IMPRESJE JEROZOLIMSKIE – MUZEUM KRAJÓW BIBLII (4)

Stanislaw Obirek

 

Zpewnym opóźnieniem kończę cykl moich impresji jerozolimskich, powstałych po moim ostatnim pobycie w tym mieście na przełomie 2016 i 2017 roku. Ale w tym opóźnieniu jest też pewien urok, bo do tamtejszych wrażeń wróciłem po kilku miesiącach i zdałem sobie sprawę jak głęboko we mnie tkwią.

Jednym z owoców pobytu w Domu Agnona, o którym pisałem wcześniej, było przeczytanie wszystkich jego utworów dostępnych w tłumaczeniu na język polski i angielski (z czego zdałem sprawę w artykule, który się właśnie ukazał w żydowskim piśmie „Midrasza”, a innym odnowione zainteresowanie archeologią biblijną o czym poniżej.

Ważnym fragmentem Muzeum Izraela jest stojące tuż obok głównych budynków Muzeum Krajów Biblii, które zwiedziliśmy bardzo szczegółowo dzięki zaprzyjaźnionej przewodniczce, dobrej znajomej naszego przyjaciela Leona Rozenbauma, który zorganizował wspólne zwiedzanie. To był 29 grudnia 2016 roku, godziny przedpołudniowe. Mam przed sobą folder tego muzeum, co wspomaga moją zawsze zawodną pamięć. No więc kilka słów historii.

Muzeum powstało z inicjatywy prywatnej osoby, która nie tylko ofiarowała swoje zbiory, ale i sfinansowała budowę całego obiektu. To Elie Borowski, który urodził się w 1913 roku w Warszawie. W swoim rodzinnym mieście rozpoczął studia judaistyczne, które kontynuował w Berlinie i Rzymie (tu w jezuickim Papieskim Instytucie Biblijnym) oraz w Paryżu. W czasie wojny walczył w ramach polskiej jednostki wojskowej w Armii Francuskiej, a następnie był internowany w Szwajcarii. Zaraz po wojnie zrobił doktorat ze starożytnych pieczęci i następnie przez kilka lata pracował w muzeum w Toronto w Kanadzie. Jednak po kilku latach wrócił do Szwajcarii i stał się jednym z najważniejszych na świecie handlarzy antykami. Przy okazji zgromadził imponujący ich zbiór – podstawę muzeum, które właśnie zamierzaliśmy zwiedzić.

Piszę o tym, bo w polskiej historiografii dominuje martyrologia, zwłaszcza tzw. żołnierzy wyklętych. Sądzę, że nasze wiedza o przeszłości będzie kaleka, jeśli nie uwzględnimy żołnierzy, którzy nie tylko walczyli, ale też odnieśli życiowe sukcesy czy to w literaturze jak chociażby Tadeusz Różewicz, Gustaw Herling-Grudziński czy Melchior Wańkowicz. Warto też pamiętać o tych, którzy mają znaczny wkład w rozwój badań archeologicznych jak właśnie polski Żyd, Elie Borowski z Warszawy.

Właśnie prywatne zbiory Elie Borowskiego stały się podstawą jedynego na świecie muzeum poświęconego historii Biblii. Wkład państwa Izrael to grunt, na którym powstało muzeum. Zostało otwarte 11 maja 1992 roku tuż obok Muzeum Izraela. Sam Borowski zmarł w 2003 roku, ale jego żona Batya do dzisiaj jest Przewodniczącą Zarządu.

Trudno sobie wyobrazić nudniejsze zajęcie niż czytanie opisu eksponatów muzealnych, więc ograniczę się tylko do najbardziej skrótowych wrażeń, polecając Czytelnikom wizytę w tym wyjątkowym w istocie muzeum. Może pewnym usprawiedliwieniem tych uwag będą trzy zdjęcia, które zrobił Leon i łaskawie pozwolił wykorzystać jako ilustrację do mego tekstu. A chętnym polecam też znakomitą stronę internetową Muzeum Krajów Biblii:

No więc proszę mi uwierzyć na słowo, że można w nim prześledzić najwcześniejsze ślady cywilizacji tak ułożonych, by prowadzić zwiedzającego krętymi ścieżkami kultury ludów semickich, z których najważniejszym do dzisiaj pozostał naród żydowski. Przy czym śledzimy nie tylko rozwój wierzeń religijnych czy różnych form kultu, ale i wymiany handlowej czy różnych form komunikacji od początków cywilizacji miejskiej aż do okresu talmudycznego. W sumie jest 20 oddzielnych galerii, z których każda stanowi świat dla siebie. Dla chętnych organizowane są też przeróżne kursy od poziomu dziecięcego do zajęć dla dorosłych.

Model ołtarza

Chcę jeszcze wspomnieć o dwóch wystawach czasowych, które mieliśmy okazję zobaczyć. Jedna to Dolina Dawida i Goliata, która zawiera historyczne znaleziska z Khirbet Qeiyafa i Elah Valley. To stanowisko archeologiczne zostało odkryte po raz pierwszy od… 3000 lat. Tak właśnie – i pewnie dlatego tak dobrze się zachowało. Wśród intrygujących artefaktów można znaleźć prawdopodobnie najstarsze inskrypcje w języku hebrajskim, a wszystko zostało znalezione w mieście o dwu bramach, które z nieznanych przyczyn zostało opuszczone właśnie przed trzema tysiącami lat. Pytania jakie się rodzą są wielorakie choćby pod adresem mieszkańców: kim byli? Kananejczykami? Filistynami? A może poddanymi samego króla Dawida? A może to jedno z miast, o których jest mowa w Księdze Jozuego 15, 36 („Szaaraim, Aditaim, Ha-gedera, Gederotaim: czternaście miast z przyległymi wioskami”) gdzie Dawid stoczył swoja historyczną walkę z Goliatem? Tych pytań jest oczywiście więcej.

Jednak największe wrażenie robią rytualne pomieszczenia, a zwłaszcza kamienny model ołtarza z elementami architektonicznymi, które mogą przypominać biblijny opis świątyni Króla Salomona i jego pałac w Jerozolimie.

Pojemniki

W każdym razie przedstawiony model całego miasta wskazuje na bardzo świadomie zaplanowaną strukturę z masywnymi murami, w których znajdują się dwie wspomniane bramy. Wszystko wskazuje na to, że mamy do czynienia z odkryciem naprawdę epokowym, które przesuwa naszą znajomość tamtego regionu o kilkaset lat. Badania archeologiczne były prowadzone w latach 2007-2013, a kierowali nimi profesor Yosef Garfinkel z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie i profesor Michael Hazel z Southern Adventist University z Tennessee.

Po tych biblijnych rewelacjach czekała nas jeszcze jedna niespodzianka: niezwykłe wprost freski pompejańskie wśród których można było wyróżnić aż cztery różne style… Jak trafiły do Muzeum Krajów Biblii pozostaje tajemnicą handlową.

Wszystkie wpisy Stanislawa Obirka

TUTAJ

http://studioopinii.pl

No comments yet... Be the first to leave a reply!

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: