• MARCEL WANDAS

„Wartości, które stały się po wojnie fundamentem świata, jak pokój, otwartość, dialog, współzależność, solidarność, pomocniczość, słabną w obliczu lęku, zobojętnienia, nowych podmuchów populizmu i demagogii. Być może jesteśmy dziś świadkami końca ery powojenności” – powiedział dyrektor Muzeum Piotr Cywiński.

Trwają obchody 79. rocznicy wyzwolenia nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. W uroczystości bierze udział 20 byłych więźniów i więźniarek obozu, przedstawiciele społeczności żydowskiej i romskiej.

„Uroczystość odbywa się w baraku numer 27, w moim baraku, przy mojej pryczy. Barak 27 mieści się naprzeciw rampy, z lewej strony stał murowany budynek z wysokim, szerokim kominem. To komory gazowe i piece krematoryjne. Widziałam to, słyszałam słowa modlitwy żydowskiej »Słuchaj, Izralelu«” – mówiła Halina Birenbaum, była więźniarka obozu.

„Nasza grupa z komanda Kanada zderzyła się z kolumną Żydów z Węgier. Mężczyzna idący z kobietą i małym dzieckiem zapytał, jak daleko do kolonii żydowskiej, bo trzeba nakarmić dziecko. Co można było odpowiedzieć? Poszłyśmy dalej. Oni – na śmierć, a my – sortować rzeczy po nich. Miałam poczucie końca świata” – wspominała Birenbaum.

Na rocznicy wyzwolenia Auschwitz o strefie Gazy

Birenbaum mocno skrytykowała protesty przeciwko państwu Izrael po odwecie tamtejszej armii za ataki Hamasu. Jak podkreśliła, według niej to przedłużenie polityki, która doprowadziła do powstania Auschwitz.

„Jesteśmy zadziwieni oskarżeniami o ludobójstwo. Przywódcy wychwalają Hitlera, a organizacje międzynarodowe milczą, gdy izraelskie kobiety się gwałci, a dzieci zabija”- mówił Jakow Liwne, ambasador Izraela w Polsce. – „Nie możemy tolerować hasła »Palestyna od rzeki do morza«, bo to wezwanie do kolejnego Holokaustu. 136 zakładników nadal jest w rękach Hamasu. Muszą być natychmiast uwolnieni.”

Przypomnijmy: w październikowym tragicznym w skutkach ataku Hamasu na Izrael zginęło ponad 1100 osób. W strefie Gazy, według tamtejszego Ministerstwa Zdrowia, zginęło z kolei ok. 26 tys. Palestyńczyków, w tym cywile. 64 tys. osób zostało rannych. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości ONZ w Hadze wezwał Izrael do zastosowania wszystkich środków, by zapobiec ludobójstwu.

„Historia tego miejsca nakłada nas do refleksji. Zaczęło się od tego, że ludzie nie reagowali na mowę nienawiści, na słowa odbierające godność drugiemu człowiekowi, które w końcu zrodziły zło” – mówiła marszałkini Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska. – „W międzynarodowym dniu pamięci potępiam przypadki dyskryminacji, antysemityzmu, ksenofobii i rasizmu” – zadeklarowała polityczka.

„Obecnie, często przy użyciu nowych technologii, łatwo jest relatywizować historię” – podkreślała marszałkini Senatu.

Cywiński: Czy to koniec ery powojenności?

Dramatycznie zabrzmiało wystąpienie dyrektora Muzeum Auschwitz-Birkenau Piotra Cywińskiego.

„Wierzyliśmy w świat bardziej sprawiedliwy, bardziej przyjazny i bardziej ludzki. W świat, którego fundamentem staną się prawa człowieka. Wierzyliśmy w pamięć, żyjąc w czasach powojenności. Dziś widzimy, jak cały nasz świat się zmienia; wszyscy stoimy na ogromnym zakręcie historii. Oto dziś jedni wyzwoliciele atakują drugich. Gwałcą i mordują. A w Izraelu, w świecie ocalałym z Zagłady, pokoju nie widać nawet na horyzoncie” – powiedział dyrektor Muzeum Auschwitz.

Stworzony po II wojnie globalny system bezpieczeństwa jest jedynie swoim własnym cieniem. „Europa nie potrafiła zjednoczyć swych wysiłków i ustrzec się przed powrotem antysemityzmu, rasizmu, ksenofobii. Tego nieracjonalnego i przeklętego lęku przed wszystkim, co inne. A przecież wiemy, że tylko słaba tożsamość boi się inności” – powiedział.

Wartości, które stały się po wojnie fundamentem świata, jak pokój, otwartość, dialog, współzależność, solidarność, pomocniczość, słabną w obliczu lęku, zobojętnienia, nowych podmuchów populizmu i demagogii. „Być może jesteśmy dziś świadkami końca ery powojenności” – powiedział.

Dyrektor Cywiński mówił, że uroczystość odbywa się przy baraku obozu kobiecego w Birkenau, w którym więziono obecną na ceremonii Halinę Birenbaum. „Barak ten został pieczołowicie zakonserwowany. Ale pamięci zakonserwować się nie da. Jest ona żywiołem targanym wiatrami historii. Pamięć jest zawsze polifoniczna. I – koniec końców – każde pokolenie będzie żyło swoją pamięcią”.

Pamięć nie jest równoważna z wiedzą historyczną. „Pamięć to tożsamość. Korzenie i zarazem skrzydła. Klucz dla ludzkich wyborów. I tylko takie jej zrozumienie pozwala jej nieść przekaz wartości ponad pokolenia. A pamięć o tak skrajnym odczłowieczeniu wskazuje drogę dla całej ludzkości, zwłaszcza w trudnych czasach, w chwili wyboru”.

Za rok obchodzona będzie 80. rocznica wyzwolenia obozu. „Staniemy tu razem, raz jeszcze. Czy nadal będą to obchody w cieniu tylu wojen?” – pytał.

Na obchodach wyzwolenia Auschwitz o wojnie w Strefie Gazy. Zarzuty wobec Izraela „zadziwiają”.