Anat Saragusti, Hamutal Gouri i Ian Joseph

Podsumowanie w jednym zdaniu

Cotygodniowe podsumowanie z 9 października 2026 roku omawia obchody trzeciej rocznicy 7 października, trwające konflikty na wielu frontach, kontrowersje wokół bezpieczeństwa lotniczego, aresztowanie profesora oskarżonego o planowanie ataków oraz nasilające się protesty ultraortodoksów przeciwko poborowi do wojska w obliczu nadchodzących wyborów.

Izrael w stanie wojny

357. dzień zawieszenia broni w Strefie Gazy zawartego przez Trumpa,

177. dzień zawieszenia broni między Izraelem a Iranem zawartego przez USA,

213. dzień wojny izraelsko-libańskiej.

1. Izrael upamiętnia trzy lata od 7 października 2023 r.

W tym tygodniu Izrael upamiętnił trzy lata od masakry z 7 października, organizując dwa równoległe cykle uroczystości: oficjalne ceremonie państwowe oraz całodzienne wydarzenia obywatelskie prowadzone przez ocalałych, rodziny ofiar i działaczy społeczeństwa obywatelskiego. Państwowa uroczystość ku czci ofiar odbyła się na Górze Herzl w Jerozolimie i była poświęcona bohaterskim czynom cywilów oraz sił bezpieczeństwa. Prezydent Icchak Herzog złożył hołd zamordowanym i poległym, skupiając się na trasie nr 232, którą opisał jako drogę przekształconą przez terrorystów w strefę wojny (Arutz Sheva). Obecny na uroczystości premier Benjamin Netanjahu obiecał, że Hamas nie będzie rządził w Strefie Gazy.

Obchody społeczne rozpoczęły się 7 października punktualnie o godz. 6:29 rano – w godzinie, w której rozpoczął się atak. Protestujący na krótko zablokowali autostradę Ajalon, aby uczcić minutę ciszy, demonstranci zgromadzili się na skrzyżowaniach w całym kraju, a aktywiści zabarwili na czerwono wodę w fontannie na placu Dizengoffa w Tel Awiwie. W południe „Rada Październikowa” – grupa ocalałych i rodzin ofiar – zorganizowała ogólnokrajową minutę ciszy. Ocaleni i bliscy poszkodowanych zgromadzili się również na terenie festiwalu Nova o godz. 18:29, celowo nawiązując do pory, w której rozpoczął się atak i ucichła muzyka.

Dzień zakończył się ceremonią w telawiwskim parku Jarkon, w której wzięły udział dziesiątki tysięcy osób. Została ona zorganizowana już po raz trzeci przez ruch Kumu – zrzeszający rodziny dotknięte tragedią z 7 października – i po raz pierwszy zainicjowana jako alternatywa dla uroczystości państwowej, po tym jak wiele rodzin ofiar oświadczyło, że nie weźmie w niej udziału. Uroczystość nie otrzymała żadnego finansowania państwowego; sfinansowano ją w całości z darowizn publicznych w ramach kampanii crowdfundingowej uruchomionej przez Kumu. Według organizatorów transmisję na żywo obejrzały miliony widzów w Izraelu i na całym świecie.

Ceremonię poprowadzili były zakładnik Eli Sharabi, którego żona i dwie córki zginęły w kibucu Be’eri, a brat zmarł w niewoli, wraz z aktorką Shani Cohen. W jej trakcie zaprezentowano hołdy złożone przez rodziny ofiar, opowieści o tych, którzy polegli, spiesząc na pomoc i ratując innych, oraz wyrazy uznania dla personelu, który zidentyfikował ofiary w bazie wojskowej Shura. Pomiędzy świadectwami znani izraelscy artyści wykonywali minimalistyczne utwory muzyczne. Tłum wybuchł gromkimi brawami, gdy współzałożyciel organizacji Kumu, Omri Shifroni, wezwał do powołania państwowej komisji śledczej, a Sharabi zakończył wieczór apelem o zbadanie okoliczności ataku. Na wydarzeniu nie pojawili się ministerowie rządu, obecni byli natomiast liderzy opozycji.

Następnego ranka członkowie rodzin ofiar zamieścili w mediach społecznościowych podziękowania dla społeczeństwa za inicjatywy obywatelskie. Kobieta, która straciła brata i oboje rodziców, opisała sceny, które zobaczyła: chwilę ciszy na autostradzie Ajalon, wielką instalację na plaży w Tel Awiwie, konwój samochodów z napisem „7 października” podczas jej podróży do Be’eri oraz ludzi na skrzyżowaniach rozdających magnesy i ulotki przypominające o wydarzeniach. Napisała, że to budujące, iż tak wiele osób rozumie powagę tej chwili.

2. Trzy lata po 7 października wszystkie fronty wojenne pozostają aktywne

Podczas gdy Izrael upamiętnia atak i masakrę z 7 października oraz wojny, które po nich nastąpiły, wszystkie fronty pozostają aktywne, a na horyzoncie brakuje planów dyplomatycznych lub strategii, które pozwoliłyby zakończyć którykolwiek z konfliktów.

Izrael nadal kontroluje południowy Liban, uniemożliwiając bojownikom Hezbollahu zbliżanie się do granicy. Siły Obronne Izraela (IDF) prowadzą operacje oczyszczające obszar na północ od granicy, poszukując tuneli bojowych, bunkrów, amunicji i bojowników Hezbollahu. Rozmowy z Libanem nie doprowadziły do zawarcia realnego porozumienia.

Front z Syrią pozostaje spokojny, choć armia izraelska okupuje części terytorium syryjskiego w pobliżu granicy. Front z Iranem pozostaje otwarty i zależy głównie od polityki prezydenta USA Trumpa. Trwa także aktywny front z ruchem Huti w Jemenie, uważanym za sojusznika Iranu.

I wreszcie front z Gazą: Izrael okupuje ponad połowę terytorium Strefy Gazy. Obszary te są całkowicie zniszczone i opuszczone przez mieszkańców, którzy skupili się w pozostałej części Strefy, wielu w obozach namiotowych. Hamas nadal kontroluje Gazę, a rozwiązania dyplomatycznego nie widać.

Atak z 7 października był najkrwawszym zamachem terrorystycznym w historii Izraela od momentu powstania państwa w 1948 roku, a skala ofiar śmiertelnych była bezprecedensowa. W przeliczeniu na jednego mieszkańca był to najkrwawszy zamach terrorystyczny na świecie. Z rąk około 3 000 członków Hamasu oraz towarzyszących im bandytów zginęło 1 194 osób. Wśród ofiar śmiertelnych znalazło się około 815 cywilów i 379 członków sił bezpieczeństwa, a 251 zakładników (żywych i martwych) wywieziono do Strefy Gazy.

IDF ujawniły, że 4 000 terrorystów biorących udział w masakrze zostało już zabitych przez izraelskich żołnierzy. Przedstawiono również szczegółowe dane dotyczące ofiar na wszystkich frontach, których łączna liczba wyniosła 100 000:

• 65 000 w Strefie Gazy
• 28 000 w Libanie i Syrii
• 4 500 w Iranie
• 80 w Jemenie

Statystyki wystrzelonych w kierunku Izraela rakiet i pocisków:

• 10 200 ze Strefy Gazy
• 20 000 z Libanu
• 1 200 z Iranu
• 50 z Syrii
• 90 z Jemenu

Od początku wojny zginęło łącznie 1 318 żołnierzy IDF, a 30 000 zostało rannych (ponad 70% z nich w pełni wyzdrowiało i powróciło do służby). Po 7 października w Izraelu odnotowano również gwałtowny wzrost problemów ze zdrowiem psychicznym, w tym przypadków PTSD, depresji i zaburzeń lękowych.

3. Próba porwania samolotu FlyDubai przez terrorystów wciąż wywołuje echa w Izraelu

Władze izraelskie wciąż debatują nad tym, kto ponosi odpowiedzialność za procedury bezpieczeństwa, które dopuściły do wpuszczenia do kraju wrogo nastawionych członków załogi samolotu. Ujawniono, że organem nadrzędnym regulującym te kwestie jest Ministerstwo Transportu. Izraelskie media pododały, że urzędnik sprawujący kontrolę zajmował się również doradztwem dla linii lotniczych, w tym FlyDubai, w związku z czym policja wszczęła dochodzenie.

Minister transportu Miri Regev próbowała zdystansować siebie i resort od zaniedbań, obarczając winą agencje wywiadowcze, takie jak Mossad czy Szin Bet. Analiza danych personelu pokładowego z ostatnich lat wykazała, że wielu członków załóg pochodziło z krajów wrogich Izraelowi, takich jak Iran, Syria czy Oman. Wiele szczegółów pozostaje nieznanych, co ma związek z polityką obsadzania stanowisk osobami lojalnymi politycznie zamiast ekspertów. Dziennikarze śledczy ujawnili liczne nadużycia w resorcie transportu, jednak policja nie podjęła dotąd szeroko zakrojonego dochodzenia w sprawie mechanizmów przestępczych stojących za tymi nominacjami.

4. Profesor matematyki aresztowany za spiskowanie w celu zabicia Arabów

Profesor matematyki Shahar Nevo z Uniwersytetu Bar-Ilan został aresztowany pod zarzutem planowania zabójstwa setek Arabów z pobudek rasistowskich i nacjonalistycznych. Planował zwerbować 72 uzbrojonych Żydów, podzielić ich na oddziały i przeprowadzić ataki w 12 lokalizacjach (głównie w miastach o populacji mieszanej oraz arabskich miejscowościach), aby zmusić ludność arabską do opuszczenia kraju. Oczekiwał również, że izraelskie siły powietrzne włączą się w operację, bombardując miasta i wioski.

Spisek wyszedł na jaw, gdy Nevo skontaktował się z prawicowym politykiem Moshem Feiglinem (kandydującym z ramienia partii Religijny Syjonizm kierowanej przez Betzalela Smotritcha), chcąc włączyć go do komitetu planistycznego. Feiglin zawiadomił policję, która przeprowadziła tajne śledztwo. Nevo usłyszał zarzuty terroryzmu i szantażu. Uniwersytet Bar-Ilan, z którym był związany od 1999 roku, wydał oświadczenie potępiające jego działania.

5. Protesty charedim przeciwko poborowi przybierają na sile

Protesty ultraortodoksów przeciwko poborowi do wojska nasiliły się w związku ze zintensyfikowaniem przez żandarmerię wojskową aresztowań studentów jesziw uznanych za dezerterów. W Modi’in Illit setki demonstrantów starły się z policją przed budynkiem mieszkalnym, uniemożliwiając zatrzymanie uchylającego się od służby mężczyzny – siły porządkowe musiały wycofać się bez niego, a tłum obrzucił funkcjonariuszy wyzwiskami. Armia potwierdziła jednak, że podczas nocnych operacji aresztowano kilku innych studentów jesziw.

Aresztowania wywołały falę demonstracji w całym kraju. Radykalna frakcja jerozolimska zmobilizowała swoich zwolenników, co doprowadziło m.in. do częściowego zamknięcia trasy nr 4 w okolicach Bnei Brak oraz blokady dróg w Jerozolimie w pobliżu mostu Chords, gdzie dochodziło do starć z kierowcami. W Modi’in Illit uczestnicy zamieszek wtargnęli na wydarzenie partii Shas z udziałem Aryeha Deriego i posła Michaela Malkieliego, wyważając szklane drzwi i wlewając do sali wodę, przez co posłowie musieli zostać eskortowani przez policję.

Hasłem przewodnim protestujących pozostaje: „Umrzemy, ale nie wstąpimy do wojska”. Komisarz policji Daniel Levy nakazał dowódcom zdecydowane działania przeciwko blokowaniu dróg, podkreślając, że prawo do protestu nie oznacza zgody na zakłócanie porządku publicznego. Kwestia poboru ultraortodoksów stała się jednym z głównych tematów kampanii przed zaplanowanymi na 27 października wyborami parlamentarnymi.

Cotygodniowe podsumowanie wiadomości z Izraela