Pięć rzeczy, o których warto wiedzieć

Autorzy: Hamutal Gouri, Anat Saragusti i Ian Joseph

Izrael w stanie wojny: 175. dzień zawieszenia broni w Strefie Gazy (wynegocjowanego przez Donalda Trumpa) oraz 34. dzień wojny Izraela i USA z Iranem.

1. Wojna z Iranem i Hezbollahem bez widoków na rozejm

Konflikt między USA i Izraelem a Iranem wkracza w piąty tydzień i nic nie wskazuje na jego rychłe zakończenie. Podczas środowego orędzia prezydent Trump ogłosił wojnę „ogromnym sukcesem” i „zwycięstwem”. Według niego doszło już do zmiany reżimu, gdyż kluczowi irańscy przywódcy zginęli w nalotach. Trump stwierdził, że irańska marynarka i lotnictwo przestały istnieć, a bezpieczeństwo cieśniny Ormuz przestało być priorytetem dla USA dzięki własnym zapasom surowców. Zachęcił wręcz inne kraje do kupowania paliwa od Amerykanów.

Prezydent USA zapewnił, że irański program nuklearny jest pod pełną kontrolą satelitarną, co eliminuje potrzebę fizycznego zajmowania instalacji. Mimo deklaracji o pomyślnych negocjacjach, Trump zamierza kontynuować działania zbrojne przez kilka kolejnych tygodni. Cele operacji i scenariusz „dnia po” pozostają jednak niejasne. Izrael jest obecnie całkowicie uzależniony od decyzji Waszyngtonu. Warto przypomnieć sytuację z czerwca ubiegłego roku, gdy Trump w ostatniej chwili nakazał zawrócić izraelskie samoloty będące już w drodze nad Iran.

Tymczasem Iran i Hezbollah paraliżują izraelską gospodarkę i życie codzienne. Regularny ostrzał pociskami balistycznymi i kasetowymi zmusza miliony ludzi do życia w schronach, wywołując traumę i ogromne straty materialne. Na północy armia izraelska wkroczyła do południowego Libanu, stosując taktykę „czystek” terenu, jednak – podobnie jak w latach 1982–2000 – nie przyniosło to oczekiwanego bezpieczeństwa. Straty wśród żołnierzy rosną, a połowa kraju pozostaje w bezpośrednim zasięgu ognia przeciwnika.

2. Atak na ekipę CNN na Zachodnim Brzegu

Dziennikarze CNN wraz z reporterem Jeremym Diamondem zostali zaatakowani przez izraelskich żołnierzy podczas relacjonowania aktywności w nielegalnej placówce osadniczej na Zachodnim Brzegu. Wojskowi najpierw próbowali zakazać filmowania, a następnie przeszli do agresji fizycznej. W nagranym incydencie żołnierze otwarcie deklarowali, że prawo międzynarodowe ich nie interesuje, a ziemia należy wyłącznie do Izraela.

Nagranie stało się viralem, co zmusiło szefa sztabu, gen. Eyala Zamira, do reakcji. Zawiesił on jednostkę i skierował żołnierzy na warsztaty z „wartości IDF”. Krytycy zauważają jednak, że nie jest to odosobniony przypadek – coraz częściej żołnierze z lokalnych jednostek (często sami będący osadnikami) solidaryzują się z radykałami, ignorując rozkazy i przymykając oko na pogromy w palestyńskich wioskach. Bezkarne akty przemocy osadników stają się symbolem erozji rządów prawa na tych terenach.

3. Kneset uchwala karę śmierci dla terrorystów

Stosunkiem głosów 62 do 48 Kneset przyjął ustawę wprowadzającą karę śmierci przez powieszenie dla osób skazanych za terroryzm wymierzony w istnienie Państwa Izrael. To koniec wieloletniego moratorium na wykonywanie najwyższego wymiaru kary. Nowe prawo ma zastosowanie zarówno w sądach cywilnych, jak i wojskowych.

Minister bezpieczeństwa narodowego Itamar Ben Gvir świętował sukces szampanem, nazywając go „historycznym dniem sprawiedliwości”. Z kolei opozycja i organizacje praw człowieka (m.in. Amnesty International i Adalah) ostrzegają przed „zinstytucjonalizowaną dyskryminacją” i ryzykiem nieodwracalnych błędów sądowych, szczególnie przy 99-procentowej skuteczności oskarżenia w sądach wojskowych. Yair Lapid podkreślił, że ustawa jeszcze bardziej izoluje Izrael na arenie międzynarodowej, a Unia Europejska już zapowiedziała, że może to wpłynąć na wzajemne relacje dyplomatyczne.

4. Budżet przyjęty: miliardy dla ultraortodoksów

Rząd Netanjahu utrzymał stabilność dzięki przyjęciu budżetu na 2026 rok. Głosowanie (62 do 55) oddaliło widmo upadku koalicji i przedterminowych wyborów, które mogłyby się odbyć już latem. Sukces ten okupiony został jednak ogromnymi ustępstwami wobec partii religijnych (charedim).

W zamian za poparcie, partie ultraortodoksyjne wynegocjowały miliardy szekli na swój system szkolnictwa. Placówki te nie realizują programu nauczania przedmiotów ścisłych ani humanistycznych, skupiając się wyłącznie na studiach religijnych. Krytycy alarmują, że takie finansowanie utrwala bezrobocie i uzależnienie tej grupy społecznej od zasiłków państwowych, nie przygotowując młodych ludzi do funkcjonowania na nowoczesnym rynku pracy.

5. Święta w cieniu rakiet

Tegoroczna Pascha i Wielkanoc upłynęły pod znakiem alarmów bombowych. W wigilię Paschy Iran przeprowadził zmasowany atak rakietowy. W Bnei Brak odłamki przechwyconego pocisku raniły troje dzieci. Była to największa salwa od początku eskalacji (28 lutego 2026 r.), która zmusiła miliony Izraelczyków do przerwania sederowej kolacji i ucieczki do schronów.

Doszło również do napięć na tle religijnym w Jerozolimie. W Niedzielę Palmową policja zablokowała łacińskiemu patriarsze, kardynałowi Pizzaballi, wejście na Stare Miasto, powołując się na limity zgromadzeń i względy bezpieczeństwa. Po fali międzynarodowego oburzenia biuro premiera Netanjahu nazwało incydent „działaniem zapobiegawczym”, a nie celową złośliwością. Główne miejsca kultu, w tym Bazylika Grobu Świętego, pozostają praktycznie niedostępne dla wiernych i turystów od wybuchu wojny.

Cotygodniowe podsumowanie wiadomości z Izraela, 3 kwietnia 2026 r.