Karolina Panz

„Dlaczego oni, którzy tyle przecierpieli i przetrzymali, musieli zginąć”.

„Dlaczego oni, którzy tyle przecierpieli

i przetrzymali, musieli zginąć”.

Żydowskie ofiary zbrojnej przemocy na Podhalu

w latach 1945-1947

Nie mogę trafić na tytuł

wspomnienia o Tobie ręką wyprutą w ciemności

stąpam po śladach twarzy

miękkie przyjazne profile

zamarzły w twardy kontur

Zbigniew Herbert,

Trzy wiersze z pamięci

Od dziesięciu lat mieszkam na Podhalu i prowadzę pracę badawczą dotyczącą losów ludności żydowskiej Nowego Targu w czasie Zagłady. W 1945 r. do miasta wrócili nieliczni ocalali, podejmując próbę odbudowy żydowskiego życia w tej miejscowości. Niektórzy z nich wkrótce zostali zabici. Odtwarzając okoliczności ich śmierci, zobaczyłam, jaka była faktyczna skala antyżydowskiej przemocy na Podhalu w latach 1945-1947, w rejonie szczególnie nasilonych walk aparatu władzy komunistycznej z członkami oddziału partyzanckiego „Błyskawica”, którego dowódcą był Józef Kuraś „Ogień”. Szczególnie uderzający był dla mnie sposób przywoływania żydowskich ofiar tej przemocy – anonimowy i masowy. Ich śmierć była i jest usprawiedliwiana stereotypem „żydokomuny”1. Chcąc się temu przeciwstawić, w swym artykule pragnę skupić się właśnie na ofiarach tamtych zbrodni, przywrócić ich imiona i wszędzie tam, gdzie to możliwe, odtworzyć ich wcześniejsze losy.

„Zabójstwo rozbójnicze”

Caly tekst KLIKNIJ TUTAJ

Przyslala Marysia Stauber