73 ciekawostki o Izraelu

Aby uczcić 77 urodziny Izraela, przedstawiamy 73 dziwne, zwariowane i niezwykłe fakty na temat tego niewielkiego państwa na Bliskim Wschodzie, 

1. Izrael może poszczycić się największą liczbą bezinteresownych donacji nerek na świecie w przeliczeniu na mieszkańca: 1775 w ciągu ostatnich 15 lat i liczba ta ciągle rośnie . 
2. Najstarszym drzewem w Izraelu jest 11-metrowe drzewo jujube w Ein Hatzeva przy drodze do Ejlatu, którego wiek szacuje się na 1500–2000 lat. Przez większość swojego życia drzewo było podlewane ze źródła w Ein Hatzeva. Dziś źródło wyschło, a Jewish National Fund dba o jego nawadnianie.
3. Izraelskim naukowcom udało się wyhodować świeże daktyle z nasion pochodzących z VI wieku i znalezionych w Masadzie i Qumran. 
4. Według pięcioletniego badania opublikowanego w czasopiśmie New England Journal of Medicine ,   spożywanie izraelskiej przekąski z orzeszków ziemnych o nazwie Bamba w młodym wieku zmniejsza ryzyko wystąpienia alergii na orzeszki ziemne u dzieci o 75 procent. Poczta Izraela ma specjalny dział Listy do Boga, dla wszystkich listów przychodzących do Jerozolimy z całego świata adresowanych do Boga. Są one otwierane i umieszczane w szczelinach Ściany Płaczu w Jerozolimie. Dla tych, którzy chcą zaoszczędzić na przesyłkach, fundacja Western Wall Heritage oferuje cyfrową alternatywę dla tej usługi.
5. . Około 1 miliona banknotów jest co roku zostawianych na Ścianie Płaczu przez ludzi różnych religii. Najwcześniejsza znana wzmianka o tej praktyce pochodzi z 1743 roku. Wiele znanych osób zostawiało notatki na ścianie, w tym papież Jan Paweł II, papież Benedykt XVI, Barack Obama, Hilary Clinton i oczywiście Donald Trump. Dwa razy w roku, przed Rosz Haszana i Paschą, notatki są usuwane ze ściany i chowane na cmentarzu żydowskim na Górze Oliwnej w Jerozolimie. 
6. W Bazylice Grobu Pańskiego stara drewniana drabina opiera się o okno od XVIII wieku. Nikt nie może jej ruszyć, ponieważ budynkiem zarządza sześć różnych kościołów i żaden z nich nie zgadza się co do tego, kto jest właścicielem drabiny, którą nazwano, całkiem stosownie, „nieruchomą drabiną”.

7. Pracownicy usuwają ręcznie pisane notatki umieszczone między starożytnymi kamieniami Ściany Płaczu w Jerozolimie 15 września 2024 r., przed świętem żydowskiego Nowego Roku. 
8. Góra Oliwna jest najstarszym nieprzerwanie używanym cmentarzem na świecie. Jest w użyciu od ponad 3000 lat. 
9. . Klej na izraelskich znaczkach pocztowych jest koszerny.

10. Izrael jest jedynym krajem, który przywrócił martwy język i uczynił go językiem narodowym. Hebrajski pozostał językiem literatury sakralnej, ale został przywrócony do życia w XIX ^wieku jako język mówiony.
11. Najwyższą temperaturę kiedykolwiek zanotowano w Izraelu i wynosiła 54,4°C (129,9°F) w czerwcu 1942 r. w kibucu Tirat Zvi w północnej Dolinie Jordanu. (Najwyższą temperaturę kiedykolwiek zanotowano na świecie, wynoszącą 56,7°C (134,1°F) w Dolinie Śmierci w lipcu 1913 r.) 
12. Podczas gdy Jerozolima ma burze śnieżne co kilka lat, a nawet pustynia Negew ma sporadyczne opady śniegu, Tel Awiw miał tylko jedną śnieżycę w swojej historii. W 1950 roku 12-18 centymetrów białego puchu zachwyciło mieszkańców, z których wielu nigdy wcześniej nie widziało śniegu. 
13. Ponad połowę powierzchni Izraela zajmują pustynie, mimo to istnieje tam drużyna olimpijska w bobslejach i skeletonie . 
14. Izraelski startup Tevel Aerobotics Technologies opracował drony rolnicze, które mogą zbierać dojrzałe owoce z drzew i delikatnie opuszczać je w celu zebrania, pomagając w ten sposób rozwiązać jeden z głównych problemów, z jakimi borykają się obecnie rolnicy – ​​niedobór siły roboczej.  

Tevel Aerobotics FAR w pracy we Włoszech. Zdjęcie dzięki uprzejmości Tevel

15. Izraelska firma agrotechniczna BlueWhite opracowała technologię, która może zamienić każdy konwencjonalny traktor w samojezdnego robota . System robotyczny już pomaga rolnikom w całych Stanach Zjednoczonych radzić sobie z malejącą siłą roboczą.
16. Izrael poddaje recyklingowi prawie 90% ścieków, które wytwarza, wykorzystując innowacje, aby pokonać kryzys wodny . Dzięki temu jest wiodącym krajem na świecie pod względem recyklingu wody. Dla porównania, Hiszpania, kolejny co do wielkości recykler wody, poddaje recyklingowi tylko 20% swojej wody, podczas gdy w Stanach Zjednoczonych recyklingowi poddaje się tylko 1% ścieków.
17. Sheba Medical Center w Izraelu zostało w tym roku uznane za ósmy najlepszy szpital na świecie przez amerykański magazyn „Newsweek”. W zeszłym roku szpital był na dziewiątym miejscu, a rok wcześniej na ^dziesiątym . 
18. Izrael jest światowym liderem w dziedzinie medycznej klaunady. Był pierwszym krajem na świecie, który wysłał medycznych klaunów na oddziały Covid-19 i regularnie wysyła medycznych klaunów na misje pomocowe na całym świecie.  
19. W 2007 r. izraelska bizneswoman Shari Arison zainicjowała coroczny Dzień Dobrych Uczynków 6 kwietnia, aby zachęcić ludzi do pomagania sobie nawzajem. W tym roku w Izraelu wzięło udział 7000 osób. W 2024 r. w akcji wzięło udział 4,5 miliona osób w około 115 krajach.

20. Członkowie organizacji wolontariackiej Trail Angels otwierają swoje domy dla wędrowców na 1025-kilometrowym (637-milowym) Israel Trail, oferując bezpłatne łóżka, prysznice i inne udogodnienia. W tym roku Israel Trail obchodzi ^30. rocznicę .
21. Izrael jest mniejszy od Hawajów i ma mniej więcej połowę wielkości jeziora Michigan. Dla Brytyjczyków ma mniej więcej wielkość Walii. 
22. Izrael graniczy z ośnieżonymi szczytami na jednym krańcu i pustynną plażą na drugim.

Widok na ośnieżone szczyty góry Hermon w Izraelu. Zdjęcie Ilyi Zuskovitcha za pośrednictwem Shutterstock

23. Izrael ma 137 plaż – wszystkie piękne. Sprawdź nasze typy na dziesięć najlepszych plaż Izraela tutaj .
24. Izrael ma swój własny Stonehenge, starożytny kamienny krąg zwany Galgal Refa’im (koło duchów) z masywnymi ścianami skalnymi, które wystają 8 stóp w niebo. Kamienna struktura ma około 5000 lat i składa się z około 42 000 ton bazaltu. Została odkryta dopiero w latach 60. XX wieku i do dziś pozostaje jedną z największych tajemnic Izraela . 
25. Izraelska firma SolCold opracowała powłokę malarską , która wykorzystuje światło słoneczne do aktywacji mechanizmu chłodzenia w samochodach, budynkach, samolotach, a nawet ubraniach, zapewniając klimatyzację bez prądu. Im cieplej, tym bardziej powłoka się chłodzi. 
26. Izraelska organizacja ochotnicza zajmująca się reagowaniem kryzysowym United Hatzalah nawiązała współpracę z jednostką wywiadu radioelektronicznego 8200 Sił Obronnych Izraela w celu stworzenia systemu sztucznej inteligencji, który potrafi przewidywać, gdzie i kiedy w Izraelu mogą wystąpić nagłe wypadki medyczne . Dzięki temu ratownicy mogą z wyprzedzeniem mobilizować się i reagować szybciej. 
27. Jedna z najpopularniejszych przekąsek w Izraelu jest sprzedawana tylko od października do lutego, bo w przeciwnym razie rzekomo się rozpuści. Według hebrajskojęzycznej Wikipedii, istnieje siedem różnych sposobów na zjedzenie kremu czekoladowego, Krembo , ale kiedy wyszliśmy na ulicę, żeby to sprawdzić, ludzie mieli o wiele więcej sugestii. W mikrofalówce, ktoś? 

28. Kiedy Izrael został założony w 1948 r., było tam tylko 806 000 mieszkańców. W 1958 r. populacja osiągnęła dwa miliony. Pod koniec 2024 r. populacja przekroczyła 10 milionów . Populacja składa się w 74% z Żydów, w 21% z muzułmanów, w 5% z chrześcijan, a reszta to obywatele zagraniczni. 
29. Izrael jest młodym krajem . W 2024 r. 28% populacji Izraela było w wieku poniżej 14 lat, a tylko 12% było w wieku powyżej 65 lat. 

30. Nic dziwnego, biorąc pod uwagę ich liczbę, że Izraelczycy kochają dzieci. Według raportu Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju opublikowanego w 2024 r., wskaźnik dzietności w Izraelu wynosi około 2,9 dziecka na kobietę, w porównaniu ze światową średnią wynoszącą 1,5.
31. Pomagając w tym, Izrael dokonał przełomowych odkryć w dziedzinie płodności . Kraj ten wykonuje więcej zapłodnień in vitro na mieszkańca niż jakikolwiek inny kraj, a pierwsze dwa dzieci u kobiet poniżej 45 roku życia są bezpłatne.
32. W 2024 roku najpopularniejszymi imionami dla dzieci w Izraelu były Mohammad w przypadku chłopców i Avigail w przypadku dziewczynek. 
33. Długość życia w Izraelu należy do najwyższych na świecie. Według najnowszych danych Statistica , w 2022 r. długość życia mężczyzn w Izraelu wynosiła 80,7 lat, a kobiet 84,8 lat. 
34. Izrael jest domem największego znanego cmentarza psów w starożytnym świecie . Ponad 1400 szkieletów psów, w większości szczeniąt, znaleziono w Aszkelonie. Zostały pochowane w IV i V wieku p.n.e. i nawet teraz nikt nie wie, dlaczego. 
35. Jedno z największych odkryć archeologicznych na świecie od czasu Zwojów znad Morza Martwego odkryto w więzieniu w Izraelu w 2005 r. 1800-letni napis „Jezus jest Bogiem” został znaleziony w mozaice podłogowej podczas rozbudowy więzienia Megiddo. Obecnie można go zobaczyć w muzeum w Waszyngtonie. Chrześcijańska biblijna nazwa Megiddo to Armageddon.
36.  Według nowego raportu Startup Nation Central , firmy AI w Izraelu stanowią obecnie 30 procent z ponad 7000 startupów w kraju, ale przynoszą 47% wszystkich inwestycji. Obecnie w Izraelu działa około 2170 startupów AI. 
37. Izrael zajmuje czwarte miejsce na świecie pod względem postępu w dziedzinie sztucznej inteligencji , za USA, Chinami i Wielką Brytanią.
38. Nowe oprogramowanie AI firmy Canotera potrafi przewidzieć z 85% dokładnością, czy prawnik wygra, czy przegra sprawę sądową, pomagając im ocenić odpowiedzialność i przewidzieć, jak potoczy się sprawa.
39. W 2025 roku Izrael zajmuje pierwsze miejsce na świecie pod względem liczby technologicznych  „jednorożców” przypadających na mieszkańca . (Jednorożec to prywatny startup wyceniany na ponad 1 miliard dolarów). W 2025 roku w kraju działało 90 technologicznych „jednorożców”, a jego startupy pozyskują rocznie miliardy dolarów inwestycji.
40. W niedawnym badaniu pięć izraelskich uniwersytetów zostało sklasyfikowanych wśród najlepszych na świecie instytucji pod względem kształcenia absolwentów, którzy później zakładali amerykańskie jednorożce. Technion-Israel Institute of Technology zajął pierwsze miejsce, a absolwenci mieli co najmniej 25 razy większe prawdopodobieństwo zostania założycielami amerykańskich jednorożców. Drugie miejsce zajął Reichman University, a Ben-Gurion University of the Negev, Tel Aviv University i Hebrew University of Jerusalem zajęły odpowiednio czwarte, piąte i szóste miejsce.
41. W 2024 r. Tel Awiw zajął pierwsze miejsce w Izraelu i dziewiąte na świecie jako najlepsze miasto dla startupów według Global Startup Ecosystem Index StartupBlink . Stolica technologiczna Izraela uzyskała prawie 64 punkty w indeksie. Jerozolima zajęła drugie miejsce w kraju z zaledwie 8,5 punktami w indeksie. 
42. W marcu spółka macierzysta Google, Alphabet, kupiła izraelską firmę Wiz zajmującą się cyberbezpieczeństwem za 32 miliardy dolarów, co czyni tę transakcję największą w historii Izraela , największą transakcją dokonaną przez Google i największą transakcją w historii cybertechnologii.
43. Nowy startup, który wyłonił się ze stealth w 2024 r., opracował system AI, który może wykrywać i zwalczać pożary lasów. Zainspirowany izraelskim systemem obrony przeciwrakietowej Iron Dome, FireDome ma mechaniczną wyrzutnię, która rozmieszcza kapsuły zawierające środek zmniejszający palność. W tym roku wchodzi do użytku w USA.
44. Izrael ma największy na świecie ufortyfikowany podziemny szpital: trzypiętrowy, 2000-łóżkowy Sammy Ofer Fortified Underground Emergency Hospital w Rambam Health Care Campus w Hajfie. Był szeroko wykorzystywany w trakcie obecnej wojny .
45. Dwa największe szpitale w Izraelu i szpital w Filadelfii pracują nad robotem o nazwie Gary , który wykonuje na oddziałach rozmaite zadania, m.in. rozmawia z pacjentami, sporządza notatki medyczne, a nawet sprząta i myje podłogi. 
46. Firma IceCure Medical z siedzibą w Cezarei opracowała mało inwazyjną metodę leczenia, która pozwala zniszczyć łagodne i nowotworowe guzy piersi, nerek, płuc, wątroby i innych narządów poprzez ich zamrożenie ciekłym azotem. Ze wszystkich niesamowitych osiągnięć medycznych Izraela , to jest jedno, które się wyróżnia.

47. W Izraelu ludzie od najmłodszych lat uczeni są, aby zakręcać kran podczas mycia zębów, co pozwala oszczędzać cenną wodę.
48. W Izraelu posiłek bez sałatki nie jest uważany za posiłek. Nawet śniadanie.
49. W Tel Awiwie znajduje się ponad 4000 budynków Bauhausu , co stanowi największe skupisko tego typu obiektów na świecie. 

Budynek Bauhausu z kwiaciarnią na rogu Neve Tzedek. Zdjęcie Isabelle Rosen

50. Podczas Paschy w Izraelu supermarkety nie mogą sprzedawać chamecu (zakazanej żywności, takiej jak chleb i ciasta), a jeśli przyniesiesz produkty do kasy, nie można ich zeskanować. Duże sekcje sklepów są przykryte foliami plastikowymi.
51.  Izraelu najpopularniejszym sposobem mycia podłogi jest tzw. sponja : zalewanie podłogi wodą i wypychanie brudnej wody za pomocą ściągaczki z długą rączką na zewnątrz lub do najbliższego odpływu.
52. Izraelskie toalety mają dwa uchwyty: mniejszy, który wypuszcza mniej wody do spłukiwania #1 i większy, który wypuszcza więcej wody, aby pozbyć się #2.
53. Parlament Izraela, Kneset, liczy 120 miejsc, gdyż został utworzony na wzór Knesetu HaGedolah (Wielkiego Zgromadzenia) z czasów Drugiej Świątyni, organu kierowniczego składającego się ze 120 mędrców, proroków i skrybów.
54. Kiedy powstał Izrael, Kneset spotykał się regularnie w kinie w Tel Awiwie zwanym Kessem (Magic) Cinema . Zgromadzenie ustawodawcze zbierało się tam przez cały 1949 rok, aż do przeniesienia się do Jerozolimy. 
55. Izrael mógł być nazywany Syjon, Ever lub Judea. Nowy kraj ostatecznie zdecydował się na Izrael, nazwę zasugerowaną przez pierwszego premiera kraju, Davida Ben-Guriona. 
56. 85 procent izraelskich gospodarstw domowych podgrzewa wodę za pomocą solarnych podgrzewaczy dachowych, podczas gdy w Stanach Zjednoczonych odsetek ten wynosi mniej niż 1 procent.
57. W Izraelu na wszystkich oficjalnych dokumentach, łącznie z czekami, legalne jest wpisywanie daty według kalendarza żydowskiego zamiast (lub oprócz) daty gregoriańskiej.

59. Główne związki zawarte w roślinie konopi zostały po raz pierwszy wyizolowane, przeanalizowane, zsyntetyzowane i nazwane w Izraelu.
60. Izrael był pierwszym krajem, który zakazał udziału w pokazach mody  modelkom z niedowagą .
61. Od 2020 r. Izrael plasuje się w pierwszej dziesiątce najszczęśliwszych krajów w World Happiness Report. Nawet po ostatnim półtorarocznym okresie wojny Izrael znalazł się na 8. ^miejscu pod względem szczęścia w raporcie z 2025 r . i na pierwszym miejscu pod względem więzi społecznych.
62. Od października 2023 r. do 19 grudnia 2024 r. w Izraelu odbyło się 1667 demonstracji i wydarzeń protestacyjnych. Większość z tych demonstracji domagała się uwolnienia zakładników i rezygnacji rządu. Co najmniej 10 z tych protestów zgromadziło ponad 100 000 uczestników. W kolejnych miesiącach protesty nadal rosły zarówno pod względem częstotliwości, jak i rozmiaru. 

Izraelczycy protestują przeciwko decyzji premiera Izraela Benjamina Netanjahu o zwolnieniu dyrektora Shin Bet Ronena Bara, blokując autostradę nr 1 w pobliżu Jerozolimy, 18 marca 2025 r. Zdjęcie: Yonatan Sindel/Flash90

63. Izrael jest domem jedynej na świecie grupy teatralnej składającej się wyłącznie z aktorów głuchych i niewidomych. Grupa Nalaga’at (proszę dotknąć), z siedzibą w Jaffie, obejmuje restaurację, w której goście jedzą w ciemności i są obsługiwani przez niewidomą obsługę.
64. W 1952 roku cenionemu naukowcowi Albertowi Einsteinowi zaproponowano stanowisko prezydenta Izraela. Odmówił jednak, powołując się na zły stan zdrowia i brak doświadczenia w „odpowiednim postępowaniu z ludźmi i… pełnieniu funkcji urzędowych”.
65. HemaShock , izraelska firma medyczna, opracowała opaskę uciskową do wykrwawiania, która wyciska krew z kończyn pacjenta i kieruje ją do głównych organów, gdzie jest najbardziej potrzebna w przypadku wstrząsu krwotocznego lub zawału serca.
66. Izraelska firma Beyond Oil opracowała proszek, który usuwa rakotwórcze toksyny ze smażonej żywności . 
67. W 2025 r. Gal Gadot została pierwszą aktorką, która otrzymała gwiazdę w Hollywoodzkiej Alei Gwiazd. „Jestem po prostu dziewczyną z Izraela” – powiedziała, dzieląc się emocjonalnym okrzykiem do swojej rodziny po hebrajsku. 
68. Najcięższa truskawka świata została wyhodowana w 2022 r. w Izraelu na farmie Toot BaSadeh w Kadimie. Jagoda ważyła 289 gramów (około 10 uncji), czyli 290 z szypułką. Zwykłe truskawki ważą zaledwie 15 lub 16 gramów.
69. Izraelska firma Watergen opracowała atmosferyczny generator wody, który może wytwarzać czystą wodę pitną z powietrza. Został on wykorzystany w sytuacjach katastrof na całym świecie. 
70. Izraelska firma Beewise opracowała pierwszy na świecie autonomiczny ul . Może pomieścić do 40 kolonii pszczół (około 2 milionów pszczół) i dbać o ich zdrowie i utrzymanie za pomocą prostej aplikacji. 
71. Izraelscy studenci zdobyli międzynarodową nagrodę za produkcję prawdziwego miodu bez udziału pszczół , wykorzystując bakterię zaprogramowaną tak, aby „nauczyła się”, jak wytwarzać miód. 
72. Rekord największej liczby pasażerów przewiezionych samolotem pasażerskim padł w maju 1991 r. w ramach Operacji Salomon, kiedy to Izrael ewakuował 1086 etiopskich Żydów z ich ojczyzny samolotem Boeing 747 linii El Al. W czasie lotu urodziło się dwoje dzieci, przez co liczba pasażerów wzrosła do 1088. 

Ręcznie uszyta flaga Rebeki Affachiner, wręczona ówczesnemu rektorowi Uniwersytetu Ben-Guriona, prof. Rivce Carmi, przez spadkobiercę Affachinera, Ezrę Gorodesky’ego, w 2018 r. Zdjęcie: Dani Machlis/BGU

73. Pierwsza flaga Izraela została powieszona w Jerozolimie 14 maja 1948 r.; została uszyta ręcznie i pokolorowana niebieskimi kredkami.