Hamutal Gouri, Ian Joseph, Anat Saragusti

Podsumowanie w jednym zdaniu

Tygodniowy przegląd wiadomości z Izraela skupia się na zaprzysiężeniu 26. Knesetu, powierzeniu Gadiemu Eisenkotowi misji sformowania nowego rządu, ostrych podziałach politycznych wokół Benjamina Netanjahu oraz rosnących napięciach związanych z Iranem i bezpieczeństwem narodowym.

Izrael w stanie wojny – 392. dzień zawieszenia broni w Strefie Gazy zawartego przez Trumpa, 212. dzień rozejmu między Izraelem a USA a Iranem, 249. dzień wojny izraelsko-libańskiej.

Pięć najważniejszych wydarzeń

1. Zaprzysiężenie 26. Knesetu

26. Kneset (izraelski parlament) został oficjalnie zaprzysiężony podczas sesji inauguracyjnej we wtorek, 10 listopada 2026 r. w Jerozolimie. Wybory odnotowały najwyższą od 1999 roku frekwencję (77,7%), w tym udział dziesiątek tysięcy obywateli, którzy przyleciaj z zagranicy, aby zagłosować. Wśród 120 deputowanych znajduje się 46 nowych parlamentarzystów, rekordowa liczba 33 kobiet oraz bezprecedensowa reprezentacja 19 posłów z partii arabskich. Najmłodszym członkiem Knesetu (MK) w historii został 24-letni Jonathan Shalev z ugrupowania B’yachad (Razem), kierowanego przez Gadiego Eisenkota. Najstarszym posłem jest 78-letni Chaim Katz z Likudu, a średnia wieku w parlamencie wynosi 53,2 roku. Skład Knesetu obejmuje 101 posłów żydowskich, 17 arabskich muzułmanów oraz 2 druzów. Parlamentarzyści pochodzą z 76 różnych miejscowości, przy czym najwięcej mandatów reprezentuje Jerozolimę (15) i Tel Awiw (14). Zdecydowaną nadreprezentacją odznacza się Zachodni Brzeg, skąd pochodzi 16 posłów (13,3% ogółu), mimo że zamieszkuje tam zaledwie 5% populacji Izraela.

Ustępujący 25. Kneset zapisał się w historii jako pierwszy izraelski parlament od 1988 roku, który doprowadził pełną czteroletnią kadencję do końca bez wcześniejszego rozwiązania.

2. Netanjahu określa partie arabskie mianem „zwolenników terroryzmu”, a zarazem wyciąga do nich rękę

Zaprzysiężenie 26. Knesetu odbyło się we wtorek, 10 listopada. Tego samego wieczoru podczas tradycyjnego tostu w Sali Chagalla ustępujący premier Benjamin Netanjahu wygłosił 21-minutowe przemówienie, które wywołało falę oburzenia, protesty i ostrą krytykę. Wystąpienie w dużej mierze koncentrowało się na perspektywie, że Gadi Eisenkot – posiadający mandat do sformowania nowego gabinetu – może oprzeć swoją koalicję na partii Ra’am lub Wspólnej Liście. Netanjahu nazwał obie formacje arabskie „zwolennikami terroryzmu nienawidzącymi Izraela”. Zwracając się do polityków z bloku zmian, pytały retorycznie: „Czy jesteście gotowi polegać na tych, których celem jest zniszczenie państwa żydowskiego?”. Oświadczył, że rząd opierający się w jakikolwiek sposób na Ra’am lub Wspólnej Liście nie ma prawa powstać, a partie Haredi ostrzegł przed ryzykiem powołania wąskiego gabinetu pod wodzą Eisenkota.

W części poświęconej bezpieczeństwu Netanjahu stwierdził, że Izrael „zmienił oblicze Bliskiego Wschodu”. Przypomniał eliminacje liderów terrorystów – Deifa, Haniyeha, Sinwara i Nasrallaha, upadek reżimu Asada w Syrii oraz uderzenia wymierzone w Iran. Ostrzegł, że Teheran dąży do odbudowy potencjału nuklearnego, a jedynym sposobem na trwałe zażegnanie tego zagrożenia jest obalenie reżimu ajatollahów. Skrytykował również międzynarodową presję nakłaniającą Izrael do rezygnacji ze zdobyczy w strefach bezpieczeństwa w Syrii, Libanie i Strefie Gazy, argumentując, że wyzwań tych nie da się sprostać w formule wąskiego gabinetu. Wezwał także do wszczęcia śledztwa w sprawie gigantycznych zagranicznych funduszy wpompowanych w kampanię wyborczą.

Przemówienie wielokrotnie przerywano okrzykami z sali. Naftali Bennett krzyczał: „A co z waszymi katarskimi doradcami?”, „Gdzie państwowa komisja śledcza?” oraz „Dlaczego nie ogłosicie Kataru państwem wrogim?”. Poseł partii Demokratów Gilad Kariv, pytając głośno: „Ile pieniędzy otrzymaliście od Kataru?”, został usunięty z sali. Salę demonstracyjnie opuścili także Yair Golan oraz posłowie partii Ra’am.

Gadi Eisenkot określił przemówienie jako „urojeniowe, dzielące społeczeństwo, pełne nienawiści i haniebne”, odwołując zaplanowane na kolejny dzień rozmowy koalicyjne z Likudem. Wspólna Lista nazwała wystąpienie obłąkanym, podżegającym i rasistowskim, a lider partii Ra’am, Mansour Abbas, wyraził zdumienie, że premier „wykorzystał okazję o charakterze państwowym”, przypominając: „Potępiamy terroryzm i sami padamy jego ofiarami”. Naftali Bennett podsumował wydarzenie słowami: „Tak się nie buduje jedności”.

W środę Netanjahu złagodził ton. W Knesecie oświadczył: „Wczoraj mówiłem, dlaczego rząd jedności narodowej jest niezbędny. Dziś chcę wyjaśnić, dlaczego jest on możliwy”. Nazwał jedność „imperatywem chwili” i „wolą większości obywateli”, deklarując gotowość do dalszych rozmów. Wypowiedź ta spotkała się jednak z krytyką komentatorów politycznych, którzy uznali wtorkowe wystąpienie premiera za profanację tradycyjnego protokołu państwowego i celowe podżeganie przeciwko oponentom.

3. Prezydent Herzog powierza Eisenkotowi misję sformowania nowego rządu

Po konsultacjach ze wszystkimi liderami ugrupowań politycznych prezydent Izraela Isaac Herzog powierzył Gadiemu Eisenkotowi, liderowi bloku B’yachad dysponującego 21 mandatami, misję utworzenia nowego rządu. Eisenkot ma standardowo 28 dni na zbudowanie koalicji popieranej przez minimum 61 posłów. Blok zmian (skupiający cztery partie żydowskie) liczy 48 mandatów. Ewentualne poparcie ze strony 19 posłów partii arabskich dałoby mu stabilną większość 67 głosów.

Eisenkot rozważa cztery scenariusze polityczne:

1. Oficjalną koalicję z udziałem partii arabskich.
2. Rząd mniejszościowy złożony z 48 żydowskich posłów, wspierany z zewnątrz przez partie arabskie w kluczowych głosowaniach (np. nad budżetem czy wotum nieufności).
3. Koalicję z partiami ultraortodoksyjnymi, co wymagałoby jednak porzucenia przedwyborczych obietnic dotyczących m.in. poboru wojskowego dla tej grupy.
4. Rząd jedności narodowej z udziałem Likudu.

Każdy z wariantów wiąże się z poważnymi przeszkodami – część ugrupowań bloku zmian wyklucza sojusz z ultraortodoksami lub uzależnianie rządu od poparcia formacji arabskich.

W swoim expose Eisenkot podkreślił, że Izrael znajduje się w „najtrudniejszym i brzemiennym w skutki stanie wyjątkowym”. Wskazał na operacje wojskowe na wielu frontach, spadek międzynarodowego prestiżu państwa oraz kryzys izraelskiej demokracji. „Jeśli będziemy trwać w obecnym stanie, ryzykujemy upadek w otchłani, z której bardzo trudno będzie się podnieść” – ostrzegł, wzywając do powołania nowego, wiarygodnego przywództwa.

W przypadku niepowodzenia w ciągu 28 dni Eisenkot może ubiegać się o 14-dniowe przedłużenie terminu. Jeśli misja zakończy się fiaskiem, prezydent może powierzyć tworzenie rządu liderowi największej partii, czyli Benjaminowi Netanjahu. Gdyby i ta próba zawiodła, w kwietniu rozpisane zostaną kolejne wybory przedterminowe, a do tego czasu rządy tymczasowe będzie sprawował gabinet Netanjahu.

4. Dziennikarz Abed Abu Shhadeh zwolniony bez postawienia zarzutów po przesłuchaniu w Shin Bet

Abed Abu Shhadeh, dziennikarz i aktywistyczny działacz z Jafy, został zwolniony po czterech dniach aresztu i intensywnych przesłuchaniach prowadzonych przez służbę specjalną Shin Bet. Zarzucano mu „kontakty z obcym wywiadem” w związku z wywiadem przeprowadzionym w Katarze z byłym posłem Azmim Biszarą, który opuścił Izrael w 2007 roku.

Zatrzymanie miało dramatyczny przebieg: nocą do domu dziennikarza wkroczyło około 15 zamaskowanych funkcjonariuszy policji i Shin Bet, którzy na oczach jego żony i dwójki małych dzieci skonfiskowali komputer, telefon oraz książki. Abu Shhadeh był przetrzymywany w izolacji w ośrodku detencyjnym w Petah Tikwie. Sąd w Tel Awiwie częściowo przychylił się do wniosku policji, jednak po zakończeniu aresztu śledczego wypuszczono go bez stawiania zarzutów i nakładania ograniczeń wolnościowych.

Reprezentujące go centrum prawne Adalah uznało całą procedurę za „kampanię mającą na celu uciszenie palestyńskich dziennikarzy i aktywistów”. Założyciel organizacji, Hassan Jabareen, ocenił, że działania te miały na celu polityczną delegitymizację arabskich wyborców w okresie trudnych negocjacji koalicyjnych. Przed budynkiem sądu solidarnie protestowali arabscy i żydowscy aktywiści. Kuzyn uwolnionego, lider partii Balad Sami Abu Shhadeh, wprost oskarżył szefa Shin Bet, Davida Ziniego, o działanie w roli „marionetki Netanjahu”.

Po wyjściu na wolność Abed Abu Shhadeh został powitany przez sympatyków w Jafie. Oświadczył, że brzydzi się kulturą strachu i że prześladowania polityczne nie dotknęły wyłącznie jego. Wezwał obywateli do odwagi w walce o równość i demokrację.

5. Napięcia wokół Iranu i starcie Netanjahu z dowództwem armii oraz Eisenkotem

Krajową scenę polityczną zdominował ostry konflikt między ustępującym premierem Benjaminem Netanjahu a szefem Sztabu Generalnego IDF, generałem broni Eyalem Zamirem, dotyczący ewentualnej nowej eskalacji militarnej przeciwko Iranowi. Według doniesień mediów gen. Zamir sprzeciwił się nieujawnionym planom Netanjahu, biorąc pod uwagę niestabilną sytuację polityczną w kraju oraz brak poparcia dla wznowienia działań wojennych ze strony Waszyngtonu. Kancelaria Premiera stanowczo odrzuciła te doniesienia, nazywając je „stronniczymi fake newsami”. Gabinet bezpieczeństwa ma zebrać się po raz pierwszy od października w obliczu polecenia podniesienia gotowości bojowej wojska.

Część komentatorów politycznych uważa, że Netanjahu traktuje konfrontację z Iranem jako mechanizm przetrwania politycznego. Felietonista Ravit Hecht ostrzegał przed próbami „rozpalania zewnętrznego frontu w celu wymuszenia stanu wyjątkowego”. Przedstawiciele bloku opozycyjnego oskarżyli premiera o działanie na szkodę państwa „za wszelką cenę”, aby zyskać na czasie kosztem mandatu Eisenkota. Biuro premiera utrzymuje, że wszelkie decyzje podyktowane są wyłącznie względami bezpieczeństwa narodowego.

Gadi Eisenkot skierował do Netanjahu oficjalny list, w którym zarzucił mu „używanie bezpieczeństwa Izraela do celów politycznych”, domagając się powstrzymania przed ryzykownymi krokami. Po tym, jak premier początkowo odmówił przekazania mu aktualnego briefingu operacyjnego, interweniować musiał prokurator generalny – ostatecznie ustalono, że Eisenkot otrzyma niezbędne informacje od sekretarza wojskowego premiera.

Równolegle trwa rywalizacja o kontrolę parlamentarną nad resortami obrony. Nowa większość usiłowała powołać tymczasową Komisję Spraw Zagranicznych i Obrony pod przewodnictwem Avigdora Liebermana, który argumentował, że rząd tymczasowy nie może podejmować decyzji o wojnie bez nadzoru Knesetu. Blokada ze strony dotychczasowego marszałka i posłów Likudu odłożyła głosowanie w tej sprawie na kolejny tydzień. Eisenkot skwitował to krótko: „Nie pozwolę na powstanie próżni w nadzorze nad rządem, który utracił zaufanie parlamentu”.

Tygodniowy przegląd wiadomości z Izraela