Izrael wykorzystał platformę odrzutowca biznesowego, wyposażył ją w przełomową technologię i, pracując pod presją wojny, w pośpiechu stworzył Oron – samolot misyjny o możliwościach przekraczających wyobraźnię.

Oron, który łączy wiele funkcji w jednym samolocie. Zdjęcie: Israel Aerospace Industries

Oron miał zostać oddany do użytku na początku 2024 roku. Jest to najnowocześniejszy samolot misyjny, niemal nie mający sobie równych na świecie. Został opracowany przez Ministerstwo Obrony i Israel Aerospace Industries i stanowi szczytowe osiągnięcie izraelskiej pomysłowości. Pułkownik B., szef departamentu systemów w Dyrekcji Badań i Rozwoju Obronnego Ministerstwa Obrony, nazywa go „maszyną wywiadowczą”. Ale potem nadszedł 7 października.

Zaledwie dwa tygodnie później, jeszcze przed rozpoczęciem operacji lądowej w Strefie Gazy, samolot został oddany do użytku. „Nie miał być gotowy na czas wojny, ale ze względu na potrzeby operacyjne udało nam się wprowadzić go do służby zaledwie kilka tygodni po rozpoczęciu wojny” – wspomina B.

Oron, który od dwóch lat przelatuje nad Bliskim Wschodem, powstał w głębi dyrekcji. Organizacja poświęciła lata i ogromne budżety badawcze na stworzenie tej platformy, której misją jest zapewnienie Izraelowi przewagi technologicznej. Oron jest być może najbardziej uderzającym wyrazem tej misji.

Oron, klejnot w koronie izraelskiej floty samolotów misyjnych. Zdjęcie: Israel Aerospace Industries

2 września jednostka badawczo-rozwojowa dyrekcji otrzyma Izraelską Nagrodę Obronną za opracowanie Oron, platformy, która stała się jednym z najcenniejszych zasobów wywiadowczych Izraela podczas wojny Żelaznych Mieczy. Jednak poza nagrodą, historia ta opowiada o tym, jak lata wizji, najnowocześniejsza technologia i pilna potrzeba wojenna połączyły się, aby stworzyć samolot zdolny do dostarczania informacji wywiadowczych w czasie rzeczywistym siłom lądowym, powietrznym i morskim.

Klejnot koronny

Oron jest klejnotem w koronie izraelskiej floty samolotów misyjnych, w skład której wchodzą również doświadczony Shavit, służący od ponad dziesięciu lat i wyposażony w strategiczne zdolności wywiadowcze, oraz Eitam, zapewniający unikalne możliwości dowodzenia i kontroli z powietrza. Oron łączy w sobie cechy obu tych samolotów. „Jest to samolot nowej generacji, który zapewnia bardzo szerokie możliwości wywiadowcze wysokiej jakości” – stwierdza B. „Łączy on w sobie technologie, takie jak wywiad obrazowy, wywiad sygnałowy oraz dowodzenie i kontrola z powietrza”.

Wybraną platformą był odrzutowiec biznesowy Gulfstream 550, w którym znajduje się potęga technologiczna posiadana tylko przez kilka krajów. Jest to samolot wielozadaniowy, zapewniający unikalne połączenie możliwości wywiadowczych i kontrolnych. „Łączy on kilka funkcji w jednym samolocie, dostarczając informacji, które mogą skanować rozległe obszary i generować świadomość sytuacyjną dla decydentów”.

Na pokładzie, obok załogi lotniczej, znajduje się kilka zespołów specjalistów, którzy nieustannie gromadzą i analizują informacje z całego Bliskiego Wschodu. „Analitycy wiedzą, jak przechwytywać sygnały elektroniczne i przekształcać je w wysokiej jakości dane wywiadowcze” – wyjaśnia B. Nie tylko gromadzą dane, ale także przetwarzają je w czasie rzeczywistym. „Mogą wytworzyć wszystko, co jest potrzebne, jeszcze podczas lotu”.

Skok technologiczny

To, co sprawia, że Oron jest wyjątkowy, to nie tylko jego zawartość, ale także dramatyczny skok technologiczny, jaki reprezentuje. Jednym z najważniejszych osiągnięć jest wykorzystanie sztucznej inteligencji (AI) do przetwarzania danych. „Analiza danych oparta na sztucznej inteligencji to duży krok naprzód” – stwierdza B. „Pozwala nam ona obsługiwać ogromne ilości informacji i nadal generować wymagane wyniki w czasie rzeczywistym”.

Izrael celowo zdecydował się na dostosowanie samolotów odrzutowych zamiast większych platform wojskowych. „Izrael zajmuje wyjątkową pozycję w rozwoju takich samolotów misyjnych” – stwierdza B. „Niewiele krajów, jeśli w ogóle, ma podobne możliwości. Jednym z nich są Stany Zjednoczone, ale zazwyczaj wybierają one znacznie większe samoloty”.

Mniejszy rozmiar był decyzją operacyjną. „Korzystanie z cywilnego odrzutowca ma wiele zalet, takich jak niezawodność, niższe koszty utrzymania i inne. Nasza wyjątkowość polega na wyborze małego odrzutowca biznesowego, co wymaga niezwykle zaawansowanej technologii, aby zmieścić strategiczne możliwości w tak małej platformie”.

Pułkownik B., szef departamentu systemów w Dyrekcji Badań i Rozwoju Obronnego Ministerstwa Obrony. Zdjęcie: Ministerstwo Obrony

Wyścig z czasem

Projekt Oron był wieloletnim wspólnym przedsięwzięciem. „Było to głębokie partnerstwo między izraelskim przemysłem obronnym, Ministerstwem Obrony, izraelskimi siłami powietrznymi jako głównym operatorem, a także wywiadem wojskowym i marynarką wojenną jako użytkownikami końcowymi” – zauważa B.

Zwykle integracja tak złożonego systemu trwałaby znacznie dłużej, ale wojna zmieniła wszystko. „Działania operacyjne rozpoczęły się zaledwie kilka tygodni po wybuchu wojny. Zazwyczaj pełna integracja jest długotrwałym procesem, zwłaszcza w przypadku tak złożonego systemu, ale w czasie wojny pracujemy inaczej. Dzięki skoncentrowanym wysiłkom całego kraju udało nam się przyspieszyć harmonogram. Nawet podczas walk nieustannie udoskonalaliśmy możliwości systemu, a proces ten trwa do dziś”.

W ciągu ostatnich dwóch lat Oron pracował nieprzerwanie. „Obciążenie pracą jest niezwykle intensywne” – stwierdza B. System brał już udział w operacjach „na wielu frontach wojennych: w Strefie Gazy, Libanie i Syrii, a także w bardziej odległych miejscach”. Zapytany, czy chodzi o Iran lub Jemen, odmawia odpowiedzi. „Nie udzielamy informacji naszym wrogom”.

B. podkreśla, że Oron nie jest powiązany z żadną konkretną gałęzią sił zbrojnych, ale służy jako wspólna platforma. „Obsługuje wywiad wojskowy, siły powietrzne i marynarkę wojenną. Jest to zasadniczo latająca jednostka dowodzenia i kontroli, służąca szerokiemu zakresowi potrzeb operacyjnych”.

„Każda gałąź sił zbrojnych ma swoje własne perspektywy i wymagania, ale skoncentrowaliśmy wszystko w jednym systemie, który generuje wyniki, z których mogą korzystać wszyscy” – wyjaśnia. Mówiąc prościej, zapewnia on strategiczny obraz sytuacji z powietrza. „Jeśli chcecie zrozumieć, co dzieje się na rozległym obszarze, platforma ta dostarcza informacji wywiadowczych potrzebnych do podejmowania decyzji na najwyższym szczeblu”.

Oczywiście nie wszystkie możliwości mogą zostać ujawnione, ale jasne jest, że Oron odegrał kluczową rolę w wojnie Żelaznych Mieczy, a teraz zdobył nagrodę Israel Defense Prize. „Ta wojna dowiodła skuteczności systemu. Nagroda jest wyrazem uznania dla tego wyjątkowego osiągnięcia operacyjnego”.

Oron. Zdjęcie: Israel Aerospace Industries

Uznanie wkładu

„Nie ma prawie żadnej większej operacji Sił Obronnych Izraela na jakimkolwiek teatrze działań wojennych, w której flota samolotów misyjnych nie odegrała decydującej roli” – podkreśla B. „Tak, jestem stronniczy, ponieważ jest to moja dziedzina, ale nagroda jest wyrazem uznania komisji dla wkładu samolotu”.

Ostatecznie, jak stwierdza, „był to przełom technologiczny, nad którym pracowano przez lata, zrodzony z wizji, kreatywności i ścisłej współpracy z Siłami Obronnymi Izraela. Wizja ta nie zawsze była akceptowana, ale ludzie, którzy za nią stali, zasługują na uznanie za swoje osiągnięcia. Bez partnerstwa między dyrekcją, IAI, Elta i wojskiem po prostu nie doszłoby do tego”.

Obecnie trwają prace nad samolotem bojowym nowej generacji. „W oparciu o doświadczenia zdobyte podczas tej wojny opracowujemy nową generację, która zapewni nam pełen zakres możliwości, zarówno w zakresie wywiadu, jak i ofensywy” – zdradza B.

A co z bezzałogowymi statkami powietrznymi pełniącymi tę rolę? „Jeszcze nie doszliśmy do tego etapu. Pochodzę z branży bezzałogowych statków powietrznych, ale technologia i analiza w tej dziedzinie nadal wymagają fizycznej obecności ludzi w samolocie”.

Oron, podsumowuje, „jest wyjątkowy, a jego technologia należy do najbardziej zaawansowanych na świecie. Jesteśmy w stałym kontakcie z wiodącymi krajami, w tym partnerami europejskimi, i lekcja się powtarza: Izrael jest w czołówce światowej technologii wojskowej”.

„Tak, jesteśmy niezwykle dumni z tego osiągnięcia. Jest to całkowicie izraelski samolot, zbudowany w oparciu o izraelską infrastrukturę i technologię” – stwierdza B. „Jest to powód do ogromnej dumy i okazja, aby podziękować wielu osobom, które pracowały nad nim przez lata”.

W środku tajnego samolotu bojowego Izraela