Wiersz na dzisiejszy wieczór – odc. 78

Jarek

Wiersze, piosenki i opowiadania zbieram od czasów szkolnych. Wyszperane z najbardziej zapomnianych zakamarków opuszczonych strychów oraz zakurzonych bibliotecznych półek, znalezione przypadkowo w starych czasopismach i książkach… Wpisywane mozolnie do zeszytów aż do 1996 roku, kiedy to postanowiłem „wrzucić” je do Internetu. Tak powstała strona „Listów z krainy snów…” (www.wiersze.co). Niech ponownie ożyją i będą źródłem nadziei i siły dla innych…


Pierwszego września minęła 79. rocznica wybuchu II wojny światowej. Odchodzą ostatni świadkowie tamtych tragicznych wydarzeń… Dlatego dziś chciałbym przypomnieć wiersz, do którego często wracam myślami, gdy czytam wojenne wspomnienia… Będzie to również okazja, aby przywrócić z krainy zapomnienia niezwykłą postać jego Autora.

Jerzy Ficowski przyszedł na świat 4 września 1924 roku w Warszawie. W czasie II wojny uczęszczał na tajne kursy Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego. Był więźniem Pawiaka. W powstaniu warszawskim walczył jako żołnierz pułku AK „Baszta” na Mokotowie.

Studiował filozofię i socjologię na Uniwersytecie Warszawskim. Debiutował w 1948 roku tomikiem „Ołowiani żołnierze”. W latach 1948-1950 wędrował razem z taborem cygańskim, był członkiem angielskiego stowarzyszenia Gypsy Lore Society. Przełożył i opublikował pieśni cygańskiej poetki Papuszy. Był znawcą ludowej poezji żydowskiej (ukazanej w tomie „Rodzynki z migdałami”, wydanym w 1964 roku) oraz specjalistą od twórczości Brunona Schulza i Federico Garcii Lorki. Przetłumaczył wiersze młodego Bolesława Leśmiana z języka rosyjskiego na polski („Pochmiel ksieżycowy: wiersze rosyjskie”, 1987).

Od 1960 roku pisał również teksty piosenek. Śpiewali je m.in. Michaj Burano, Anna German, Kalina Jędrusik, Stanisław Jopek, Stenia Kozłowska, Jolanta Kubicka, Halina Kunicka, Kwartet Warszawski, „Mazowsze”, Ewa Podleś, Jerzy Połomski, Sława Przybylska, Maryla Rodowicz, Irena Santor i Jarema Stępowski. Pamiętacie np. piękną piosenkę „Jadą wozy kolorowe” w brawurowym wykonaniu Maryli Rodowicz?

Jadą wozy kolorowe taborami
Jadą wozy kolorowe wieczorami
Może z liści spadających im powróży
Wiatr cygański wierny kompan ich podróży
Zanim ślady wasze mgła mi pozasnuwa
Opowiedzcie mi Cyganie jak tam u was jest

U nas wiele i niewiele bo w sam raz
U nas czerwień, u nas zieleń, cień i blask
U nas błękit, u nas fiolet, u nas dole i niedole
Ale zawsze kolorowo jest wśród nas (…)

W 1977 roku Jerzy Ficowski dostał nagrodę polskiego Pen Clubu. Gdy w 1975 roku podpisał „List 59”, został objęty zakazem druku do 1980 roku. Był członkiem KOR i KSS „KOR”. W 2005 roku został uhonorowany Nagrodą specjalną „Literatury na Świecie” za całokształt dorobku translatorskiego (tłumaczył z języka francuskiego, hiszpańskiego, niemieckiego, rosyjskiego, rumuńskiego, włoskiego, romskiego i jidysz). Był wspaniałym znawcą folkloru cygańskiego i żydowskiego. Odszedł dwanaście lat temu, 9 maja 2006 roku w Warszawie (grób zlokalizowany jest na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach).

Uzupełnienie: W 1974 roku powstał film dokumentalny „Papusza” w reżyserii Mai i Ryszarda Wójcików, ukazujący obyczaje i życie społeczności cygańskiej. Bohaterami filmu byli Papusza oraz Jerzy Ficowski. W 1998 roku Paweł Woldan zrealizował dokumentalny film biograficzny „Amulety i definicje, czyli Szkic do portretu Jerzego Ficowskiego”.

A oto jeden z wielu pięknych wierszy Jerzego Ficowskiego:

* * * (Nie zdołałem ocalić…)

Nie zdołałem ocalić
ani jednego życia
nie umiałem zatrzymać
ani jednej kuli

więc krążę po cmentarzach
których nie ma
szukam słów
których nie ma
biegnę

na pomoc nie wołaną
na spóźniony ratunek

chcę zdążyć
choćby poniewczasie.

(z tomiku „Odczytanie Popiołów”, 1979)

* * *

Pozdrawiam serdecznie

Jarosław Kosiaty

Wszystkie wpisy Jarka

TUTAJ

„Listy z krainy snów” – www.wiersze.co

3 komentarze to “Wiersz na dzisiejszy wieczór – odc. 78”

  1. Anna Frajlich 09/09/2018 at 01:11

    Piękne i ważne wspomnienie wspaniałego poety i człowieka.

  2. Serdeczne dzieki za Jerzego Ficowskiego i za caloksztalt. Shana Tova. Denise B. z Goeteborga.

  3. Wspnialy ten Jurek…i Jarek takze

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: