Wstęp

Yaldei Teheran – Dzieci z Teheranu

Dziś, gdy w wiadomościach pojawiają się nazwy Tel Awiw i Teheran, najczęściej towarzyszą im słowa: napięcie, konflikt, zagrożenie wojną. Współczesna rzeczywistość polityczna sprawiła, że oba miasta znajdują się po przeciwnych stronach dramatycznego sporu, który budzi niepokój na całym świecie. Historia potrafi jednak zaskakiwać i przypominać, że znaczenie miejsc zmienia się wraz z epoką.

Osiemdziesiąt lat temu nazwa Teheran nie budziła wśród Żydów strachu ani wrogości. Przeciwnie – dla setek żydowskich dzieci z Polski była symbolem ratunku. To właśnie tam, w mrokach Holokaustu i II wojny światowej, znalazły one pierwszy bezpieczny przystanek na swojej długiej drodze ku ocaleniu.

Droga przez piekło

Dzieci te przeszły przez prawdziwe piekło: deportacje na Syberię, głód, wyniszczające choroby i wieloletnią tułaczkę po bezkresnych terenach Związku Radzieckiego. Wiele z nich straciło rodziców, rodzeństwo i całe dotychczasowe życie. Kiedy w 1942 roku wraz z armią generała Władysława Andersa dotarły do Iranu, Teheran stał się dla nich miejscem pierwszego oddechu po latach paraliżującego strachu.

Historia Yaldei Teheran (Dzieci z Teheranu) przypomina, że miasta i państwa mogą zmieniać swoje role w dziejach. W jednej epoce stają się miejscem schronienia, w innej symbolem politycznej konfrontacji. Jednak ponad zmieniającymi się granicami i sporami pozostaje pamięć o ludziach – o dzieciach, które w czasach największej katastrofy XX wieku otrzymały szansę na nowe życie.

Nadzieja w sercu Azji

Po wybuchu II wojny światowej we wrześniu 1939 roku tysiące polskich Żydów uciekło na wschód, na tereny zajęte przez Związek Radziecki. Wydawało się wówczas, że jest to jedyna droga ratunku przed niemiecką okupacją i nazistowskimi prześladowaniami. Rzeczywistość okazała się jednak brutalna – wielu uchodźców zostało deportowanych przez władze radzieckie w głąb lądu. W nieludzkich warunkach łagrów, w mrozie i głodzie, tysiące rodzin toczyło codzienną walkę o przetrwanie.

W 1942 roku pojawiła się nieoczekiwana szansa. Na terytorium ZSRR zaczęto formować Polskie Siły Zbrojne pod dowództwem generała Władysława Andersa. Do wojska dołączali także cywilni uchodźcy: kobiety, starcy i setki żydowskich sierot. Gdy Armia Andersa została ewakuowana do Iranu, wraz z żołnierzami wyruszyły tysiące cywilów.

Teheran – przystanek przed Ziemią Obiecaną

W Teheranie Agencja Żydowska utworzyła dla nich specjalny ośrodek opieki, nazwany Domem Dziecka Żydowskiego. Zgromadzono tam 719 dzieci. Ich sytuacja początkowo była tragiczna – brakowało żywności, odzieży i leków. Wiele z nich było całkowitymi sierotami, wyniszczonymi fizycznie i psychicznie przez lata tułaczki.

Na początku 1943 roku Agencja Żydowska podjęła ogromny wysiłek logistyczny, aby sprowadzić dzieci do ówczesnej Palestyny (znajdującej się pod mandatem brytyjskim). Dzięki uzyskaniu specjalnych wiz oraz wsparciu organizacji międzynarodowych, udało się zorganizować transport.

18 lutego 1943 roku dzieci dotarły do Ziemi Izraela. Na stacjach kolejowych witały je wiwatujące tłumy, a ówczesna prasa pisała o ich przybyciu jako o wydarzeniu, które poruszyło całe społeczeństwo.

Podsumowanie

Historia Dzieci z Teheranu pozostaje jednym z najważniejszych symboli ratowania żydowskich najmłodszych podczas Zagłady. To opowieść o bolesnym paradoksie historii – o mieście, które dziś jest kojarzone z konfliktem, a osiemdziesiąt lat temu było dla ocalałych z Szoa „bramą do życia”. Losy te są świadectwem cierpienia, ale przede wszystkim niezwykłej woli przetrwania i triumfu nadziei nad śmiercią.

Przytocze kilka znanych osobistosci, uratowanych wlasnie w Teheranie

JANUSZ BE GAL – GENERAL W ZAHAL. URODZONY W LODZI

ALEX GILADI (ALEXANDER KELIBERGER) URODZONY 9.12.1942 W TEHERANIE. W IZRAELU BYL PRZEWODNICZACYM REPORTEREM WIADOMOSCI SPORTOWYCH. TELEWIZJA I PRASA 

RABIN BEZALEL SIMCHA MENACHEM BEN ZION RABINOWICZ, URODZONY W SIEDLCACH 1935. HA-ADMOR MeBIALE.

RABIN JOSEF MEIR GLIKSBERG, GLOWNY RABIN GIWATAIM

ŻRÓDŁÓ: https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%99%D7%9C%D7%93%D7%99_%D7%98%D7%94%D7%A8%D7%90%D7%9F

WOLNE TŁUMACZENIE: ZOSIA BRAUN. TEL AVIV 12.3.2026 (PO SYRENIE)