Uncategorized

Gdynia i Tel Awiw.Miasta nadziei na przyszłość


Na początku XX wieku w dwóch odległych zakątkach świata, w zupełnie różnych warunkach politycznych i kulturowych, narodziły się dwa miasta, które bardzo wiele łączy.

Choć uważa się, że to I wojna światowa odmieniła porządek świata, doprowadzając do rozpadu mocarstw, zmiany układu sił na świecie, ale także rozwoju technologii, wiele z tych przemian rozpoczęło się sporo wcześniej, a wojna okazała się tylko ich ostatecznym przypieczętowaniem. To XIX-wieczna modernizacja, będąca skutkiem rewolucji przemysłowej, odmieniła sposób życia ludzi. Dynamiczny rozwój miast, do których ze wsi ciągnęły tysiące nowych mieszkańców, poskutkował rozwojem wielu nowych instytucji i organizacji, czy to edukacyjnych, czy kulturalnych. Za sprawą ich działalności zwiększała się świadomość ludzi i zrozumienie ważnych procesów politycznych i historycznych, wzrastać zaczęło poczucie narodowej tożsamości czy identyfikacja z miejscem, w którym się żyje. To stało się podglebiem dla rozpowszechnienia się idei państwa narodowego, chęci poszczególnych nacji do usamodzielnienia się i samostanowienia, które rosły, aż znalazły swoje spełnienie w decyzjach traktatu wersalskiego. To, jak i gdzie żyjemy dziś, zawdzięczamy w dużym stopniu ideom narodzonym w XIX wieku, a ówczesne przemiany stały się kluczowe dla późniejszych losów wielu państw.

Mapa Europy, 1915, fot. Rand McNally and Company
Mapa Europy, 1915, fot. Rand McNally and Company

Symboliczna Karta Europy - Wojna Oswobodzicielka 1914-1915, fot. Polish Central Archives of Historical Records
Symboliczna Karta Europy – Wojna Oswobodzicielka 1914-1915, fot. Polish Central Archives of Historical Records

Zanim I wojna światowa zmieniła układ mapy, światem rządziły wielkie imperia i monarchie, w skład których wchodziło wiele różnych grup etnicznych i narodowych. W większości z nich pod koniec XIX wieku była już bardzo rozwinięta lokalna tożsamość, pragnienie odłączenia się od mocarstwa i stworzenie samodzielnego państwa. W poszczególnych miejscach Europy i świata walki czy starania o niepodległość przybierały rozmaitą formę, do osiągnięcia tego celu używano też różnego rodzaju narzędzi – bo prace nad usamodzielnieniem się i podkreślaniem narodowej tożsamości były prowadzone zarówno zbrojnie, jak i przy pomocy propagandy, kreowania odpowiednich symboli czy języka.

Wiele z tych zabiegów było – mimo odmienności kulturowych – wspólne dla różnych krajów. Niezwykle ciekawe, a wcześniej raczej nie dostrzegane podobieństwa pomiędzy miastami symbolami konstytuowania się państwa polskiego i żydowskiego, czyli pomiędzy Gdynią a Tel Awiwem, dostrzegli twórcy wystawy „Gdynia – Tel Awiw”. Była ona prezentowana na przełomie 2019 i 2020 roku w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie, a od 30 kwietnia do 30 sierpnia 2020 roku w Muzeum Miasta Gdyni. Kurator wystawy, dr Artur Tanikowski, zestawił ze sobą nie tylko historię powstania dwóch portowych miast, ale i budowaną wokół nich narrację konstruowaną dla celów propagandowych i politycznych. Choć Gdynię i Tel Awiw dzieli wiele więcej niż tylko ponad 3000 kilometrów, to w przypadku budowy dwóch „białych miast” nad morzem podobieństw znaleźć można sporo.

Calosc TUTAJ

Kategorie: Uncategorized

Leave a Reply

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.