Raport Knesetu wskazuje, że wojna Izraela z Hamasem oraz reforma sądownictwa z 2023 roku spowodowały „tsunami” wyjazdów Izraelczyków z kraju bez planów powrotu.

Autor: Zev Stub

Ponad 125 000 obywateli Izraela wyjechało za granicę między początkiem 2022 a połową 2024 roku. Jak wynika z raportu przedstawionego w poniedziałek Komisji ds. Imigracji i Absorpcji Knesetu, jest to największa w historii kraju utrata kapitału ludzkiego w tak krótkim czasie.

Raport, opracowany przez Centrum Badań i Informacji Knesetu, wskazuje, że szereg czynników – w tym wojna z Hamasem w Strefie Gazy, niepokoje polityczne, które doprowadziły do masowych protestów przeciwko reformie sądownictwa w 2023 roku, oraz skutki uboczne wojny rosyjsko-ukraińskiej – spowodowały gwałtowny wzrost liczby Izraelczyków wyjeżdżających na stałe z kraju w tym okresie. Uważa się, że trend ten utrzymywał się również w 2025 roku, gdy wojna w Gazie nadal trwała.

„To nie fala emigracji, to tsunami Izraelczyków decydujących się opuścić kraj” — powiedział przewodniczący komisji, poseł Gilad Kariv. Zauważył, że rząd Izraela nie ma obecnie planu przeciwdziałania temu zjawisku, i dodał, że jego komisja podejmie działania w tej sprawie w przyszłości.

Bilans migracyjny obywateli Izraela – czyli liczba osób opuszczających kraj bez zamiaru powrotu, pomniejszona o liczbę powracających na stałe – spadł o 125 200 osób od początku 2022 do sierpnia 2024 roku, wynika z raportu.

Według danych raportu, w 2022 roku z kraju wyjechało 59 400 Izraelczyków, a w 2023 roku rekordowe 82 800. W 2024 roku, między styczniem a sierpniem, kraj opuściło niemal 50 000 osób. Dla porównania, średnia liczba długoterminowych emigrantów w latach 2009–2021 wynosiła około 40 500 rocznie.

W międzyczasie, jak podano w raporcie, w 2022 roku do Izraela wróciło 29 600 Izraelczyków mieszkających za granicą, w 2023 roku 24 200, a w pierwszych ośmiu miesiącach 2024 roku – 12 100.

Przyczyny i definicje

Podczas gdy w poprzednich dekadach większość Izraelczyków wyjeżdżała w poszukiwaniu lepszych perspektyw, sukcesu zawodowego i edukacji, obecnie głównym czynnikiem skłaniającym do wyjazdu jest sytuacja polityczna i bezpieczeństwa — wynika z badań profesor socjologii Lilach Lev Ari z Oranim College.

Dane, opracowane przez dr Ayalę Eliyahu, oparto na definicji emigranta stosowanej przez Centralne Biuro Statystyczne (CBS): osobą taką jest ktoś, kto przebywa za granicą co najmniej 275 dni w ciągu roku od wyjazdu. Z kolei za powracającego Izraelczyka uznaje się osobę, która po takim pobycie przebywa w Izraelu przez co najmniej 275 dni w roku.

Krajowy Instytut Ubezpieczeń (NII) może rozpocząć proces utraty statusu rezydenta po pięciu latach pobytu za granicą, choć obywatele mogą też sami wystąpić o anulowanie rezydencji — zauważył prawnik Danny Zaken z NII. Liczba takich wniosków potroiła się — z około 2 500 przed 2021 rokiem do 8 400 w 2024 roku.

Imigracja a emigracja

Raport nie uwzględniał nowych imigrantów w obliczeniach negatywnego bilansu migracji (125 200 osób). Według danych CBS, Izrael przyjął ponad 74 000 nowych obywateli w 2022 roku, 46 000 w 2023 roku oraz około 24 000 w pierwszych ośmiu miesiącach 2024 roku.

W 2025 roku imigracja z krajów zachodnich wzrosła w porównaniu z rokiem poprzednim, co w dużej mierze wynikało z rosnącego antysemityzmu za granicą oraz odrodzonego entuzjazmu dla idei syjonistycznej po inwazji Hamasu 7 października 2023 roku — zauważyli przedstawiciele organizacji promujących aliję. Niemniej jednak poziom imigracji z USA, Francji, Wielkiej Brytanii, Kanady i innych krajów nadal pozostaje niższy niż dekadę temu.

Brak planu przeciwdziałania

Dyrektor departamentu aliji w Ministerstwie Imigracji i Absorpcji, Eric Michaelson, zauważył, że ministerstwo nie ma planu, by powstrzymać falę emigracji.

„Nie jesteśmy ministerstwem ds. zapobiegania emigracji i nie mamy mandatu, by powstrzymywać ten proces” — powiedział Michaelson komisji. „[Jedynie] imigranci i powracający mieszkańcy znajdują się pod opieką Ministerstwa Imigracji i Absorpcji, a my staramy się zatrzymać ich w kraju na dłużej.”

Minister Imigracji i Absorpcji Ofir Sofer w ubiegłym roku zainicjował szereg usprawnień w procesie imigracyjnym, a w środę w Tel Awiwie ministerstwo zorganizuje konferencję poświęconą wzmocnieniu imigracji jako motoru wzrostu gospodarczego Izraela.

Poseł Kariv wezwał Ministerstwo Imigracji i Absorpcji do opracowania strategicznego planu zachęcania izraelskich obywateli za granicą do powrotu oraz do stworzenia specjalnego mechanizmu monitorowania pracowników akademickich opuszczających Izrael i podejmujących pracę na uczelniach zagranicznych — zjawiska często określanego mianem „odpływu mózgów”.

Ukryty koszt wojny: 125 000 Izraelczyków wyemigrowało w latach 2022–2024