5 rzeczy, o których warto wiedzieć

Autorzy: Anat Saragusti, Hamutal Gouri i Ian JosephStatus konfliktu:

196. dzień zawieszenia broni w Strefie Gazy (wynegocjowanego przez Trumpa), 16. dzień zawieszenia broni między Izraelem a Iranem, 52. dzień wojny izraelsko-libańskiej.

1. Dramat w Sądzie Najwyższym: Próba wtargnięcia na salę rozpraw

Sąd Najwyższy rozpatrzył wniosek rodzin ofiar ataku z 7 października, domagających się powołania państwowej komisji śledczej. Ma ona zbadać zaniedbania, które umożliwiły Hamasowi przerwanie granicy. Rozprawa toczyła się w skrajnie napiętej atmosferze. Choć przebieg posiedzenia transmitowano na żywo, publiczności nie wpuszczono do środka, by uniknąć emocjonalnych wybuchów. Mimo to grupa przeciwników komisji próbowała wedrzeć się na salę, co zmusiło straż sądową do ewakuacji sędziów i przerwania obrad do czasu opanowania sytuacji.

Większość rodzin ofiar masakry (w której zginęło 1200 cywilów i ponad 300 żołnierzy) uważa, że tylko niezależna komisja o szerokich uprawnieniach – w tym do wzywania urzędników i badania tajnych dokumentów – może wyjaśnić przyczyny katastrofy. Premier Netanjahu i jego sojusznicy kategorycznie odmawiają jej powołania, promując reformę sądownictwa i twierdząc, że takie śledztwo nie zyska zaufania społecznego. Sondaże wskazują jednak na coś przeciwnego: ponad 70% Izraelczyków popiera powołanie komisji.

W Tel Awiwie odbyły się masowe demonstracje wspierające rodziny ofiar. Kwestia odpowiedzialności dzieli kraj: podczas gdy szefowie armii i Shin Bet podali się do dymisji, biorąc winę na siebie, premier Netanjahu konsekwentnie odrzuca jakąkolwiek odpowiedzialność za politykę prowadzoną przed 7 października.

2. Kruchy rozejm: Walki z Hezbollahem nie ustają

Mimo ogłoszonego przez Donalda Trumpa zawieszenia broni z Iranem (które miało objąć także Liban), starcia na północy trwają. IDF (Armia Izraela) wciąż kontroluje korytarz w południowym Libanie i kluczowe miejscowości, dążąc do odsunięcia bojowników od granicy. Hezbollah oskarża Izrael o łamanie rozejmu i zapowiada odwet.

W Białym Domu odbyła się druga runda rozmów z udziałem ambasadorów obu krajów pod przewodnictwem sekretarza stanu Marco Rubio. USA naciskają na porozumienie, na mocy którego armia libańska miałaby przejąć kontrolę nad terenem do rzeki Litani i rozbroić Hezbollah. Netanjahu podchodzi do tych planów sceptycznie, wątpiąc w siłę libańskiej armii, podczas gdy analitycy ostrzegają, że próba siłowego rozbrojenia Hezbollahu może wywołać w Libanie wojnę domową. Tymczasem prezydent Trump przedłużył formalny rozejm o kolejne trzy tygodnie.

3. Dzień Pamięci w cieniu „Wojny o Odkupienie”

Tegoroczny Dzień Pamięci (Jom Ha-Zikkaron) odbył się w ponurej atmosferze trwającej wojny na wielu frontach. Od ostatniego roku lista poległych powiększyła się o 170 żołnierzy i 79 cywilów, co łącznie daje liczbę 25 648 ofiar od 1860 roku.

Podczas oficjalnych uroczystości na Górze Herzl doszło do incydentów. Gdy premier Netanjahu mówił o „powrocie wszystkich zakładników”, z tłumu padły okrzyki: „Część z nich zginęła w tunelach!”. Protesty rodzin ofiar towarzyszyły także wystąpieniom ministrów Ben-Gvira i Smotricha w Aszdodzie i Dimonie. Jednocześnie w Tel Awiwie odbyła się alternatywna, izraelsko-palestyńska uroczystość pod hasłem „Jesteśmy dniem po”, promująca wspólną żałobę i dążenie do zakończenia cyklu przemocy.

4. 78. rocznica niepodległości: Podziały przy blasku pochodni

Obchody Dnia Niepodległości (Jom Ha-Acmaut) zostały silnie upolitycznione. Oficjalną ceremonię zapalenia 12 pochodni uświetnił prezydent Argentyny, Javier Milei – pierwszy zagraniczny przywódca zaproszony do tego rytuału.

Równolegle odbyła się ceremonia alternatywna, zorganizowana przez rodziny zakładników. Protestowali oni przeciwko zaproszeniu do zapalenia pochodni rabina Avrahama Zerbiba (znanego z kontrowersyjnych wypowiedzi o Strefie Gazy) oraz generała Gala Hirscha. Kontrowersje wzbudziło także ustanowienie specjalnej Nagrody Izraela dla Donalda Trumpa.

Dane demograficzne: Populacja Izraela osiągnęła 10,1 mln mieszkańców. Mimo wojny do kraju przybyło 21 000 nowych obywateli, głównie z Zachodu. Izraelczycy wciąż cieszą się jedną z najwyższych średnich długości życia na świecie (mężczyźni: 82,9; kobiety: 86,1 lat).

5. Spory o dyscyplinę i religię w armii

Seria incydentów w IDF wywołała ogólnokrajową debatę o wartościach w wojsku:

• Profanacja w Libanie: Dwóch żołnierzy skazano na 30 dni więzienia i usunięto z jednostek bojowych za zniszczenie posągu Jezusa w libańskiej wiosce Debel. Armia potępiła ich czyn i dostarczyła mieszkańcom nową figurę.
• Grill w Szabat: Czterech medyków Straży Granicznej ukarano więzieniem za rozpalenie grilla w sobotę. Po fali oburzenia opinii publicznej, która uznała karę za „znieważenie judaizmu” za zbyt surową w stosunku do świeckich żołnierzy, wyrok drastycznie złagodzono.
• Kary za ubiór: Trzy żołnierki kończące służbę ukarano grzywną za noszenie „nieprzyzwoitych” cywilnych ubrań (topów bez rękawów) podczas zdawania legitymacji. Decyzja ta została ostro skrytykowana jako dyskryminująca, gdyż podobne standardy rzadko są egzekwowane wobec mężczyzn w szortach i podkoszulkach.

Cotygodniowe podsumowanie wiadomości z Izraela: