Uncategorized

Festiwal Singera cz.8 – zakonczenie XI Festiwalu Singera 2014

Nadeslal Janusz Paliwoda

janusz Paliwodaa

Koncertem Finałowym na Placu Grzybowskim zakończyła się XI edycja Festiwalu “Warszawa Singera”. Koncert Finałowy jest zawsze najmocniejszym akordem tego Festiwalu. Plac Grzybowski staje się wówczas wielką salą koncertową. Koncert rozpoczął izraelski piosenkarz David D’Or, nazywany wielkim głosem Izraela – kontratenor, obdarzony czterooktawową skalą głosu, trzykrotny zdobywca tytułu najlepszego wokalisty Izraela. Choć D’Or posiada warunki do uprawiania śpiewu operowego, zdecydował się poświęcić muzyce pop.

Dawid d or

Tego wieczoru były jeszcze dwa zachwycające występy. Pierwszy to koncert jazzowy Franka Londona, nowojorskiego kompozytora i trębacza, który potwierdził, że jest jednym z najwybitniejszych artystów tzw. Młodej Żydowskiej Muzyki, a drugi – Yaakova Lemmera, znakomitego tenora lirycznego, jednego z czołowych kantorów młodego pokolenia.

Frank london yaakar

 

Przed tygodniem Festiwal “Warszawa Singera” zainaugurował koncert trzech znanych kantorów – Moshe Fishela, Avrahama Kirshenbauma i Elazara Vinograda, którzy z towarzyszeniem Jerozolimskiego Chóru Kantorów wystąpili w niedzielę w stołecznej synagodze im. Nożyków. Jak co roku nie mogła ona pomieścić gości. Koncert kantorów to jedno z największych wydarzeń Festiwalu. Jerozolimski Chór, który ma w repertuarze modlitwy, pieśni kantoralne i chasydzkie, często uwspółcześnione, zaśpiewał w jidysz i po hebrajsku.

Widzowie tak oceniali: “Bardzo piękne, jak śpiew operowy”… “multi kulti w najwyższej randze… świetne”… “warto być, zobaczyć, kantorów, dobre głosy”…

Dawid Szurmiej z Fundacji Shalom powiedział: “Cieszę się, że co roku tak licznie przybywają państwo na ten festiwal przybliżający szeroko pojętą kulturę żydowską, ukazujący jej liczne aspekty niejako w pigułce. Mam nadzieję, że zachęci on was do zainteresowania nią nie tylko przez te kilka dni, ale przez cały rok. To wy tworzycie ten festiwal i dzięki wam Wisła znów szepce po żydowsku.”

Uczestnicząca w inauguracji prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz podkreśliła, jak ważne jest, że Festiwal Singera ukazuje wielowiekowe związki kultury polskiej i żydowskiej oraz przypomina o żydowskich mieszkańcach stolicy, którzy przed wojną stanowili nawet jedną trzecią warszawiaków. – “Cieszę się, że festiwal jest dla wielu także okazją poznania lub ponownego odwiedzenia Warszawy” – dodała prezydent.

Ambasador Izraela w Polsce Zvi Rav-Ner: “Warszawa Singera nie tylko przybliża kulturę żydowską dawnej stolicy, ale pokazuje, że jest ona nadal żywa. Podtrzymujcie dalej ogień tej kultury.” Rav-Ner kończy w tym roku swoją misję dyplomatyczną w Polsce i na jej zakończenie – jak poinformował Dawid Szurmiej – ofiarował Teatrowi Żydowskiemu swój oficjalny frak.

Stephen Mull, ambasador USA w Polsce zauważył, że w tym roku festiwal dotarł poza granice stolicy, goszcząc w innych miastach związanych z życiorysem Isaaca Bashevisa Singera takich jak Biłgoraj czy Radzymin. – “Mamy nadzieję, że zgodnie z zapowiedziami uda się wam dotrzeć także do Nowego Jorku”. Wspominał także postać zmarłego w lipcu br. wieloletniego dyrektora Teatru Żydowskiego, aktora i reżysera Szymona Szurmieja, któremu dedykowana jest tegoroczna edycja festiwalu. – “Jestem pewien, że on jest tutaj teraz z nami. Szymon, nigdy o tobie nie zapomnimy” – dodał.

 

XI Festiwal Kultury Żydowskiej “Warszawa Singera, którego inicjatorem i pomysłodawcą jest Gołda Tencer – Dyrektor Generalny Fundacji Shalom, trwał do 31 sierpnia, jak co roku w rejonie pl. Grzybowskiego, ul. Próżnej i na Muranowie, w kafejkach nad Wisłą oraz na warszawskiej Pradze. Poza atrakcjami muzycznymi i teatralnymi, towarzyszy mu prawie 200 wydarzeń kulturalnych – wystaw, wykładów, warsztatów, spektakli teatralnych, spotkań literackich, pokazów filmowych i innych atrakcji.

Na półmetku Festiwalu Kultury Żydowskiej Warszawa Singera w Kościele Wszystkich Świętych przy Placu Grzybowskim odbył się uroczysty koncert. Ze specjalnie przygotowanym na festiwal repertuarem wystąpiła Kapela Ze Wsi Warszawa. Jej gościem był niezwykle oryginalny artysta Jorgos Skolias. – “Cieszę się, że Kapela zaprosiła mnie do udziału w tym koncercie, bo dzięki temu jest zainteresowanie moją osobą, a do tej pory ni hu hu” – powiedział nam ze śmiechem Jorgos. – “To będzie dobry koncert, bo będzie prowadziła go Kapela, a ja tylko od czasu do czasu będę dogadywał”…

Jorgos Skolias to polski wokalista i kompozytor greckiego pochodzenia. Studiował dawne techniki wokalne. Zasłynął z tego, że opanował technikę śpiewania harmonicznego polegającą na równoległym prowadzeniu trzech głosów. Zaproszenie Jorgosa Skoliasa przez Kapelę na ten koncert to nie jedyna niespodzianka, jaka przygotował zespół. Zaprezentowali przekrój swojej twórczości, ale zreinterpretowany, w nowych wykonaniach.

Maciej Szajkowski: – “Specjalnie z uwagi na naszego gościa Jorgosa Skoliasa przygotowaliśmy kilka aranżacji tak, żeby jego śpiew: dziki i atawistyczny, wybrzmiał w harmonii z naszymi dźwiękami”..

Kapela Ze Wsi Warszawa to jedna z najważniejszych grup etnofolkowych europejskiej sceny muzycznej. Słynie z awangardowych interpretacji muzyki ludowej z terenu Mazowsza. Koncertowała w 30 krajach na 5 kontynentach i oprócz szeregu wyróżnień może się nawet pochwalić nominacją do nagrody Grammy.

Organizatorzy Festiwalu: – “Festiwal nazwaliśmy: “Warszawa Singera” w przekonaniu, że to właśnie w twórczości jego patrona najlepiej wyraził się duch przedwojennej żydowskiej Warszawy i jej języka – jidysz. Nikt tak jak Isaak Baszewis Singer nie opisał zaułków Muranowa, Grzybowa i Starego Miasta, tamtejszych bożnic, sklepów i domów nauki, chasydów i litwaków, uczonych i kupców, bogaczy, biedaków i złodziei. Jeżeli warszawscy Żydzi mieli swojego barda, który ich unieśmiertelni i rozsławił na całym świecie, był nim właśnie autor “Rodziny Muszkatów”, “Spinozy z ulicy Rynkowej” i “Urzędu mojego ojca”. Jeżeli Isaak Baszewis Singer otrzymał literacką Nagrodę Nobla, dostał ją dzięki Warszawie.

Ale Singer to nie tylko Warszawa, a Warszawa to nie cały żydowski świat. Patron naszego Festiwalu przyszedł na świat w Leoncinie na Mazowszu. Najwcześniejsze lata spędził w chasydzkim Radzyminie pod Warszawa, młodość – w stolicy, u ojca na sławnej ulicy Krochmalnej oraz w Biłgoraju na Lubelszczyźnie, w rodzinnym domu Baszewy, ukochanej matki. To na jej część stał się Baszewisem. Opuściwszy Polskę na zawsze w 1935 roku, wyjechał do Nowego Jorku, gdzie mieszkał ponad pół wieku. I tak, bez Radzymina nie byłoby Dworu, bez podroży na Lubelszczyznę – debiutanckiego Szatana w Goraju i pisanego już Rubin – Trzaska Kościół Wszystkich Świętych – przed Koncertem Koncert Anny Szalapak David D’Or Kapela ze wsi Warszawa po wojnie Sztukmistrza z Lublina, ulubionej książki wielu miłośników jego talentu. Z kolei bez Nowego Jorku nie powstałyby Cienie nad rzeka Hudson – przejmujący portret żydowskich emigrantów w Nowym Świecie, których wciąż nawiedzają widziadła Zagłady.

Dlatego w tym roku wychodzimy poza warszawskie opłotki. Zostajemy na Placu Grzybowskim i ulicy Próżnej, ale jedziemy także do Leoncina i Radzymina, gdzie wytyczono szlak Singera i upamiętniono jego rodzinny dom. Jedziemy do Biłgoraja, miasta Baszewy i ortodoksyjnych wujów-rabinów, a przede wszystkim Ester Kreitman – starszej siostry sławnego Isaaka i mniej popularnego Israela Joszui, wybitnej, niezasłużenie zapomnianej pisarki. A po zakończeniu Festiwalu w Warszawie – lecimy do Nowego Jorku, gdzie duch mistrza literatury jidysz wciąż przechadza się górnym Broadway’ em, a niekiedy zagląda do zaprzyjaźnionej redakcji “Forwerts”. Do zobaczenia wkrótce”! Festiwal Singera da się lubić!

Wisła znów szeptała po żydowsku – XI Festiwal Singera zakończony

zakonczenie 1

 

Kolysanka dla pamieci

Kołysanka dla Pamięci 2014, modlitwa pod Muzeum Historii Żydów Polskich, Pomnik Ofiar Getta. Gości specjalnymi byli m.in. Ambasador Izraela Zvi Rav-Ner, Naczelny Rabin Polski Michael Schudrich, Zygmunt Rolat fundator Muzeum Historii Żydów Polskich, artysta wielkim talentem David D`Or.

Kategorie: Uncategorized

Leave a Reply

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.