Opracowanie: Anat Saragusti, Hamutal Gouri, Ian Joseph

Izrael w stanie wojny: 280. dzień zawieszenia broni w Strefie Gazy (wynegocjowanego przez Donalda Trumpa), 100. dzień zawieszenia broni między Izraelem a Iranem (pod egidą USA) oraz 136. dzień wojny izraelsko-libańskiej.

1. Wybory parlamentarne 27 października 2026 r.

Wybory parlamentarne odbędą się we wtorek, 27 października. Obecna kadencja jest pierwszą od 50 lat, której rządowi udało się dotrwać do końca. Z perspektywy historycznej jest to sytuacja paradoksalna: gabinet odpowiedzialny za 7 października 2023 r. – najkrwawszy dzień w historii Żydów od czasów Holokaustu – przeprowadził kraj przez pełną czteroletnią kadencję.

Kneset przyjął już niezbędne akty prawne ustalające datę wyborów. Od teraz rząd ma charakter tymczasowy, co oznacza, że nie może uchwalać kontrowersyjnych ustaw ani obsadzać kluczowych stanowisk. Nadchodzące miesiące wypełnią prawybory i intensywna reorganizacja sceny politycznej. Obecnie tylko dwie formacje planują prawybory: Likud (kierowany przez Netanjahu, choć rozważa on rezygnację z tego procesu) oraz Partia Demokratyczna (powstała z połączenia Partii Pracy i Meretzu). W pozostałych ugrupowaniach listy ustala jednoosobowo lider. Próg wyborczy wynosi 3,25%.

2. „Maraton legislacyjny” Knesetu: zagrożenie dla demokracji

Koalicja rządząca prowadzi obecnie pośpieszny proces legislacyjny, który musi zakończyć się najpóźniej w najbliższy piątek. Następnie Kneset zawiesi prace aż do wyborów.

Większość procedowanych ustaw budzi ogromne kontrowersje:

• Osłabienie pozycji Prokuratora Generalnego: Nowe przepisy pozwolą rządowi ignorować opinie prawne instytucji prokuratora, co de facto pozbawi go roli niezależnego interpretatora prawa i reprezentanta interesu publicznego przed Sądem Najwyższym.
• Zwolnienie z poboru: Ustawa zwalniająca studentów jesziw ze służby wojskowej oraz z odpowiedzialności karnej za uchylanie się od niej. Sąd Najwyższy już wstrzymał jej wykonanie ze względu na naruszenie zasady równości.
• Segregacja płciowa na uczelniach: Przepisy umożliwiające uczelniom wyższym prowadzenie zajęć w modelu segregacji płciowej (odseparowanie studentów od studentek). Dziekani niemal wszystkich uniwersytetów zdecydowanie sprzeciwiają się temu rozwiązaniu, wskazując na ryzyko przekształcenia kampusów w „strefy sterylne”.
• Ograniczenie wolności prasy: Kolejna ustawa, która wpisuje się w nurt osłabiania demokratycznych instytucji w celu zapewnienia korzyści finansowych i politycznych środowiskom ultraortodoksyjnym.

3. Kontrowersyjne doniesienia o współpracy z byłym przywódcą Iranu

„New York Times” oraz „Haaretz” ujawniły, że Izrael zwerbował wysokiego rangą irańskiego polityka, byłego prezydenta Mahmuda Ahmadineżada. Do spotkania z szefem Mossadu, Davidem Barneą, miało dojść w 2024 roku w Budapeszcie. Celem było stworzenie informatora, który w odpowiednim momencie mógłby przejąć władzę w Iranie. Według doniesień, plan zakładał zamach na Najwyższego Przywódcę Alego Chameneiego i skoordynowaną operację zbrojną, mającą na celu zmianę reżimu przy wsparciu Izraela i USA. Obecnie, po ujawnieniu tych informacji, Ahmadineżad ma znajdować się w areszcie domowym.

4. Reakcje na śmierć senatora Lindsey’ego Grahama

Izraelska klasa polityczna jest pogrążona w żałobie po nagłej śmierci senatora Lindsey’ego Grahama, powszechnie uznawanego za „najlepszego przyjaciela Izraela”. Premier Netanjahu rozważa udział w pogrzebie, co postrzega jako okazję do bezpośrednich rozmów z prezydentem Trumpem.

Relacje między przywódcami są napięte; Netanjahu jest obecnie wykluczony z wielu kluczowych konsultacji dotyczących Iranu, Strefy Gazy i Libanu, a jego pole manewru jest ściśle monitorowane przez administrację USA. Premier liczy, że wizyta w Waszyngtonie pozwoli mu odzyskać wpływ na dyskusję o przyszłości irańskiego programu jądrowego, który – ku irytacji Izraela – pozostaje na marginesie negocjacji amerykańsko-irańskich.

5. Napięcia w Jerozolimie: protest przeciwko otwarciu kawiarni w szabat

W centrum Zachodniej Jerozolimy doszło do protestów setek ultraortodoksyjnych Żydów (charedim) przeciwko nowej kawiarni, która zdecydowała się działać w szabat. W mieście trwa nieustanna walka o charakter przestrzeni publicznej. Podczas gdy społeczność ultraortodoksyjna dąży do całkowitego przestrzegania zasad religijnych (w tym zamykania ulic i sklepów od piątku do sobotniego wieczora), świeccy mieszkańcy starają się utrzymać dostęp do usług. W geście solidarności z właścicielem lokalu, świeccy mieszkańcy ustawili się w długiej kolejce, aby wesprzeć kawiarnię w obliczu nacisków środowisk religijnych.

Cotygodniowe podsumowanie wiadomości z Izraela