Uncategorized

Koniec pomocy to dla Izraela krok do pełnej niepodległości.

Joshua Hoffman

Podsumowanie w jednym zdaniu

Koniec amerykańskich dotacji wojskowych to dla Izraela szansa na pełną niepodległość i dowód dojrzałości strategicznej.


Przez dekady coroczna amerykańska pomoc wojskowa była przedstawiana jako hojny dar dla Izraela. Rzeczywistość jest o wiele bardziej skomplikowana – a jej zakończenie mogłoby być jednym z największych zwycięstw narodu żydowskiego.

We wtorek rano, gdy Amerykanie udali się do urn przed wyborami uzupełniającymi, prezydent Donald Trump ogłosił ważną wiadomość: Stany Zjednoczone do końca 2026 roku przestaną udzielać państwu żydowskiemu corocznej pomocy wojskowej w wysokości niemal 4 miliardów dolarów.

Przez dziesięciolecia takie oświadczenie byłoby traktowane jako katastrofa dyplomatyczna. Izraelscy politycy pospieszyliby do Waszyngtonu, amerykańskie organizacje żydowskie zmobilizowałyby się, a komentatorzy ostrzegaliby, że przyszłość państwa żydowskiego nagle znalazła się w niebezpieczeństwie.

Ale prezydent Trump właśnie wyświadczył Izraelowi ogromną przysługę.

Z pewnością 4 miliardy dolarów to niebagatelna kwota. Amerykańska pomoc wojskowa była niezwykle ważna dla bezpieczeństwa Izraela, a Stany Zjednoczone i Izrael powinny nadal utrzymywać przyjazne relacje. Jednak jej zakończenie może okazać się jednym z najważniejszych kroków w kierunku spełnienia obietnicy pełnej niepodległości Izraela.

Od prawie 80 lat państwo żydowskie zmierzało ku momentowi, w którym wreszcie będzie mogło spojrzeć największemu supermocarstwu świata w oczy i powiedzieć coś, czego Żydzi przez większość swojej historii rzadko byli w stanie powiedzieć komukolwiek: Dziękujemy. Damy sobie radę sami.

Zgodnie z obowiązującą umową Izrael otrzymuje około 3,8 miliarda dolarów rocznie, w tym 3,3 miliarda dolarów z tytułu zagranicznego finansowania wojskowego i 500 milionów dolarów na kooperacyjną obronę przeciwrakietową. Środki te są w przeważającej mierze przeznaczane na zakup amerykańskiego sprzętu wojskowego. Do 2028 roku specjalne postanowienie zezwalające Izraelowi na wydatkowanie części tej kwoty we własnym przemysł obronnym miało całkowicie wygasnąć.

Innymi słowy, znaczną część pieniędzy, które Amerykanie rzekomo „dają” Izraelowi, Izrael musi wydać w Ameryce.

Wspiera to amerykańskich producentów, pracowników, produkcję wojskową oraz potencjał technologiczny. Stany Zjednoczone czerpią również korzyści ze współpracy wywiadowczej, wspólnych badań, dostępu do izraelskich innowacji oraz technologii wojskowych udoskonalanych w warunkach, z którymi siły amerykańskie na co dzień się nie mierzą.

Wspomnijmy chociażby o Trophy – opracowanym w Izraelu systemie aktywnej ochrony, który armia amerykańska zastosowała w czołgach Abrams – czy o izraelskiej wiedzy specjalistycznej wykorzystanej w zaawansowanym systemie wyświetlaczy montowanych na hełmach pilotów F-35.

Relacja ta nigdy nie polegała na tym, że jeden kraj daje, a drugi bierze. Obie strony ogromnie na niej zyskały. A jednak w każdym cyklu wyborczym w Ameryce Izrael bywa przedstawiany jako bezbronny, zależny od zagranicy kraj, który drenuje amerykański skarb państwa.

To przekonanie jest nie tylko mylące, ale stało się również szkodliwe – zarówno strategicznie, jak i politycznie.

Niektórzy Amerykanie zastanawiają się, dlaczego mieliby nadal finansować armię innego obcego państwa. Izraelczycy powinni jednak zadać sobie równie ważne pytanie: co właściwie poświęcamy w zamian za te pieniądze?

Ponieważ ta pomoc nigdy nie była darmowa.

Kiedy kraj przyzwyczaja się do tego, że obcy rząd finansuje znaczną część jego zamówień wojskowych, wpływa to nieuchronnie na jego decyzje: na to, jaką broń kupuje, gdzie jest ona produkowana, w jakie technologie inwestuje i jaką infrastrukturę obronną jest w stanie zbudować u siebie.

Obecne porozumienie, wynegocjowane za kadencji prezydenta Baracka Obamy w 2016 roku, zobowiązało obie strony do przekazania 38 miliardów dolarów w ciągu 10 lat. Przyspieszyło ono również proces rezygnacji przez Izrael z przeznaczania amerykańskich funduszy na produkty wytwarzane lokalnie.

Pomyśl o konsekwencjach. Kraj, który rozwinął jedne z najbardziej zaawansowanych technologii wojskowych na Ziemi, funkcjonuje w systemie, który coraz częściej kieruje siłę nabywczą ku producentom zagranicznym zamiast własnym.

Trzeba przyznać, że amerykańskie finansowanie uwolniło również część izraelskich zasobów na rodzime badania i rozwój, pomagając w budowaniu potencjału korzystnego dla obu stron. Jednak ta korzyść pociąga za sobą realny koszt: system zamówień, który pogłębia zależność od produkcji zagranicznej.

Zależność produkcyjna to zresztą tylko część problemu. Pomoc wojskowa daje Waszyngtonowi potężną dźwignię nacisku na izraelskie decyzje. Opóźniona dostawa, groźba nałożenia ograniczeń czy spór o sposób prowadzenia operacji wojskowej mogą w każdej chwili stać się elementem gry politycznej.

Amerykańscy prezydenci – zarówno Demokraci, jak i Republikanina – w pełni naturalnie wykorzystywali tę przewagę do promowania interesów USA. Są wybierani po to, by służyć Stanom Zjednoczonym, a nie Izraelowi. Z kolei przywódcy Izraela mają służyć Izraelowi. Te interesy często się pokrywają, ale nie są identyczne. To, co Waszyngton uznaje za roztropne, z perspektywy Jerozolimy może być niebezpieczne. To, co Amerykanie mogą sobie pozwolić odłożyć na kolejne sześć miesięcy, dla Izraelczyków może być kwestią przetrwania już jutro.

Izrael powinien uważnie słuchać swoich sojuszników, zwłaszcza Stanów Zjednoczonych. Istnieje jednak przepaść między wsłuchiwaniem się w głos przyjaciela a uzależnieniem od jego aprobaty. Państwo odpowiedzialne za przetrwanie własnego narodu nie może pozwolić sobie na pomylenie tych pojęć.

[Ówczesny dowódca amerykańskiego CENTCOM, generał Michael Kurilla (po lewej), spotyka się z ówczesnym ministrem obrony Izraela Yoavem Gallantem w Izraelu w 2024 roku. Źródło: Ministerstwo Obrony / Shachar Yurman]

Aby zrozumieć, dlaczego jest to tak istotne, musimy przypomnieć sobie, jakie były prawdziwe cele syjonizmu.

Przez wieki Żydzi żyli na łasce władców, rządów, imperiów i społeczeństw, nad którymi nie mieli żadnej kontroli. Ich bezpieczeństwo zależało od tego, czy osoby u władzy były wobec nich przyjaźnie, obojętnie, czy wrogo nastawione. Czasami Żydzi prosperowali, cieszyli się swobodą, byli chronieni, a nawet celebrowani. A czasami wszystko ulegało gwałtownej zmianie.

Lekcja płynąca z historii Żydów nie polega na tym, że każdy nieżydowski rząd nas zdradzi. Chodzi o to, że naród nieposiadający pełnej samorządności w kwestiach bezpieczeństwa zawsze pozostaje podatny na decyzje innych. To była jedna z fundamentalnych idei syjonizmu.

Naród żydowski nie spędził pokoleń, walcząc o odzyskanie suwerenności w ojczyźnie przodków po to, by zastąpić zależność od europejskich królów czy obcych mocarstw zależnością od amerykańskich dotacji z Kongresu. Pragnęliśmy czegoś znacznie większego niż potężny dobroczyńca – chcieliśmy sami decydować o własnym losie.

Co ciekawe, historia Izraela pokazuje, że było to możliwe na długo przed tym, zanim amerykańska pomoc wojskowa stała się filarem jego systemu obronnego. W 1948 roku, gdy nowo narodzone państwo stanęło w obliczu inwazji, Stany Zjednoczone nie spieszyły się z dostarczaniem mu zaawansowanej broni. Waszyngton utrzymał embargo, a Izrael musiał pozyskiwać sprzęt, skąd tylko mógł.

W kolejnych latach jednym z najważniejszych dostawców broni dla Izraela stała się Francja. Tuż przed wojną sześciodniową w 1967 roku prezydent Charles de Gaulle nałożył jednak własne embargo. Izrael i tak tę wojnę wygrał. Warto pamiętać, że największe triumfy Izraela nie rodziły się w warunkach luksusu i nieograniczonych zasobów. Wynikały z żelaznej determinacji do przetrwania – niezależnie od tego, czy świat zewnętrzny był skomłany pomóc.

Ta sama determinacja pomogła zbudować niezwykłą armię, wyrafinowany wywiad, światowej klasy sektor technologiczny i jedno z najbardziej innowacyjnych społeczeństw na Ziemi. Dlaczego kraj uformowany w takim duchu miałby nadal opierać znaczną część swojego bezpieczeństwa narodowego na zagranicznych dotacjach?

Izrael z 2026 roku nie jest już Izraelem z 1948 roku.

Wtedy było to państwo młode, ubogie, przyjmujące ocalałych z Holokaustu i uchodźców z całego świata, otoczone przez wrogów i rozpaczliwie walczące o przetrwanie.

Obecnie Izrael liczy ponad 10 milionów mieszkańców, posiada wysoko rozwiniętą gospodarkę, konkurencyjne globalnie firmy technologiczne, nowoczesne uniwersytety, silne instytucje finansowe oraz potężny przemysł obronny, którego wyroby znajdują nabywców na całym świecie.

Gospodarka Izraela osiągnie w 2026 roku wartość 720 miliardów dolarów. Roczny pakiet pomocowy w wysokości 3,8 miliarda dolarów stanowi zaledwie około pół procenta tej sumy (choć wciąż jest istotnym wsparciem dla budżetu obronnego).

Co jeszcze bardziej wymowne, izraelski eksport obronny osiągnął w 2025 roku rekordową wartość 19,2 miliarda dolarów w nowych umowach, co oznacza wzrost o blisko 30 procent w ujęciu rocznym. Kraj, który amerykańscy politycy rutynowo opisują jako biorcę 4 miliardów dolarów pomocy, podpisał kontrakty eksportowe o prawie pięciokrotnie wyższej wartości.

Państwa Europy i Azji kupują izraelskie systemy obrony przeciwrakietowej, technologie nadzoru, radary czy sprzęt walki elektronicznej, ponieważ uznają je za niezbędne dla własnych armii.

Poza sektorem obronnym amerykański kapitał masowo płynie w stronę izraelskich innowacji. Tylko w tym roku osiem izraelskich firm zostało przejętych za łączną kwotę 22 miliardów dolarów. W 2025 roku wartość głośnych transakcji wyniosła aż 72 miliardy dolarów – w tym przejęcie Wiz przez Google za 29,5 miliarda dolarów oraz CyberArk przez Palo Alto Networks za 25 miliardów.

Gospodarka generująca tak gigantyczną wartość powinna mieć odwagę, by zrewidować system pomocy finansowej zaprojektowany dla zupełnie innego, znacznie słabszego kraju. Izrael nie jest już tylko biorcą technologii – stał się jednym z globalnych liderów, do których świat zwraca się po nowoczesne rozwiązania wojskowe.

Ta niezwykła przemiana powinna znaleźć odzwierciedlenie w relacjach ze Stanami Zjednoczonymi.

[Szef sztabu Sił Obronnych Izraela Eyal Zamir (po lewej) podczas spotkania. Źródło: IDF/X]

Istnieje jeszcze jeden powód, dla którego zakończenia pomocy wojskowej nie wolno utożsamiać z porzuceniem sojuszu. Stany Zjednoczone mają potężne, własne powody, by go utrzymywać – nawet bez corocznych dotacji.

Izrael zapewnia im wywiad, innowacje technologiczne, unikalną wiedzę bojową oraz stabilnego partnera w jednym z najważniejszych strategicznie regionów świata. Stany Zjednoczone zyskują dostęp do potencjału wykuwanego w ogniu realnych zagrożeń, a Izrael korzysta z amerykańskiej technologii, skali produkcji, dyplomatycznego wsparcia i dostępu do największej gospodarki globu.

Żadna ze stron nie musi udawać, że relacja ta ma charakter dobroczynny. Przejście na w pełni konwencjonalne partnerstwo handlowe i strategiczne mogłoby te stosunki jedynie uzdrowić.

Izrael może kupować amerykańskie samoloty i amunicję, ponieważ służy to jego interesom. Amerykańskie podmioty mogą inwestować w izraelską technologię obronną z tych samych powodów. Obie strony mogą kontynuować wspólne badania, rozwój systemów antyrakietowych, wymianę wywiadowczą i długoterminowe umowy przemysłowe.

Kluczowe jest, aby każda strona jasno rozumiała, co wnosi do układu i co z niego czerpie.

Oczywiście, kupowanie amerykańskiej broni nie wyeliminuje całkowicie wszelkich zależności. Kwestie zezwoleń na eksport, ograniczeń produkcyjnych czy dostępu do części zamiennych nadal będą miały znaczenie. Izrael będzie musiał konsekwentnie rozwijać własną produkcję, zapasy i alternatywne łańcuchy dostaw, by dążyć do pełnej autonomii. Są to jednak argumenty za przemyślaną transformacją, a nie za trwaniem w permanentnej zależności.

Sojusz staje się silniejszy, gdy każdy kraj szanowany jest za to, co sobą reprezentuje, a nie definiowany przez pryzmat jednostronnego wsparcia. Waszyngton powinien pragnąć silnego gospodarczo, zaawansowanego technologicznie i samowystarczalnego militarnie Izraela. I dokładnie tego samego powinien chcieć sam Izrael.

Dla amerykańskich Żydów zakończenie programu pomocowego niesie ze sobą jeszcze jedną korzyść: pozbawienie krytyków wygodnego politycznego „worka treningowego”.

Zawsze gdy amerykańscy politycy chcą zamanifestować sprzeciw wobec wydatków zagranicznych, izraelski pakiet staje się najłatwiejszym celem. Gdy aktywiści pragną obarczyć USA winą za działania Izraela, te same 4 miliardy dolarów wracają jako główny argument. Kiedy z kolei krążą teorie spiskowe o rzekomym „kontrolowaniu” amerykańskiej polityki przez Żydów, pakiet ten jest przywoływany jako „dowód”.

Rzadko wspomina się o tym, jak wielkie korzyści czerpią z tego układu same Stany Zjednoczone i jak wielka część tych środków wraca do amerykańskiego przemysłu. Zamiast tego opinii publicznej serwuje się wypaczony obraz: amerykański podatnik płaci, państwo żydowskie bierze pieniądze, a politycy nie mają nic do gadania.

Zakończenie pomocy nie wyeliminuje antysemityzmu – ci, którzy nienawidzą Żydów, zawsze znajdą pretekst. Odbierze jednak krytykom jeden z najgłośniejszych instrumentów propagandowych. Co ważniejsze, zmieni optykę dyskusji: wsparcie dla Izraela przestanie być mierzone sumą przelewów z Waszyngtonu, a zacznie – jego realnym bezpieczeństwem, siłą, zamożnością i zdolnością do samodzielnego zabezpieczenia żydowskiej przyszłości.

Jest coś głęboko wyzwalającego w wizji przyszłości, w której amerykańska społeczność żydowska nie musi organizować kampanii politycznych w obronie dotacji wojskowych dla innego państwa. Zamiast tego może skupić się na dyplomacji, współpracy gospodarczej, partnerstwach technologicznych oraz – co najważniejsze – na budowaniu tętniących życiem lokalnych społeczności, edukacji i zacieśnianiu więzi z Izraelem.

Historia narodu żydowskiego liczy tysiące lat. Relacje z państwem Izrael powinny opierać się na czymś znacznie trwalszym niż coroczna debata nad pozycją w amerykańskim budżecie federalnym.

Ameryka była dla Izraela niezwykłym przyjacielem, a jej wsparcie wojskowe odegrało kluczową rolę w najtrudniejszych momentach. Izraelczycy nigdy nie powinni zapominać o amerykańskich liderach, żołnierzach i obywatelach, którzy stanuli po ich stronie.

Wdzięczność to jednak nie to samo co zależność. Największym komplementem, jaki Izrael może złożyć Stanom Zjednoczonym, jest udowodnienie, że dekady partnerstwa pomogły wychować kraj silny i zdolny do samodzielności. Z kolei największym dowodem uznania ze strony USA będzie akceptacja tego faktu.

To właśnie nadaje słowom prezydenta Trumpa tak historyczną wagę – niezależnie od motywacji politycznych, które za nimi stoją. Niecałe osiem dekad po Holokauście przywódca najpotężniejszego mocarstwa świata stwierdza, że naród żydowski dojrzał do tego, by w pełni wziąć odpowiedzialność za swoje zakupy obronne. To powód do ogromnej dumy.

Łatwo zapomnieć, jak wielkim cudem jest sam fakt istnienia Izraela. W ciągu zaledwie kilku pokoleń naród rozproszony po świecie, prześladowany i wyniszczony zdołał zbudować suwerenne państwo, przyjąć miliony imigrantów, stworzyć technologie o globalnym znaczeniu i przyczynić się do bezpieczeństwa innych.

Teraz ten kraj stoi przed szansą na wykonanie kolejnego kroku ku prawdziwej niepodległości. Niepodległość oznacza posiadanie sojuszników bez konieczności proszenia ich o pozwolenie na istnienie. Oznacza podejmowanie decyzji w oparciu o interesy własnych obywateli i budowanie zdolności obronnych nawet wtedy, gdy globalna polityka odwraca się plecami. Oznacza przede wszystkim świadomość, że ostateczna odpowiedzialność spoczywa na nas samych.

Przez pokolenia Żydzi marzyli o dniu, w którym ich los nie będzie rozstrzygały obce stolice. Powstanie Izraela w 1948 roku uczyniło to marzenie polityczną rzeczywistością. Dziś Izrael ma szansę uczynić je pełnym.

Największym darem, jaki Ameryka może dać Izraelowi, nie są kolejne 4 miliardy dolarów, lecz szansa na udowodnienie, że nie są one już potrzebne. A największym triumfem państwa żydowskiego będzie udowodnienie, że prezydent Trump miał rację.

Koniec pomocy to dla Izraela krok do pełnej niepodległości.


Odkryj więcej z Oficjalny blog emigracji 1969

Zapisz się, aby otrzymywać najnowsze wpisy na swój adres e-mail.

Kategorie: Uncategorized

Zostaw odpowiedź Czekam na Twoje przemyślenia! Napisz w komentarzu.

Ta strona używa Akismet do redukcji spamu. Dowiedz się, w jaki sposób przetwarzane są dane Twoich komentarzy.