Vanessa Berg

„Może to brzmieć jak science fiction, ale to prawda” – te słowa, wypowiedziane niegdyś przez Naftalego Bennetta, najlepiej oddają charakter operacji „Ryczący Lew”. W obliczu egzystencjalnego zagrożenia ze strony irańskiego reżimu i jego regionalnych satelitów, Izrael dokonał technologicznego skoku, który na zawsze zmienia oblicze współczesnych konfliktów.

AI na pierwszej linii frontu

Ostatnie lata były dla Izraela okresem bezprecedensowej presji. W stronę kraju wystrzelono ok. 50 000 obiektów – od prymitywnych rakiet po zaawansowane drony i pociski manewrujące. Ta nieustanna walka przyspieszyła integrację sztucznej inteligencji (AI), robotyki i inteligentnych systemów przechwytywania z Siłami Obronnymi Izraela (IDF).

Generał dywizji Tomer Bar, szef izraelskich sił powietrznych, przyznał niedawno, że oddziały specjalne realizują misje „pobudzające wyobraźnię”. Kluczem do sukcesu jest uczenie maszynowe. Doświadczenia operacyjne dowódców są przekształcane w zestawy danych, dzięki którym systemy obronne analizują zagrożenia w milisekundach. Efekt? Skuteczność przechwytywania wzrosła do poziomu 94%, a czas reakcji na polu walki został skrócony do minimum.

Precyzja „szybsza niż myśl”

Sztuczna inteligencja przestała być jedynie narzędziem analitycznym – stała się aktywnym uczestnikiem procesu decyzyjnego. Przykładem jej potęgi były operacje wymierzone w liderów Hamasu i Iranu.

• Eliminacja Ismaila Hanijji: Precyzyjne uderzenie w sercu Teheranu wymagało miesięcy obserwacji i modelowania skutków wybuchu przy użyciu AI.
• Infiltracja sieci kamer w Teheranie: Według doniesień Financial Times, izraelski wywiad przejął kontrolę nad miejskim monitoringiem stolicy Iranu. Algorytmy przetwarzały obraz w czasie rzeczywistym, tworząc profile behawioralne ochrony i mapując ruch celów, co miało kluczowe znaczenie podczas operacji wymierzonych w najwyższe dowództwo Iranu.

Jak zauważył The Times of London, postęp jest kolosalny: podczas inwazji na Irak w 2003 roku identyfikacja celów wymagała sztabu 2000 osób. Dziś, dzięki automatyzacji, podobne zadanie wykonuje zespół liczący zaledwie 20 specjalistów.

Systemy Habsora, Lavender i „Where’s Daddy?”

W Strefie Gazy i podczas operacji przeciwko Iranowi IDF wykorzystuje trzy kluczowe systemy:

1. Habsora („Ewangelia”): Automatycznie generuje cele infrastrukturalne (budynki, kwatery główne, obiekty wojskowe) na podstawie analizy zdjęć satelitarnych i przechwyconej łączności.
2. Lavender: Baza danych monitorująca ogromne ilości informacji z sieci społecznościowych i wzorców komunikacji. Każda osoba otrzymuje ocenę od 1 do 100 – przekroczenie progu oznacza oznaczenie jako potencjalny cel wojskowy.
3. Where’s Daddy?: System monitorujący lokalizację oznaczonych osób i powiadamiający operatorów, gdy cel znajduje się w konkretnym obiekcie.

Nowy ekosystem obronny: Robotyka i Lasery

Izrael ewoluował z „cyber-narodu” w globalne centrum technologii obronnych. Tel Awiw zajmuje obecnie trzecie miejsce na świecie w tej branży.

• Systemy namierzania: Nowoczesne celowniki oparte na AI, montowane na karabinach lub pojazdach, analizują obraz i pozwalają na oddanie strzału tylko wtedy, gdy trafienie jest gwarantowane. Minimalizuje to ryzyko dla cywilów i drastycznie zwiększa skuteczność.
• Platformy robotyczne: Firma Macushla, pierwotnie zajmująca się technologią medyczną, produkuje dziś modułowe roboty naziemne. Maszyny te wyręczają żołnierzy w najniebezpieczniejszych zadaniach: penetracji tuneli, usuwaniu gruzu czy wyważaniu drzwi.
• Iron Beam (Żelazny Promień): To przełom w ekonomii wojny. Podczas gdy tradycyjne pociski przechwytujące (jak te w systemie Iron Dome) kosztują dziesiątki tysięcy dolarów, wiązka laserowa o mocy 50 kW niszczy cel za ułamek tej kwoty – kosztując tyle, co zużyta energia elektryczna. System ten pozwala na walkę z tanimi dronami i rakietami bez drenowania budżetu państwa.

Gospodarka pod ostrzałem

Mimo trwającej wojny, izraelski sektor wysokich technologii kwitnie. Eksport zbrojeniowy osiągnął w 2024 roku rekordowe 14,8 mld dolarów. Innowacje stanowią 17% PKB kraju i ponad połowę jego eksportu.

Ministerstwo Obrony aktywnie wspiera start-upy – ponad 300 młodych firm współpracuje z Dyrekcją Badań i Rozwoju Obronnego (MAFAT), a technologie są testowane w warunkach bojowych niemal natychmiast po powstaniu prototypów.

Wojna w cyberprzestrzeni i medycynie

Transformacja objęła także inne sfery:

• Cyberbezpieczeństwo: Izrael stosuje strategię „odstraszania przez nieproporcjonalną reakcję”, wykorzystując AI do wykrywania ataków i generowania bezbłędnej komunikacji w obcych językach.
• Medycyna pola walki: Opracowano m.in. pierwszą na świecie automatyczną opaskę uciskową, reagującą natychmiast na krwotoki zagrażające życiu.
• Dyplomacja technologiczna: Mimo napięć politycznych, współpraca cybernetyczna w ramach Porozumień Abrahama trwa. Jak zauważa Yossi Karadi z Narodowej Dyrekcji Cyberbezpieczeństwa: „Każdy kraj chce współpracować z Izraelem ze względu na naszą wiedzę specjalistyczną”.

Przyszłość: Niebo bez pilotów

Muni Katz z Israel Aerospace Industries przewiduje, że za 30 lat siły powietrzne będą całkowicie bezpilotowe. Autonomiczne systemy wspomagane przez AI zdominują walkę, czyniąc ją precyzyjniejszą i brutalnie skuteczną.

Izraelska technologia wojenna nie jest już tylko elementem obrony – stała się fundamentem nowoczesnego państwa. Avi Balashnikov, prezes Izraelskiego Instytutu Eksportu, podsumowuje: „Wysoka technologia to czołowy element współczesnego syjonizmu. Budujemy i tworzymy, bo naród izraelski będzie żył”.

Wojna szybsza niż myśl: Jak sztuczna inteligencja stała się sercem izraelskiej armii