Polak patrzy na żydowski teatr

Umierające wnętrze mrocznej sali widowiskowej. Amfiteatralnie spiętrzone rzędy foteli, z których część została wyrwana i porzucona. Ze ścian i podłóg wystają instalacje, deski starej boazerii zaczynają gubić pion.

Kiedyś kłębiły się tu ambicje artystów i emocje widzów. Spływały łzy wzruszenia i wibrowały okrzyki zachwytu. Ku niebu wznosiły się owacje i dźwięczały wysokie tony śmiechu. Monochromatyczne zdjęcie, które kilka tygodni temu przemknęło przez sieć, niesie opowieść o upadku i zniszczeniu. Gdzie je zrobiono? Czy to paryski kabaret Bataclan po zamachu z 2015 r.? Teatr na Dubrowce w Moskwie po strasznych chwilach roku 2002, gdy kaukascy terroryści zabijali widzów podczas przedstawienia Nord-Ost? A może jakieś zniszczone kino w syryjskim Aleppo, gdzie są ważniejsze sprawy niż troska o sale dla komediantów? Przed naszymi oczami przewija się tyle świadectw destrukcji, że trudno wszystko spamiętać. Obrazy wirują i wirują, aż na zgliszcza i krwawe okruchy stopniowo przestajemy reagować. Przymykamy powieki obrzmiałe jak u patriarchy. Ile można?

Teatr Żydowski się tuła

Tak też było ze zdjęciem przedstawiającym opuszczony pod koniec roku Teatr Żydowski. Wzbudziło zainteresowanie ledwie przez chwilę. Czy mamy świadomość, co ta fotografia opowie przyszłym pokoleniom? Jak wytłumaczymy późnym wnukom, że w drugiej dekadzie XXI w. w mieście, które szczyci się świetną koniunkturą, brakiem bezrobocia i nowoczesną infrastrukturą, skazuje się na poniewierkę żydowskich aktorów? Jak uzasadnimy, że samorząd stać na wypłacanie milionowych odszkodowań spekulantom za mniemane straty? A jednocześnie skąpi kasy, by zapewnić siedzibę artystom, którzy przędą jedną z ostatnich, wątłych nici łączących nas z jidiszową Warszawą sprzed Holocaustu? Co będą sądzić o czasach, w których niszczy się wybitne dzieło architektury Bohdana Pniewskiego? A jeżeli zestawią to ujęcie z ostatnimi kadrami dokumentalnego filmu o Idzie Kamińskiej, która obserwuje plac budowy nowego Teatru Żydowskiego, a lektor mówi, że po dziesięcioleciach tułaczki znalazł on w Warszawie swoje przytulisko? Czy będą umieli zrozumieć, że jedynym powodem kolejnego wygnania jest zachłanność i brak wyobraźni nas, współczesnych? I co naprawdę wyczytają w skierowanym ku kamerze niemym spojrzeniu jednej z największych żydowskich tragiczek? Czy aby nie pewność, że Warszawa już nigdy nie będzie żydowskim domem?

Te wątpliwości stały się inspiracją listu otwartego wystosowanego dwa miesiące temu przez publiczność, artystów i organizatorów lubelskiego festiwalu teatralnego Konfrontacje. Odpowiedzią było gniewne szczeknięcie stołecznego ratusza, że dotychczasowa siedziba teatru nie jest własnością miasta, że gra teraz gościnnie w Klubie Garnizonowym i Warszawskiej Operze Kameralnej, że perspektywicznie ma osiąść w budynkach dawnej Fabryki Trzciny na Szmulkach. I że wszystko jest w najlepszym porządku. W rzeczy samej żydowscy aktorzy przygotowali kolejną udaną premierę, znaleźli też tymczasową siedzibę na archiwum, salę prób i biura. Gościna na wojskowej scenie z pewnością przynosi chwałę polskiej armii, ale nie stanowi trwałego rozwiązania. Nie jest nim również plan przeniesienia teatru na daleką Pragę, gdzie poległ nawet komercyjny party-house dla bogatej i mobilnej publiczności. A już świadomość, że jest to była rzeźnia miejska, uruchamia kawalkadę skojarzeń, których chyba nie chcielibyśmy rozczytywać.

Piszę tu o losie Teatru Żydowskiego już nie pamiętam który raz. I pisać będę nadal, by nie policzył mnie między pomocników. Będę obsesyjnie zrywał strupy, by rana gorzała i się nie goiła. Pozbawienie żydowskich artystów ich siedziby to wielka hańba epoki Hanny Gronkiewicz-Waltz.

Przyslala Wiktoria P

Komentarzy 6 to “Polak patrzy na żydowski teatr”

  1. Michał Borowski 06/02/2017 @ 08:44

    HGW to prezydent Warszawy od 10 lat . TSKZ chyba wiadomo co to jest , m.in wlasciciel budynku Teatru Zydowskiegp . A Zydow w Polsce co nie miara , tett jest potrzebny wszystkim , tak jak cal kultura Jidish …..
    Nikt nie zmuszal TSKZ do proby sprzedazy budynku .

    Polubienie

  2. Nie wiem kto to jest Hanna Gronkiewicz-Waltz i nie wiem kto jest HGW, Rozumie ze sie obwinia TSKŻ ze teatr Zydowski sprzedali.

    Dobra ale ja tutaj to mam pytanie: Zydow w Polsce nie ma. Ostatki zostaly wykopane w 1968 roku, a ci co zostali to albo zaasymilowani bardzo Zydzi albo bardzo starzy ktozy teraz pewnie juz nie zyja. Miec teatr Zydowski na ziemi Polskiej to dla kogo? To jak miec teatr z Ugandy, to samo, dlaczego nie? To przeciez hipokrycja i interesy Polskiego rzadu robic z kultury zydowkiej business. Jak tylko sie to oplaca to dobrze, a jak sie nie oplaca, to mozna zamknac. Czy ktos mi moze wytlumaczyc gdzie sie myle i po co trzeba miec teatr Zydowski w kraju gdzie Zydow nie ma?

    Polubienie

  3. Artur Jakima 01/02/2017 @ 21:18

    Ale co to za bzdura w tym linku, że samorząd Warszawy skapi pieniedzy na zapewnienie lokalu zydowskiemu teatrowi? Kto sprzedął budynek, wyrzucajac teatr z lokalu jak nie bodajże Towarzystwo Spoleczno-Kulturalne Żydow (polskich). Jaja jakieś (elementarna nieuczciwośc) wołać pieniadze i lokal od miasta kiedy posiadanego lokalu pozbawili Teatr ci ktorzy winni ci (TSKŻ) go zapewniac i to jak pamietam zgodnie z aktem darowizny terenu od Joint. A juz to najlepsze w tej masie żali adresowanych do kompletnie niewłasciwego adresata (mimo że HGW uważam za przetepcę),to musze jej bronic jako niewinnej – „Pozbawienie żydowskich artystów ich siedziby to wielka hańba epoki Hanny Gronkiewicz-Waltz” Autorka adresuje sie z wyciagnieta reką kompletnie w niewłasciwym kierunku, ta ręke pani Wiktoria P. powinna wyciagać do TSKŻ. Jak jej nie wstyd tak fałszowac fakty i wyciagac rekę. To juz wyłudzenie prawie.

    Polubienie

  4. Michał Borowski 01/02/2017 @ 20:32

    O losie teatru zdecydowalo TSKZ . A nie HGW. Albowiem wiadomo kiedy , kto , za ile i na jakich warunkach sprzedal budynek teatru . TSKZ .

    Polubienie

  5. WIELKIE POCIESZENIE ZE KTOS JEST NAWIEDZONY POZYTYWNIE POPIERAM W CAL3EJ ROZCIAGLOSCI WALKE JEZELI NIE O TEATR TO PRZYNAJMNIEJ O PAMIEC O CUDOWNYM TEATRZE ZYDOWSKIM, A WYPCHNIECIE GO GDZIES NA PIPIDOWKE TO JEST WLASCIWY STOSUNEK DO WSZYSTKIEGO CO ZYDOWSKIE

    Polubienie

  6. Jak to dobrze ,ze ten GŁOS będzie trwał.Moje oburzenie i niezgoda na obecny stan jest ogromna Maja z Przyjaciómi

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: