Przyslal Jaroslaw J Szczepanski

W uroczystościach rocznicowych w Jedwabnem wezmą udział przedstawiciele społeczności żydowskiej i politycy. Będą też środowiska negujące udział mieszkańców Jedwabnego w zbrodni dokonanej na żydowskich sąsiadach.

Uroczystości związane z 85. rocznicą pogromu na ludności żydowskiej Jedwabnego odbędą się w piątek, 10 lipca 2026 r. Najwyższym przedstawicielem państwa będzie Marszałek Sejmu. Włodzimierz Czarzasty zaznaczył w wypowiedzi dla „Rzeczpospolitej”, że zawsze jest obecny na tych uroczystościach. Prezydenta RP będzie reprezentował minister Wojciech Kolarski. Do Jedwabnego przyjadą także przedstawiciele organizacji międzynarodowych oraz korpus dyplomatyczny.

W uroczystościach upamiętniających ofiary zbrodni wezmą udział przedstawiciele Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie, którzy są ich organizatorami. Obecny będzie naczelny rabin Polski Michael Schudrich. Odmówiona zostanie modlitwa w intencji ofiar, odczytane zostaną ich nazwiska, zapalone znicze oraz złożone kwiaty i kamienie.

Zlot środowisk narodowych w Jedwabnem

W dniach 9 i 10 lipca w Jedwabnem obecni będą również przedstawiciele środowisk narodowych, które negują ustalenia IPN w sprawie zbrodni sprzed 85 lat. Wydarzenia konkurencyjne do oficjalnych organizuje Konfederacja Korony Polskiej Grzegorza Brauna. W planie przewidziano koncert, projekcję filmu oraz prelekcje o historii tzw. kłamstwa jedwabieńskiego. Planowane jest również odsłonięcie tablicy na działce należącej do Fundacji Osuchowa.

Osobne wydarzenia organizuje publicysta Wojciech Sumliński wraz z grupą „Mieszkańcy Jedwabnego”. Współorganizatorem jest Stowarzyszenie „Wizna 1939”, któremu przewodzi Dariusz Szymanowski. Zvi Henryk Kelner, przewodniczący Stowarzyszenia Polsko–Izraelskiej Współpracy Kulturalnej, w liście do szefa MSWiA Marcina Kierwińskiego wyraził zaniepokojenie uhonorowaniem Dariusza Szymanowskiego Odznaką Honorową za Zasługi dla Samorządu Terytorialnego.

W liście wskazano na publiczne powiązania Szymanowskiego z działaniami zakłócającymi oficjalne uroczystości: „Nie możemy przejść obojętnie wobec uhonorowania osoby publicznie wiązanej z działaniami budzącymi bardzo poważne kontrowersje. (…) Podobnie jak w ubiegłym roku możemy być świadkami wybryków, które uwłaczają pamięci ofiar” – napisał Kelner.

Dariusz Szymanowski organizuje m.in. spotkanie w Lesie Przestrzelskim, gdzie członkowie jego organizacji wskazują miejsca pochówków Polaków zamordowanych w czasie wojny. Z informacji podanych przez burmistrz Wołomina, Elżbietę Radwan, wynika, że Szymanowski został uhonorowany odznaką w związku z zakończeniem pracy na stanowisku zastępcy burmistrza tego miasta.

Bezpieczeństwo

Karolina Gałecka, rzeczniczka MSWiA, zadeklarowała, że policja zapewni „adekwatne kadrowo” zabezpieczenie wydarzeń. W poprzednich latach funkcjonariusze oddzielali kordonem uczestników oficjalnych uroczystości od zwolenników środowisk narodowych.

Uroczystości w innych miejscowościach

W ciągu ostatnich dni modlitwy poświęcone ofiarom pogromów społeczności żydowskiej z 1941 r. (w Radziłowie, Szczuczynie i Wąsoczu) zorganizował ks. Wojciech Lemański wraz z grupą przyjaciół. – „Przybyliśmy na tę zbiorową mogiłę, by o nich pamiętać. Długo czytaliśmy ich imiona. Recytowaliśmy Psalmy” – napisał duchowny.

Tło historyczne

10 lipca 1941 r. w Jedwabnem doszło do pogromu i masowego mordu żydowskich mieszkańców miasteczka. Według ustaleń IPN, co najmniej 40 osób, działając z niemieckiej inspiracji, zmusiło żydowskich sąsiadów do niszczenia pomnika Lenina, a następnie zapędziło ich do drewnianej stodoły, gdzie zostali spaleni żywcem. Część osób zamordowano wcześniej w domach i na ulicach. Liczba ofiar szacowana jest od 340 (według ustaleń IPN) do nawet tysiąca osób.

Autor Marek Kozubal

85 lat od pogromu. Uroczystości równoległe w Jedwabnem