Czy Kolumb ukrywał, że był Żydem?

Minęła właśnie 511. rocznica śmierci Krzysztofa Kolumba. Każdy zna jego historię, prawda? Był on włoskim podróżnikiem z Genui, który w 1492 roku wyruszył w morze, aby wzbogacić hiszpańskich monarchów złotem i przyprawami orientu. No cóż, nie do końca…

Zbyt długo uczeni ignorowali ogromną pasję Kolumba: pogoń za wyzwoleniem Jerozolimy spod panowania Muzułmanów.

W czasach, kiedy żył Kolumb, Żydzi stali się celem fanatycznych prześladowań religijnych. 31. marca 1492 roku król Ferdynand i królowa Izabela ogłosili, że wszyscy Żydzi mają zostać wydaleni z Hiszpanii. Edykt ten dotyczył szczególnie 800 tysięcy Żydów, którzy nigdy nie nawrócili się na wiarę katolicką i dawał im cztery miesiące na spakowanie się i opuszczenie kraju.

Żydzi, którzy zostali zmuszeni do wyrzeczenia się judaizmu i przyjęcia wiary katolickiej znani byli jako „konwertyci”, czy „nawróceni”. Byli też i tacy, którzy symulowali nawrócenie, praktykując katolicyzm oficjalnie, ale potajemnie praktykowali judaizm. Byli to tak zwani „Marrani”, potocznie zwani także „świniami”.

Dziesiątki tysięcy Marranów było torturowanych przez hiszpańską Inkwizycję. Naciskano na nich, by podawali nazwiska przyjaciół i członków rodziny, którzy w końcu zmuszani byli do maszerowania przed tłumem po to tylko, by na koniec spalić ich żywcem. Ich ziemię i dobra osobiste dzielono między kościół i koronę.

W ostatnim czasie kilku hiszpańskich naukowców, takich jak Jose Erugo, Celso Garcia de la Riega, Otero Sanchez i Nicholas Dias Perez, uznało, że Kolumb był właśnie jednym z Marranów, którego przeżycie zależało od zachowania w tajemnicy wszelkich dowodów na to, że miał pochodzenie żydowskie.

Kolumb, który w Hiszpanii znany był jako Cristóbal Colón i nie mówił po włosku, podpisał swą ostatnią wolę i testament 19. maja 1506 roku i zawarł w nim pięć ciekawych i wiele mówiących warunków.

Dwa z jego życzeń są częścią żydowskich zwyczajów. Chodzi o przekazanie dziesięciny z jego dochodu biednym i zapewnienie posagu biednym dziewczętom. Zażyczył też sobie, by przekazano pieniądze Żydowi, który mieszkał przy wejściu do dzielnicy żydowskiej w Lizbonie.

Na tych dokumentach Kolumb używał trójgraniastego podpisu z kropek i liter, który przypominał napisy wyryte ma grobach na cmentarzach żydowskich w Hiszpanii. Nakazał też swym dziedzicom, by używali tego podpisu na wieczność.

Według brytyjskiego historyka Cecila Rotha, który napisał „Historię Marranów”, anagram był ukrytym substytutem dla Kadiszu, jednej z najważniejszych modlitw recytowanych w synagodze przez żałobników po śmierci kogoś bliskiego. Dlatego, podstęp ten pozwolił jego synom odmówić Kadisz w intencji ich zmarłego ojca, skrycie pozostającego Żydem. W końcu, Kolumb zostawił też pieniądze na wsparcie krucjaty, jaką miał nadzieję, że podejmą jego następcy, by wyzwolić Ziemię Świętą.

Estelle Irizarry, profesor lingwistyki z Uniwersytetu Georgetown,  przeanalizowała język i składnię setek odręcznych listów, dzienników i dokumentów Kolumba i uznała, że pierwotnym językiem w mowie i piśmie był dla Kolumba kastylijski hiszpański. Irizarry wyjaśnia, że piętnastowieczny hiszpański kastylijski był to „Jidysz” hiszpańskich Żydów. W górnym lewym rogu wszystkich, poza jednym, trzynastu listów napisanych przez Kolumba do jego syna Diego, widnieją odręcznie napisane przez Kolumba litery oznaczające „b’ezrat Hashem”, czyli „Z Bożą pomocą”. Przestrzegający przepisów Żydzi od wieków zwyczajowo dodawali to błogosławieństwo do swoich listów. Żaden z listów pisanych do obcych osób nie ma tego znaku, a jeden z listów do Diego, w którym pozdrowienie pominięto, był przeznaczony dla Króla Ferdynanda.

W swojej książce zatytułowanej „Sails of Hope” (z ang. „Rejsy nadziei”), także Szymon Wiesenthal przekonywał, że podróże Kolumba były motywowane dążeniem do znalezienia bezpiecznego miejsca dla Żydów w świetle przymusu opuszczenia przez nich Hiszpanii. Podobnie jak Carol Delaney, antropolog ds. kultury z Uniwersytetu Stanford, uznaje, że Kolumb był głęboko religijnym człowiekiem, którego celem było dopłynięcie do Azji, aby uzyskać złoto na sfinansowanie krucjaty, której celem byłoby odbicie Jerozolimy i odbudowa żydowskiej Świątyni.

Za czasów Kolumba, Żydzi powszechnie wierzyli, że Jerozolima musi być wyzwolona, a Świątynia Jerozolimska musi być odbudowana, aby Mesjasz powrócił.

Uczeni wskazują także na datę, kiedy Kolumb wyruszył w morze, podając ją jako kolejny dowód jego prawdziwych motywów. Miał początkowo wypłynąć w dniu 2 sierpnia 1492 roku, który zbiegł się z żydowskim świętem Tisha B’Av, oznaczającym zniszczenie Pierwszej i Drugiej Świątyni Jerozolimskiej. Kolumb przełożył datę wypłynięcia o jeden dzień, aby uniknąć rozpoczęcia wyprawy w święto, co przez Żydów uznawane byłoby za zwiastun nieszczęścia. (Co ciekawe lub znaczące, dzień, w którym wyruszył był ostatnim dniem, kiedy Żydzi, zgodnie z prawem, mieli dokonać wyboru zmiany wiary, opuszczenia Hiszpanii, albo mieli być zabici.)

Podróż Kolumba nie była, jak się powszechnie uważa, sfinansowana przez głębokie kieszenie królowej Izabeli, ale raczej przez dwóch żydowskich nawróconych oraz jednego prominentnego Żyda. Louis de Santangel i Gabriel Sanchez przekazali ze swej własnej kieszeni bezprocentową pożyczkę w wysokości 17 tysięcy dukatów, aby pomóc sfinansować wyprawę, podobnie jak zrobił Don Isaac Abrabanel, rabin i żydowski mąż stanu.

W rzeczywistości dwa pierwsze listy, jakie Kolumb wysłał ze swej podróży nie były skierowane do Ferdynanda i Izabeli, ale to Santangela i Sancheza, z podziękowaniami za wsparcie i z informacją, co udało się znaleźć.

Dowody wydają się przedstawiać o wiele bardziej skomplikowany obraz człowieka, którego nazwisko zna cały świat.

W sytuacji, kiedy znowu jesteśmy świadkami krwawych walk z pobudek religijnych prowadzonych w imię religijnej wolności, warto jest przyjrzeć się bliżej człowiekowi, który opłynął morza i oceany w poszukiwaniu takich wolności.

Przyslala Zosia Blom

 

Komentarzy 8 to “Czy Kolumb ukrywał, że był Żydem?”

  1. Hm, bylo duzo madrych Zydow i mozliwe jest ze proporcja madrych Zydow do ogolu Zydow jest wieksza anizeli w innych narodach. Ale co? sa tez Zydzi glupi, jaka jest ich proporcja do ogolu? nikt nie wie bo helmskiej statystiki nie ma. Nadalej nie rozumie co wlasciwie autor chce osiagnac. A moze to ze poniewaz Kolumb byl tak wiekim odkrywca, to napewno musial byc Zydem, prawda? Prawdopodobnie Zydowsko nacjonalna teoria granic nie ma; kto jest madry to napewno jest Zydem, a kto glupi to nie nasz, co za bzdury.

    Polubienie

  2. Do „Ryska” z moim wyjasnieniem „co wlasciwie autor chcial osignac”.

    The Nobel Prize is an annual, international prize first awarded in 1901 for achievements in Physics, Chemistry, Physiology or Medicine, Literature, and Peace.

    Nobel Prizes have been awarded to 881 individuals, of whom 197 – 22.4% – were Jewish or people of Jewish descent, although Jews and people of Jewish descent comprise less than 0.2% of the world’s population.

    Jews or people of Jewish descent have been recipients of all six awards, including 41% of economics, 28% of medicine, 26% of physics, 19% of chemistry, 13% of literature and 9% of all peace awards.

    The first person of partial Jewish ancestry, Adolf von Baeyer, who himself was a Lutheran, was awarded the prize in Chemistry in 1905. As of 2016, the most recent Jewish recipients included J. Michael Kosterlitz (physics), Oliver Hart (economics) and Bob Dylan (literature).

    Jewish laureates Elie Wiesel and Imre Kertész survived the extermination camps during the Holocaust, while François Englert survived by being hidden in orphanages and children’s homes.

    Others, such as Walter Kohn, Otto Stern, Albert Einstein, Hans Krebs and Martin Karplus had to flee Nazi Germany to avoid persecution.

    Still others, including Rita Levi-Montalcini, Herbert Hauptman, Salvador Luria, Robert Furchgott, Arthur Kornberg, and Jerome Karle experienced significant antisemitism in their careers.

    The oldest person ever to receive a Nobel Prize was Leonid Hurwicz, a Polish-American Jew who received the 2007 prize in Economics when he was 90 years old.
    ————————————————————————————————————————-

    Teraz lepiej?

    Polubienie

  3. Bardzo ciekawe, ale co wlasciwie autor chce osiagnac? Odpowiedzi na to czy Kolumb byl Zydem czy nie? Moze byl a moze nie byl, co to ma do znaczenia dzisiaj? Kolumb nawet Ameryki nie odkryl. Tak czy siak, byl czy nie byl obrzezanym my nie wiemy. To wszystko spekulacje ktorych jedynym celem jest przekonanie ze byl jednym z naszych, A nawet jezeli byl, to co?

    Polubienie

  4. Alexandre 09/09/2017 @ 22:06

    W porcie Collioure jest pamiętna tablica która jest poświęcona 39 ostatnim Żydom miasta którzy w 1493 roku opuścili Hiszpanie na statkach Santa Maria & San Cristofol

    Polubienie

  5. Podczas mojej wizyty w museum Kolumba w Lizbonie znalazlem na liscie zalogi dwa nazwiska Levi I Cohen.Na liscie zalogi,ktora wrocila z tego rejsu tych nazwisk juz nie bylo.Zadalem pytanie czy wiadomo co sie z tymi ludzmi stalo.Okazuje sie,ze Kolumb zeby ich uratowac zmienil im nazwiska przed przybyciem do portu.

    Polubienie

  6. Jedno jest pewne, że Kolumb miał coś do ukrycia. Włochem nie był z pewnością, nawet nie znał włoskiego, a jego korespondencja z Americo Vespuczim ( który Włochem był z pewnością) była prowadzona po portugalsku. Manuel Rossa w świetnej pracy „Kolumb” udowadnia, że był portugalskim szlachcicem związanym z portugalską rodziną królewską. Jego wyprawa do „Indii” miała spowodować zainteresowania Hiszpanów nowym lądem i odciągnąć ich zainteresowanie od drogi do prawdziwych Indii.

    Polubienie

  7. Jerzy Klechta 06/09/2017 @ 08:45

    B.ciekawy tekst. Wręcz fascynujący.

    Polubione przez 1 osoba

  8. Dobrze przetłumaczony artykuł z CNN. Dziękuję.

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: