Od elitarnych komandosów po prawników wojskowych – te formacje pokazują, jak Izrael dba o bezpieczeństwo w sposób, który dla większości obserwatorów pozostaje niewidoczny.

Siły Obronne Izraela (IDF) są często postrzegane jako jednolita struktura, ale w rzeczywistości stanowią złożony ekosystem wyspecjalizowanych jednostek. Każda z nich posiada odrębną rolę, kulturę organizacyjną i historię. Mimo międzynarodowego wizerunku IDF jako siły ofensywnej, jej nadrzędną zasadą pozostaje obrona (co odzwierciedla hebrajska nazwa Cahal – Armia Obrony Izraela). Celem IDF jest ochrona obywateli i suwerenności państwa, choć ten aspekt często niknie w przekazach medialnych skupionych na samej walce.

W rzeczywistości IDF operuje precyzyjnie, często działając w cieniu. Jednostki te odzwierciedlają izraelską doktrynę bezpieczeństwa: to nie tylko brutalna siła, ale przede wszystkim wywiad, technologia, zdolność adaptacji i instynkt przetrwania.

Oto siedem kluczowych jednostek IDF:

1. Sayeret Matkal

Rola: Rozpoznanie strategiczne i działania antyterrorystyczne

Sayeret Matkal to najsłynniejsza jednostka specjalna Izraela, znana z rygorystycznej selekcji i dyscypliny intelektualnej. Często porównuje się ją do brytyjskiego SAS lub amerykańskiego Delta Force. Podlega bezpośrednio wywiadowi wojskowemu (Aman), a jej zadaniem jest prowadzenie operacji wysokiego ryzyka głęboko na tyłach wroga.

Jednostka zyskała światową sławę w 1976 roku dzięki operacji Entebbe, uwalniając 102 zakładników z porwanego samolotu w Ugandzie, ponad 4000 km od Izraela. Sukces ten zrewolucjonizował współczesne metody walki z terroryzmem. Sayeret Matkal jest także „kuźnią liderów” – służyli w niej m.in. Benjamin Netanjahu, Ehud Barak i Naftali Bennett.

2. Shayetet 13

Rola: Komandosi marynarki wojennej

To odpowiednik amerykańskich Navy SEALs. Specjalizują się w sabotażu morskim, operacjach przybrzeżnych i odbijaniu zakładników na morzu. Ze względu na kluczowe znaczenie portów dla izraelskiej gospodarki, Shayetet 13 stanowi fundament ochrony morskich szlaków dostaw.

Jednym z ich największych sukcesów było przejęcie w 2002 roku statku Karine A, który płynął z ogromnym ładunkiem irańskiej broni dla palestyńskich bojowników. Operacja przeprowadzona nocą na wodach międzynarodowych pozwoliła przejąć dowody na irański przemyt bez rozlewu krwi.

3. Jednostka 8200

Rola: Wywiad sygnałowy i cyberbezpieczeństwo

Największa i prawdopodobnie najważniejsza strategicznie jednostka IDF. Odpowiada za wywiad elektroniczny (SIGINT), analizę danych i operacje w cyberprzestrzeni. Uważa się, że to właśnie 8200 (we współpracy z USA) stała za stworzeniem wirusa Stuxnet, który sparaliżował irańskie wirówki nuklearne w Natanz.

Absolwenci tej jednostki stworzyli podwaliny izraelskiego sektora „High-Tech”, zakładając globalne firmy zajmujące się cyberbezpieczeństwem. Często mówi się, że 8200 dorównuje amerykańskiej NSA pod względem technologicznym, ustępując jej jedynie skalą budżetu.

4. Shaldag

Rola: Jednostka specjalna sił powietrznych

Shaldag (hebr. „Zimorodek”) specjalizuje się w naprowadzaniu lotnictwa na cele głęboko na terytorium wroga oraz w ratownictwie bojowym. Ich szkolenie trwa aż 22 miesiące i należy do najtrudniejszych w armii – obejmuje m.in. mordercze kursy przetrwania i symulacje przesłuchań w niewoli.

Jednostka ta odegrała kluczową rolę w operacji Salomon (transport 14 tysięcy etiopskich Żydów do Izraela) oraz w ostatnich operacjach w Syrii, gdzie niszczono podziemne fabryki pocisków precyzyjnych.

5. Tzanhanim (Brygada Spadochronowa)

Rola: Elitarna piechota powietrznodesantowa

Choć współcześnie rzadziej desantują się na spadochronach, pozostają symbolem izraelskiego ducha walki. To właśnie żołnierze 55. Brygady Spadochronowej w 1967 roku jako pierwsi dotarli do Ściany Płaczu podczas wyzwalania Jerozolimy. Czerwone berety „Cachanim” są znane z niezwykłej mobilności i uniwersalności na każdym polu bitwy.

6. Maglan

Rola: Rozpoznanie dalekiego zasięgu i niszczenie celów punktowych

Nazwa pochodzi od ptaka ibisa, który potrafi dostosować się do każdych warunków. Maglan to jednostka „duchów” – działają za liniami wroga, wykorzystując najnowocześniejsze technologie rakietowe i systemy obserwacji. Ich szkolenie jest legendarne ze względu na wymogi fizyczne: rekruci muszą maszerować z obciążeniem sięgającym 70% masy ich ciała. W 2018 roku snajperzy Maglan zostali uznani za najlepszych na świecie w międzynarodowych zawodach, pokonując m.in. Amerykanów.

7. Dowództwo Frontu Wewnętrznego (Pikud HaOref)

Rola: Obrona cywilna

To jednostka unikalna, bo skupiona na „tyłach”. Odpowiada za systemy wczesnego ostrzegania przed rakietami, budowę schronów i edukację obywateli. Po ataku z 7 października 2023 r. jednostka ta zarządzała alarmami dla dziesiątek tysięcy rakiet wystrzelonych w stronę Izraela. Są także „dyplomatami ratownictwa” – ich ekipy ratownicze pomagały po trzęsieniach ziemi w Turcji, Albanii czy po katastrofie budowlanej na Florydzie.

Wyróżnienie: Korpus Adwokatów Wojskowych (MAG)

Rola: Nadzór prawny nad operacjami

To oni dbają, by działania IDF były zgodne z prawem międzynarodowym. Wbrew pozorom, dowódcy polowi nie mają pełnej dowolności w wyborze celów. Wiele operacji, zwłaszcza tych o wysokim ryzyku dla cywilów, musi zostać zatwierdzonych przez prawników wojskowych. Są oni niezależni od hierarchii dowodzenia, a ich ekspertyzy dotyczące proporcjonalności ataku mogą trafić nawet przed izraelski Sąd Najwyższy jeszcze przed oddaniem pierwszego strzału.

7 jednostek IDF, które warto znać