Kategoria: wspomnienia

Bodzentyn w przededniu wybuchu II wojny światowej

Bodzentyn siedzibą władz gminy i gromady Bodzentyn w krajobrazie miasteczek, które utraciły prawa miejskie po powstaniu styczniowym, wyróżniał się nie tylko bogatą historią, lecz także wielopłaszczyznową aktywnością mieszkańców. Ostatni dyrektor zlikwidowanego w […]

Ożeniony ze szlachcianką (24)

Marian Marzynski Nechama Kuszner i jej mąż Abram Kantorowicz, rodzice Rywki, siostrzenicy mojego ojca Bolka, mieli w Stołpcach, miasteczkuna przedwojennej granicy polsko-rosyjskiej, duży dom – hotel z restauracją, kawiarnią i piwiarnią. Po 70 latach nieobecności. Rywka wraca do Stołpców, dziś na Białorusi. Podjeżdżamy do ich […]

Ożeniony ze szlachcianką (22)

Marian Marzynski Tak wyglądało w latach dwudziestych polsko – żydowskie miasteczko Stołpce, położone na przedwojennej wschodniej granicy. Stąd pochodzili Kusznerowie, rodzina mojego ojca. Ze Stołpców przeniósł się do Łęczycy jego ojciec, mój dziadek – dentysta Moshe Kuszner. Po śmierci ojca, […]

Jak sabotowano próby ratowania Żydów

Żydowskie kobiety i dzieci wysiadają z wagonów towarowych na rampie niemieckiego obozu śmierci Auschwitz-Birkenau. Większość z nich została zagazowana jeszcze tego samego dnia Przyslal Janusz G Niezależnie od tego, jak dalej potoczy się ta wojna, […]

„Barwy Białe” w drodze na pomoc walczącej Warszawie. Zbrodnie AK na Żydach

Jerzy Mazurek, Alina Skibińska „Po otrzymaniu tego rozkazu od «Zawiszy» ja i Stec Jan zebraliśmy swoje plutony, w których było około 60 członków AK, i udaliśmy się na miejsce w lasy siekierzyńskie […]

Przerażająca rzecz – polityka. Joseph Kessel i irlandzka lekcja

Piotr Kieżun Syberia objawiła mu prawdę o wojnie. Meandrów polityki nauczyła go Irlandia. Joseph Kessel, jeden z największych francuskich reporterów XX wieku, poznał tam dwie prawdy o politycznym zaangażowaniu. Pierwsza mówi o […]

Ożeniony ze szlachcianką (18)

Marian Marzynski Jednoroczna Grazyna, szlachcianka herbu „Ogończyk”, na zdjęciu ze swoim ojcem Alfredem, synem carskiego leśnika Witalisa, wnukiem carskiego pułkownika Bartłomieja. Alfred ożenił się w roku 1935 z Zofią Mackiewicz, córką syberyjskich zesłańców po Powstaniu Styczniowym, matką […]

Ostatnie zdjęcie siostry mojej babci

Daniel Schatz. Przyslal Leon Schatz Daniel Schatz pisze w Dniu Pamięci o Holokauście o portrecie dwóch zamordowanych krewnych – jego ostatnim fragmencie z żydowskiej Europy Środkowej Od samego początku zafascynował mnie czarno-biały […]

Osiecka

Przyslal Adam Konski Film zrobiony w 2020 r. Opowiada o „naszych czasach” 13. odcinkowy film warty obejrzenia. 13 x 40 min Narazie zostalo wylozone 8 odcinkow. Byly tak interesujace ze wszystkie ogladnelismy […]

NADZIEJA i ZAGŁADA

Dariusz Stola . .IGNACY SCHWARZBART – ŻYDOWSKIPRZEDSTAWICIEL W RADZIE NARODOWEJ RP(1940 – 1945) OD AUTORA Książka niniejsza jest uzupełnioną wersją rozprawy doktorskiej, złożonej w 1994 r. w Instytucie Historii PAN. Do jej […]

HEN – PISARZ ZNAKOMITY

JerzyKlechta Nie znam spośród żyjących mądrzejszego pisarza, tak głęboko wrośniętego w polskość i żydowskość od Józefa Hena. Trzeba o tym pisać, trzeba to wykrzyczeć, gdyż wokół górę bierze miernota, tandeta, cwaniactwo. Hen […]

„Mówili: Hitlera niech gotują w gorącej smole, tylko wielką przysługę nam zrobił, że nas uwolnił od tych żydków”

Przyslala Rimma Kaul W sierpniu 1945 roku do sanatoriów w Rabce i Zakopanem przybywa prawie 200 żydowskich dzieci cudem ocalałych z Holokaustu. Wiele z nich walczy z chorobami, na które zapadły w […]

Notatki z wygnania. Skibet. Hatikvah (1970/2010) i Return to Poland (1981) Mariana Marzyńskiego

.Joanna Preizner Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Nie wierzyłam, że to możliwe, jak to możliwe i dlaczego. Nie wierzyłam, że pojadą. […] Zniknęli wszyscy. I ona, i Danek, i stary jamnik […]

„Otoczone drutem państwo”. Struktura i funkcjonowanie administracji żydowskiej getta łódzkiego

Adam Sitarek „Dziś, 6 września, przyjechał z Łodzi Rumkowski […]. Opowiadał cuda o getcie. Jest tam państwo żydowskie […]” – napisał z ironią Emanuel Ringelblum1 po wizycie Przełożonego Starszeństwa Żydów w Łodzi […]

Wiersz na dzisiejszy wieczór – odc. 175

Jaroslaw Kosiaty –Wiersze, piosenki i opowiadania zbieram od czasów szkolnych. Wyszperane z najbardziej zapomnianych zakamarków opuszczonych strychów oraz zakurzonych bibliotecznych półek, znalezione przypadkowo w starych czasopismach i książkach… Wpisywane mozolnie do zeszytów […]

(Nie) pamięć na gruzach. Zagłada Żydów żółkiewskich w świadomości nowych mieszkańców miasta

  Anna Wylegala Prolog: punkt wyjścia .   Pytanie o pamięć Zagłady jest szczególnie problematyczne w miejscach, gdzie po wojnie z różnych względów zabrakło jej świadków. Miejscem takim jest Żółkiew,małe miasteczka obecnie na Ukrainie […]

Ożeniony ze szlachcianką (8)

Marian Marzynski Rok 1927. Mój przyszły ojciec, student politechniki Bolesław Kuszner i jego siostra, studentka stomatologii Zofia Wleklińska (polsko-żydowski mezalians w rodzinie Kusznerów), znaleźli się w obiektywie ulicznego fotografa w Warszawie. Za trzy lata Bolek skończy wydział mechaniczny Politechniki Warszawskiej, a jednocześnie zaliczy […]

Stanisław Kaszyński jako pierwszy próbował zawiadomić świat o Holocauście. Nie zdążył, Polacy go zdradzili

Stanisław Kaszyński z żoną Karoliną (Fot. archiwum rodzinne) Przyslala Katharina Dr.Gasinska-Lepsien Stanisław Zasada W obozie zagłady Kulmhof naziści zamordowali ćwierć miliona Żydów. Jeden z mieszkańców chciał o tym powiadomić świat. Nie zdążył, Polacy […]

Miał odwagę uratować Żyda. Prawdziwa historia Hosenfelda i Szpilmana

– Mój mąż nie miał niczego, co mógłby na siebie narzucić, by móc przetrwać – wspomina Halina Szpilman, której męża w czasie drugiej wojny światowej uratował niemiecki żołnierz. Publikujemy fragment książki „Żona […]

Pokolenie

. Jaff Schatz Polski czytelnik otrzymuje wreszcie tłumaczenie klasycznej książki na temat ruchu  komunistycznego. Pokolenie. Wzlot i upadek polskich Żydów komunistów to praca  pionierska pod wieloma względami. Jaff Schatz maluje portret formacji […]

Kryptonim „Poeta”, czyli wizyta Czesława Miłosza w Polsce w 1981 r. oczami Służby Bezpieczeństwa

Przyslala Rimma Kaul „W okresie 5–19 czerwca 1981 r. będzie przebywał w Polsce emigracyjny literat Czesław Miłosz – laureat nagrody Nobla w dziedzinie literatury […] Przewidujemy, że pobyt Cz. Miłosza w Polsce […]

Amalia Reisenthel„Polska to kraj, w którym rozmawiam bez akcentu”.

Relacja wrocławskiej emigrantki pomarcowej Opracowanie Marek Szajda Amalia Reisenthel (z domu Sznajder) urodziła się w 1946 r. w rodzinie oca-lałych z Zagłady. Jest przedstawicielką nie tylko drugiego pokolenia oca-lałych, ale też generacji […]

Piosenki o dawnych miłościach cz.2

Aleksander Rotner Cykl piosenek poświęcony tym, których zostawiliśmy, wyjeżdżając z Polski.Dla wielu z nas, Marcowych Emigrantów, ten wyjazd będzie zawsze kojarzył się z rozstaniami. Zmuszeni byliśmy zostawić tam naszych krewnych, przyjaciół i co było […]

Ożeniony ze szlachcianką (4)

Marian Marzynski Grażyna nie zna rodowodu Klemensa Mackiewicza, swego dziadka od strony matki, ale pamięta opowiadania o herbie Ślepowron, który miał oznaczać szlacheckie pochodzenie Mackiewiczów z Litwy. Nosicieli tego herbu o nazwisku Mackiewicz jest w herbarzu 992. Znalezienie wśród nich rodu Klemensa jest niemożliwe. Ale wiadomo, że Klemens Mackiewicz był z rodziny zesłańców […]

Pomarańcze pachniały nadzieją. Noblista Szimon Peres wspomina dzieciństwo w Polsce

Przyslala Rimma Kaul Szimon Peres (pierwszy od prawej) ze swoimi rodzicami Icchakiem i Sarą oraz młodszym bratem Gerszonem, 1928 r. w Wiszniewie, ówcześnie leżącym w województwie nowogródzkim w Polsce (obecnie obwód miński […]

Polskie Palestyńskie Paszporty

Sasza Szaron W roku 2002, polskie MSZ przekazało do Zydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie 3,754 tzw  ‘palestyńskich’ paszportów.  Paszporty, a wlasciwie dokumenty podróży,  stanowiły niewielką tylko część wszystkich paszportów  wydanych przez państwo […]

Niepublikowany fragment książki Adama Ringera ” Na podwójnym espresso. Życie w trzech aktach „

Maciej Zareba o ksiazce „Zacząłem czytać po południu, skończyłem nad ranem. Dlaczego ta książka tak wciąga? Może dlatego, że niezwykłe losy bohatera oprowadzają mnie po Polsce, której prawie nie znałem. Ale głównie […]

Dla kogo i o czym? Muzeum Polin, historiografia Żydów a Żydzi jako „sprawa polska”

Kamil Kijek Abstrakt: Artykuł ten przedstawia najważniejsze wątki krytycznej debaty wokół treści wystawy stałej Muzeum Historii Żydów Polskich Polin. Analizując różnice między dwoma polami badawczymi – studiami żydowskimi i studiami nad relacjami […]

Polski ksiądz, który głosił pokojowy opór i ratował Żydów w nowej biografii

Przyslala Rimma Kaul Tekst zostal przetlumaczony przy pomocy Googla Oryginal POLISH PRIEST Filip Mazurczak Nowy film opowiada inspirującą, fascynującą, ale w dużej mierze zapomnianą historię człowieka, którego życie splotło się z dramatycznymi […]

Spotkanie z Icykiem Mangerem

PAULA SAWICKA / MAREK EDELMAN PAULA SAWICKA:W papierach Icyka Mangera odnaleziono jego nieznany esej o wierszu Na drodze stało drzewo. W 40. rocznicę śmierci poety opublikowało go francuskojęzyczne żydowskie pismo „Perle”. Czytamy w nim […]

OTWOCK (5)

Jerzy Klechta W grudniu 1939 r.utworzono w Otwocku Radę Żydowską.Miała spełniać rolę pośrednika między hitlerowcami aotwockimi Żydami. 26 września 1940 r. Niemcy utworzylidzielnice żydowskie w Otwocku . Przesiedlanie Żydów trwało do 30 […]

Obalam mity, jakie narosły wokół Bruno Schulza

Istnieje wiele mitów związanych z Bruno Schulzem – choćby ten, że był zakompleksionym, skrytym artystą, bo pochodził z biednej, małomiasteczkowej rodziny. A on urodził się w znakomitej, żydowskiej familii, która dokonała wiele […]

MAREK EDELMAN (1919-2009)

BARBARA TORUŃCZYK Marek Edelman, 2005. fot. Mariusz Kubik. Domena publiczna Tropił we wszelkich dziedzinach ludzkiej aktywności triumf nikczemnych eksperymentów. Mówił o złej i zwierzęcej naturze ludzkiej, uzdolnionej do wyrządzania krzywdy (człowiek to […]

Agata Tuszynska pieknie o Tuwimie..

Przyslala Rimma Kaul 126 rocznica urodzin Juliana Tuwima (13 wrzesnia) U mnie w domu mówiło się Tuwimem. Tomy jego wierszy, poematów, prozy, przekładów, humoresek, piosenek, listów i wspomnień, zajmują kilka półek mojej […]

OTWOCK (3)

Jerzy Klechta Noblista, wybitny pisarz Izzak Bashevis Singer tak pisał o Otwocku, tak wspominał Otwock: „ W odległości kilkunastu kilometrów od Warszawy leży małe miasteczko Otwock. Było ono słynne na całą Polskę […]

Wnuk Rudolfa Hoessa oszustem wykorzystującym ofiary Holokaustu

. Przyslala Rimma Kaul   „Israel Hajom”: Wnuk komendanta niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz Rudolfa Hoessa, Reiner Hoess, potępia w mediach nazistowskie zbrodnie, ale naprawdę jest oszustem, używającym swojego nazwiska do wykorzystywania ludzi, […]

Ocaleni z Holokaustu opowiadają historie o skradzionym majątku w nowej kampanii

Portret „Kobieta w złocie” Gustava Klimta.(zdjęcie: dzięki uprzejmości) Artykul z JP zostal przetlumaczony przy pomocy GOOGLE. Oryginal tutaj Przyslala Katharina Dr.Gasinska-Lepien WJRO prosi uczestników o publikowanie swoich historii za pomocą filmów, zdjęć, […]

Wielkie, cenne odkrycie na leżajskim rynku.

150 macew, wśród nich wyjątkowa ze złotymi inskrypcjami   Przyslala Rimma Kaul   Fot. Ewa Kędzierska / Nadzór Archeologiczny 80 lat chodzili i jeździli po macewach. Nie tylko miejscowi, ale także bogobojni […]

Pomogli tysiącom Żydów, w nagrodę mają obniżone emerytury

Przyslal Itzhak Shpilman ktory dodaje Ostatnio pojawil sie na stronie onet.pl artykul ktory moze kogos interesuje. Temat pojawil sie ze wzgledu na niskie renty ktore otrzymuja byli uczestnicy tej operacji. Poniewaz ja […]

Wybuch wojny

Marian Marzynski Rocznica wybuchu 2 Wojny Światowej. Czytam wydane w 1972 roku „Pamiętniki chirurgów”. Jeden nich zaczyna się w sierpniu 1939 roku w Paryżu, gdzie młody polski chirurg Stefan Wesołowski odbywa praktykę urologiczną, przerwaną pogłoskami […]

OTWOCK (1)

Jerzy Klechta       Z Otwockiem łączą mnie wspomnienia z bardzo dawnych lat, zatem od czasu do czasu powspominam. Dziś o narodzinach tego polsko-żydowskiego miasta odległego od Warszawy na południe niepełna […]

Nadzieja w beznadziei (16)

   Marian Marzyński   W ostatnim odcinku mojego monodramu, który na podstawie książki Nadieżdy Mandelsztam „Nadzieja w beznadziei” piszę dla aktorki Anny Moskal, wielki poeta rosyjski Osip Mandelsztam ginie w gułagu pod Władywostokiem. Po latach Nadieżda odwiedza wdowę po innym  skazanym […]

Fałszerze Boga

Czterech hiszpańskich księży klaretynów narażało się na ryzyko, próbując uratować 155 Żydów przed nazistowskimi prześladowaniami w latach 1940-1944 w Paryżu. W tym okresie fałszywe chrzty były przeprowadzane w ramach tajnej operacji, która była […]

prof. ELEASAR J. FEUERMAN

. List do Redakcji Zeszyty Literackie Spalona synagoga we Lwowie. Listopad 1918 r. Domena publiczna Na temat wydarzeń lat 1918-39 pisał także prof. Eleasar J. Feuerman w liście do redakcji „Zeszytów Literackich”. […]

Co bitwa warszawska 1920 roku oznaczała dla Żydów

Artykul zostal przetlumaczony przy pomocy Googla Oryginal TUTAJ Przyslala Rimma Kaul Trwało to tylko kilka miesięcy, ale uwięzienie polskich żołnierzy żydowskich w Jabłonnie pozostawiło trwały ślad w zbiorowej pamięci polskich Żydów Piechota […]

WYJĄTKOWA PRZEMIANA HISTORYCZNEGO DOMU.

     OTO CAFÉ BERGSON W OŚWIĘCIMIU Przyslala Rimma Kaul   W niewielkim domu na tyłach oświęcimskiej synagogi przez całe swoje życie mieszkał Szymon Kluger, ostatni żydowski mieszkaniec Oświęcimia. Po jego śmierci […]

90 lat temu polscy szachiści zdobyli złoty medal Olimpiady Szachowej w Hamburgu

90 lat temu reprezentacja Polski zdobyła złoty medal na Olimpiadzie Szachowej w Hamburgu. Sukcesu z 27 lipca 1930 roku nie udało się dotychczas powtórzyć. Olimpiada szachowa o Puchar Hamiltona-Russela w Hamburgu: Polska […]

Co trzeci spośród nas”

. Przyslala Rimma Kaul 15.04.2020 – 30.11.2020 Do września 1939 roku ludność żydowska w liczbie ok. 370 tys. stanowiła jedną trzecią mieszkańców Warszawy. W jednym mieście współistniały ze sobą dwa światy – […]

ŻYD Korczak

  Jerzy Klechta     7 SIERPNIA W TREBLINCE 9 stycznia 1898 r. znany już na obu półkulach pianista i kompozytor Ignacy Jan Paderewski, sprawujący mecenat nad młodymi polskimi talentami, ogłosił dwa […]

Inka została zamknięta w najchłodniejszym miejscu w mieszkaniu.

Miała tam umrzeć   Niezidentyfikowana kobieta z dzieckiem, 1908 r. (Fot. Polona.pl/domena publiczna)’ Pan Miszczak poprosiła znajomego, by zbudował dla Inki drewniane łóżeczko, wywiercił w jego dnie otwór i przykrył je sianem. […]

From France to home in Israel Dr. Ida Akerman-Tieder’s chronicle of survival and celebration of life

  Przyslala Zosia Braun Witam, zalaczam artykul o Panie Idzie z Jerozolimy, ktora zmarla dwa tygodni temu. Poniewaz poznalam ja osoboscie, a jeszcze bardzie opowiadania o tej niezwykle kobiecie-bohaterka, zalaczam artykul z […]

Nadzieja w beznadziei (12)

  Marian Marzynski śród  książek czytanych  w areszcie domowym  Covid-19  jedna wywarła na mnie niezatarte wrażenie. Są to wydane w Polsce 40 lat temu — wspomnienia Nadieżdy Mandelsztam, żony wybitnego poety rosyjskiego, który za wiersz […]

ŻYDZI W POWSTANIU WARSZAWSKIM

. Jerzy Klechta 1 sierpnia 1944 roku o godzinie 17.00 wybuchło w Warszawie powstanie. Wśród walczących byli  Żydzi. Część z nich uczestniczyła wcześniej w krwawo stłumionym powstaniu w getcie warszawskim, a następnie […]

Mirosław Tryczyk: mówię przepraszam, ale nie za siebie — za dziadka

  Foto: Agnieszka Sadowska / Agencja GazetaMirosław Tryczyk, las koło miejscowości Bzury, gdzie postawiono tablice upamiętniająca zamordowanie Żydówek przez Polaków w 1941 roku Przyslala Katharina Dr.Gasinska-Lepsien   — Wtajemniczenie w przeszłość zwykle jest […]

Icyk Manger czytany inaczej

.. Alina Molisak Uniwesytet Warszawski     Icyk Manger znany jest przede wszystkim odbiorcom literatury jako twórca znakomitych ballad. Polski czytelnik ma do dyspozycji jednak niewielki tylko wybór tekstów Mangera – przygotowany […]

GIOVANNI BUTTAFAVA Wywiad z Josifem Brodskim

Josif Brodski i Giovanni Buttafava Wywiad z Josifem Brodskim* GIOVANNI BUTTAFAVA: Wszyscy czekają teraz na przemówienie podczas wręczania Nagrody Nobla. Wielu uznaje je za egzamin. JOSIF BRODSKI: Uważam, że mój wygląd publiczny znajduje […]

Abby Stein, pierwsza transpłciowa Żydówka z chasydzkiej społeczności: Nie spełniłam marzenia ojca o zostaniu rabinem

. Abby Stein: Gdy powiedziałam ojcu, że jestem kobietą, usłyszałam, że nie chce mnie więcej widzieć (Fot. Archiwum prywatne Abby Stein) Paula Szewczyk Społeczność chasydzka jest segregowana pod względem płci jak żadna inna […]

Nadzieja w beznadziei (11)

Marian Marzyński Cudem zwolnieni z syberyjskiego zesłania, Nadieżda i jej mąż – poeta Osip Mandelsztam, otrzymali prawo wybrania sobie miejsca na trzyletnie, „dobrowolne” zesłanie. Wybrali Woroneż. Poniżej dalszy ciąg mojego monodramu „Nadzieja w beznadziei” opartego na wspomnieniach Nadieżdy […]

POLSCY POLICJANCI CZĘSTO MORDOWALI ŻYDÓW. NA WŁASNĄ RĘKĘ I Z OGROMNĄ INICJATYWĄ

. ZOFIA WAŚLICKA-ŻMIJEWSKAAntropolożka i socjolożka W Polsce nie ma gotowości do wzięcia się za bary z najtrudniejszymi aspektami naszej własnej historii. Mam ogromną pretensję do elit demokratycznych i liberalnych o to, że […]

JULIA HARTWIG Josif Brodski

Josif Brodski Mówiąc o mieszkańcach Brooklynu, wspomniałam o Josifie Brodskim, z którym zetknęliśmy się po raz pierwszy podczas naszego półrocznego pobytu w Wilson Center, w Waszyngtonie, w roku osiemdziesiątym trzecim, z okazji […]