki O ile życiorys Władimira Wysockiego jest dość dobrze znany, a niektórzy biografowie potrafią rozpisać go z dokładnością niemal godzinową, o tyle […]

Continue reading

MAREK EDELMAN, Wielka Akcja

  Artykul ukazal sie w Zeszytach Literackich         Lipiec 1942. Cholerne upały. Jakieś dziwne rzeczy się dzieją w getcie. Z ludźmi trudno mówić. Szalone zdenerwowanie. Coś się będzie działo, „coś, coś”, ale co? Tysiące ludzi zadaje to samo pytanie. Ludzie gubią się w domysłach, nie śpią po nocach. Nie wiadomo, dlaczego i […]

Continue reading

Smakując Łódź – na przecięciu czterech kultur

    Przyslala Ewa Korulska. .   Kadr z filmu „Ziemia obiecana” w reżyserii Andrzeja Wajdy, 1974, fot. Renata Pajchel / Studio Filmowe Zebra / Fototeka.fn.org.pl Polacy, Żydzi, Niemcy, Rosjanie – żyli obok siebie, nie zawsze w zgodzie. Tworzyli przemysłowe, językowe i artystyczne oblicze miasta. Poszukajmy śladów wielokulturowej Łodzi w… kuchni. Potrzeba matką wynalazków „O zalewajko, potraw […]

Continue reading

„Czekałam na ciebie”. Pokochali się w Auschwitz, spotkali po 72 latach

Tam się pierwszy raz spotkali i zakochali w sobie. Ponownie zobaczyli się po 72 latach. – Czekałam na ciebie – powiedziała Helen. Miłość w Auschwitz David Wisnia i Helen Spitzer byli więźniami żydowskimi w obozie Auschwitz. Był rok 1943. David miał wówczas 17 lat. Na początku był zmuszany do zabierania ciał więźniów, którzy popełnili samobójstwo. […]

Continue reading

Wiersz na dzisiejszy wieczór – odc. 149

. Jaroslaw -Wiersze, piosenki i opowiadania zbieram od czasów szkolnych. Wyszperane z najbardziej zapomnianych zakamarków opuszczonych strychów oraz zakurzonych bibliotecznych półek, znalezione przypadkowo w starych czasopismach i książkach… Wpisywane mozolnie do zeszytów aż do 1996 roku, kiedy to postanowiłem „wrzucić” je do Internetu. Tak powstała strona „Listów z krainy snów…” (www.wiersze.co). Niech ponownie ożyją i […]

Continue reading

Ola Watowa i Aleksander Wat

O niej mówili: „Najpiękniejsze dziewczę w Warszawie”. O nim – że nocą jeździ nago w taczce zaprzężonej w kolegę Przyslal Wlodek Gelbart Gdy Ola Watowa była już staruszką, zwierzyła się, że zawsze marzyła o odcieleśnionej miłości. Pocałunku w czoło, nie w usta. A pozwoliła się uwieść 23-letniej bestii z ciemnymi, głęboko osadzonymi oczami i wysuniętą […]

Continue reading

Krzyś i Ryś

JOANNA OLCZAK-RONIKIER,    Pamięci Rysia Bychowskiego, mojego kuzyna, w rocznicę śmierci   Krzyś – Krzysztof Kamil Baczyński – urodził się w Warszawie 22 stycznia 1921. Był synem Stanisława Baczyńskiego, działacza PPS, żołnierza Legionów, pisarza i krytyka literackiego, oraz Stefanii z domu Zieleńczyk, nauczycielki i autorki podręczników szkolnych. Stefania pochodziła z żydowskiej, spolonizowanej rodziny, podkreślała swój […]

Continue reading

Tomasz Łubieński – „Wojna według Karskiego” – recenzja i ocena

  Życiorys Jana Karskiego to temat na niejedną pasjonującą książkę. Tomasz Łubieński w swoim najnowszym eseju pochyla się nad niezwykłymi losami polskiego bohatera. Okrągła rocznica września 1939 roku sprzyja popularności książek poświęconych okresowi II wojny światowej. Wśród licznych publikacji zwraca uwagę opublikowana sumptem Wydawnictwa Iskry najnowsza pozycja w dorobku Tomasza Łubieńskiego. W eseju „Wojna według […]

Continue reading

Przyjaźni dżentelmeni z Gestapo wysyłają szczecińskich Żydów na śmierć

Przyslal Jacek Kobosko Stacja Szczecin Port Centralny (przed wojną Güterbahnhof). To stąd 13 lutego 1940 r. transport z pomorskimi Żydami wyruszył na Lubelszczyznę (Fot. Cezary Aszkiełowicz / Agencja Gazeta) Trudno dziś stwierdzić, co stało za tym, że Żydzi pomorscy zostali już w lutym 1940 r. deportowani na odległe tereny okupowane przez III Rzeszę. Wiele wskazuje na […]

Continue reading

ŻYDOWSKA OPOWIEŚĆ NIE MUSI KRZEPIĆ POLSKICH SERC

  Ludwika Wlodek Polskie i żydowskie opowieści o Zagładzie się różnią. Polacy opowiadają więcej o tych, co ratowali i pomagali. Żydzi o tych, co szantażowali i wydawali. Nie wynika to ze złej woli żadnej ze stron, a z różnicy perspektyw. Dopóki Polacy nie wysłuchają, co na temat Holokaustu mają do opowiedzenia ocaleni Żydzi, i nie […]

Continue reading

Architekci śmierci

      Firma Topf & Söhne produkuje urządzenia browarnicze. I krematoria, a także instalacje do komór gazowych. Jej klientami są browary w wielu krajach na całym świecie. Krematoria i komory gazowe zamawia SS dla obozów koncentracyjnych, przede wszystkim tych w Auschwitz, Buchenwaldzie, Dachau i Mauthausen. Dyrektorzy firmy, Ludwig i Ernst Wolfgang Topfowie doskonale wiedzą, […]

Continue reading

Konferencja ONZ: Pius XII doprowadził do uratowania 947 tys. Żydów

  . W czasie II wojny światowej papież Pius XII doprowadził do uratowania ponad 947 tys. Żydów. Mówiono o tym podczas konferencji „Pamiętać o Holokauście: udokumentowane wysiłki Kościoła katolickiego w ratowaniu istnień ludzkich”, zorganizowanej 27 stycznia przez Misję Stałego Obserwatora Stolicy Apostolskiej przy tej organizacji międzynarodowej i Fundację „Pave the Way”. Odbyła się ona w […]

Continue reading

Poszła do Auschwitz zamiast męża. Niezwykła historia Stefanii Budniak

Przyslal Matias Czarek Stefania Budniak trafiła do Auschwitz za swojego męża. Historię więźniarki opisuje Nina Majewska-Brown w książce „Tajemnica z Auschwitz”. „Tajemnica z Auschwitz” to opowieść o losie Stefanii Budniak, która trafiła do obozu jako zakładniczka za męża działającego w podziemiu. Do obozu przemyciła zdjęcie córek, które dodawało jej siły do przetrwania. Rozmawiamy z autorką […]

Continue reading

Adolf Rudnicki

Zyciorys Urodził się jako Aron Hirschhorn. Pochodził z chasydzkiej rodziny żydowskiej. Przed wojną ukończył szkołę handlową i pracował jako urzędnik bankowy. Debiutował jako prozaik na łamach dziennika „Kurier Poranny” w 1930, w którym wydrukowano jego nowelę pt. Śmierć operatora[2]. Z 1932 pochodzi jego pierwsza powieść Szczury. Był uczestnikiem kampanii wrześniowej, został wzięty do niewoli, z której uciekł. W latach 1940–1941 przebywał we Lwowie, […]

Continue reading

Jedenaste. Nie będziesz obojętny

Podczas uroczystości 75. rocznicy oswobodzenia KL Auschwitz przywołany został były więzień tego obozu Roman Kent, urodzony w Łodzi, dziś mieszkający w Nowym Jorku. Wybrzmiało donośnie sformułowane przez Kenta tzw. Jedenaste Przykazanie Boże. Nakaz moralny mający uzupełniać Dekalog. Ten, jak wiadomo, brzmi następująco: Jam jest Pan, Bóg twój, który cię wywiódł z ziemi egipskiej, z domu niewoli. 1. Nie będziesz miał bogów cudzych […]

Continue reading

JEHUDA AMICHAJ, Jak umierał ojciec

. . Kiedyś, w dzień Jom Kipur, mój ojciec stał przede mną w bóżnicy. Wspiąłem się na krzesło, żeby lepiej widzieć jego i jego szyję. Łatwiej przypomnieć sobie jego szyję aniżeli twarz. Szyja wciąż była taka sama i nie zmieniała się. Twarz była w nieustannym ruchu, kiedy mówił, a usta — niczym brama mrocznego domu. Albo […]

Continue reading

 MOCARZ DUCHA, MĘDRZEC, WIELKA POSTAĆ

Jerzy Klechta   Marian Turski osiągnął Olimp. O Jego wystąpieniu na uroczystościach  z okazji 75 lecia wyzwolenia obozu hitlerowskiego Auschwitz – Birkenau mówi, pisze chyba cały świat. Choć nie zabrakło głosów – powiem otwarcie – podłych , nie ma jednak co wdawać się w polemikę z nieludzkimi idiotami , ktokolwiek w tym gronie by się […]

Continue reading

Żydzi Kosowa Lackiego

    Wstęp  Kosów Lacki, miasteczko usytuowane na historycznym pograniczu Mazowszai Podlasia, rozpoczyna swe lepiej udokumentowane dzieje w roku 1417. Wtedy towielki książę litewski Witold, brat króla Władysława Jagiełły, nadał Kosów z przyle-głymi dobrami Marcinowi z Ciołkowa, staroście dóbr biskupich w Pułtusku. Jego po-tomkowie, piszący się na Kossowie Kossowscy pozostawali właścicielami miejscowo-ści do 1782 r. […]

Continue reading

Simon Schama on Auschwitz and the new anti-Semitism

Przyslal Julek Fleischer Seventy-five years after the camp’s liberation, remembrance is more important than ever © Henryk Ross/Art Gallery of Ontario | boarding a deportation train at Radogoszcz station, 1944 “P.J.” The letters were painted in ghostly white, a foot high on the wall, faded but legible beneath the veil of grime. I was seven […]

Continue reading

„Byliśmy końmi, które cwałują obok siebie”

Związek Szymborskiej to dowód, że miłość istnieje   Przyslala Rimma Kaul Byli ze sobą 23 lata. Nie wzięli ślubu, nigdy ze sobą nie zamieszkali, nie głosili o swojej miłości na prawo i lewo. A łączyło ich uczucie, o którym marzy każdy: zgodne, silne, harmonijne. Takie, która trwa nawet po śmierci. Wisława Szymborska i Kornel Filipowicz […]

Continue reading
%d bloggers like this: