1. Według ojca założyciela Izraela, Dawida Ben Guriona: Chanuka upamiętnia „walkę Machabeuszy, która była jednym z najbardziej dramatycznych starć cywilizacji w historii ludzkości, a nie tylko polityczno-wojskową walką z obcym uciskiem….. W przeciwieństwie do wielu narodów, skromny naród żydowski nie zasymilował się. Naród żydowski zwyciężył, utrzymał i wzmocnił swoją niezależność i unikalną cywilizację…. To duch ludu, a nie upadły duch władzy, umożliwił Hasmoneuszom pokonanie jednego z najwspanialszych duchowych, politycznych i militarnych wyzwań w historii Żydów….”. (Wyjątkowość i przeznaczenie, str. 20-22, David Ben Gurion, IDF Publishing, 1953).
2. Żydowskie święto narodowo-wyzwoleńcze. Chanuka (wieczór 7 grudnia – 15 grudnia 2023 r.) jest jedynym żydowskim świętem, które upamiętnia starożytną walkę narodowowyzwoleńczą na terytorium Izraela, w przeciwieństwie do świąt narodowowyzwoleńczych, Paschy, Sukkot/Tabernacles i Szawu’ot/Pięćdziesiątnicy, które upamiętniają wyzwolenie z niewoli egipskiej do niepodległości na terytorium tego państwa, oraz w przeciwieństwie do Purim, które upamiętnia wyzwolenie z perskiej próby unicestwienia narodu żydowskiego.
3. Chanuka i Ziemia Izraela. Kiedy cesarz Seleucydów Antioch IV Epifanes nakazał Żydom zakończenie „okupacji” Jerozolimy, Jaffy, Gazy, Gezer i Akronu to Szimon Machabeusz odpowiedział: „Nie okupowaliśmy obcej ziemi…. Wyzwoliliśmy ziemię naszych przodków spod obcej okupacji (Księga Machabejska A: 15:33)”.

Chanuka podkreśla centralne znaczenie terytorium Izraela w kształtowaniu żydowskiej historii, religii, kultury i języka. Grzbiety górskie Judei i południowej Samarii (Zachodni Brzeg) były platformą dla bitew wojskowych Machabeuszy: Mitzpah (miejsce pochówku proroka Samuela, z widokiem na Jerozolimę), Bet El (miejsce Arki Przymierza i początkowa siedziba Judy Machabeusza), Bet Horon (zwycięstwo Judy nad Seronem), Hadasz (zwycięstwo Judy nad Nikanorem), Bet Zur (zwycięstwo Judy nad Lizjaszem), Ma’aleh Levona (zwycięstwo Judy nad Apoloniuszem), Adora’yim (twierdza Machabeuszy), Eleazar (nazwana na cześć najmłodszego syna Machabeuszy Mattityahu), Beit Zachariya (pierwsza porażka Judy), Ba’al Hatzor (gdzie Juda został pokonany i zabity), Te’qoah, Mikhmash i Gophnah (bazy Szimona i Jonatana), Pustynia Judzka itd.

4. Kontekst historyczny Chanuka jest opisana w czterech Księgach Machabejskich, Zwoju Antiocha i Wojnach żydowskich.

W 323 r. p.n.e., po śmierci Aleksandra Wielkiego (Aleksandra III), który wysoko cenił judaizm, Imperium Greckie zostało podzielone na trzy niezależne i rywalizujące ze sobą mini-imperia: Grecję, Seleucydów/Syrię i Ptolemeuszy/Egipt.

W 175 r. p.n.e. cesarz Seleucydów/Syrii Antioch (IV) Epifanes zażądał Ziemi Izraela. Podejrzewał, że Żydzi byli sojusznikami jego ptolemejskiego/egipskiego wroga. Cesarz Seleucydów był znany z ekscentrycznego zachowania, stąd jego imię Epifanes, które oznacza „boską manifestację”. Jego celem była eksterminacja judaizmu i nawrócenie Żydów na hellenizm. W 169 r. p.n.e. zdewastował Jerozolimę, próbując zdziesiątkować ludność żydowską i zakazać praktykowania judaizmu.

W 166/7 r. p.n.e. żydowska rebelia została poprowadzona przez rodzinę Hasmoneuszy (Machabeuszy) z wiejskiego miasta Modi’in, w połowie drogi między Jerozolimą a Morzem Śródziemnym. Na czele rebelii stanął kapłan Mattityahu i jego pięciu synów: Yochanan, Judah, Shimon, Yonatan i Eleazar, którzy walczyli z okupantem Seleucydów i przywrócili żydowską niepodległość. Dynastia Hasmoneuszy obfitowała w wojny zewnętrzne i wewnętrzne i trwała do 37 r. p.n.e., kiedy to Herod Wielki (pełnomocnik Rzymu) pokonał Antygonusa II Matatiasza.

5. Reputacja Żydów jako doskonałych wojowników została potwierdzona przez sukcesy Machabeuszy na polu bitwy. W rzeczywistości byli oni często wynajmowani jako najemnicy przez Egipt, Syrię, Kartaginę, Rzym i inne światowe i regionalne potęgi.
6. Znaczenie święta Chanuka. Święto Chanuka upamiętnia wyzwolenie narodowe pod wodzą Machabeuszy poprzez prowadzenie wewnętrznej edukacji rodzinnej i zapalanie świec przez 8 dni w celu upamiętnienia ponownego otwarcia żydowskiej Świątyni Jerozolimskiej i jej Menory (kandelabru).

Hebrajskie słowa Chanuka (חנוכה), inauguracja (חנוכ) i edukacja ((חנוך mają ten sam rdzeń.

7. Jak przepowiedział prorok Hagaj w 520 r. p.n.e., ponowna inauguracja Świątyni miała miejsce 25 dnia żydowskiego miesiąca Kislew, który jest miesiącem cudów, takich jak pojawienie się tęczy Noego po powodzi, ukończenie budowy Świętej Arki przez Mojżesza, położenie fundamentów Drugiej Świątyni przez Nehemiasza itp.

W 1777 roku świece chanukowe zostały zapalone podczas najważniejszej bitwy pod Valley Forge, która umocniła zwycięstwo Armii Kontynentalnej George’a Washingtona nad monarchią brytyjską.

25. hebrajskie słowo w Księdze Rodzaju to „światło”, a 25. przystankiem podczas Exodusu była Haszmona (ta sama hebrajska pisownia co Hasmoneusze-Makkabiści).

Pierwszy dzień święta Chanuka jest obchodzony, gdy długość dnia jest równa długości nocy – i gdy światło księżyca jest ledwo zauważalne – zapowiadając jaśniejsze dni.

8. Chanuka podkreśla pokonanie ciemności, niewiary, zapomnienia i pesymizmu przez ducha światła, wiary, upamiętnienia i optymizmu.
   Święta
   Przewodnik chanukowy dla niezorientowanych, 2023

1. Według ojca założyciela Izraela, Dawida Ben Guriona: Chanuka upamiętnia „walkę Machabeuszy, która była jednym z najbardziej dramatycznych starć cywilizacji w historii ludzkości, a nie tylko polityczno-wojskową walką z obcym uciskiem….. W przeciwieństwie do wielu narodów, skromny naród żydowski nie zasymilował się. Naród żydowski zwyciężył, utrzymał i wzmocnił swoją niezależność i unikalną cywilizację…. To duch ludu, a nie upadły duch władzy, umożliwił Hasmoneuszom pokonanie jednego z najwspanialszych duchowych, politycznych i militarnych wyzwań w historii Żydów….”. (Wyjątkowość i przeznaczenie, str. 20-22, David Ben Gurion, IDF Publishing, 1953).
2. Żydowskie święto narodowo-wyzwoleńcze. Chanuka (wieczór 7 grudnia – 15 grudnia 2023 r.) jest jedynym żydowskim świętem, które upamiętnia starożytną walkę narodowowyzwoleńczą na terytorium Izraela, w przeciwieństwie do świąt narodowowyzwoleńczych, Paschy, Sukkot/Tabernacles i Szawu’ot/Pięćdziesiątnicy, które upamiętniają wyzwolenie z niewoli egipskiej do niepodległości na terytorium tego państwa, oraz w przeciwieństwie do Purim, które upamiętnia wyzwolenie z perskiej próby unicestwienia narodu żydowskiego.
3. Chanuka i Ziemia Izraela. Kiedy cesarz Seleucydów Antioch IV Epifanes nakazał Żydom zakończenie „okupacji” Jerozolimy, Jaffy, Gazy, Gezer i Akronu to Szimon Machabeusz odpowiedział: „Nie okupowaliśmy obcej ziemi…. Wyzwoliliśmy ziemię naszych przodków spod obcej okupacji (Księga Machabejska A: 15:33)”.

Chanuka podkreśla centralne znaczenie terytorium Izraela w kształtowaniu żydowskiej historii, religii, kultury i języka. Grzbiety górskie Judei i południowej Samarii (Zachodni Brzeg) były platformą dla bitew wojskowych Machabeuszy: Mitzpah (miejsce pochówku proroka Samuela, z widokiem na Jerozolimę), Bet El (miejsce Arki Przymierza i początkowa siedziba Judy Machabeusza), Bet Horon (zwycięstwo Judy nad Seronem), Hadasz (zwycięstwo Judy nad Nikanorem), Bet Zur (zwycięstwo Judy nad Lizjaszem), Ma’aleh Levona (zwycięstwo Judy nad Apoloniuszem), Adora’yim (twierdza Machabeuszy), Eleazar (nazwana na cześć najmłodszego syna Machabeuszy Mattityahu), Beit Zachariya (pierwsza porażka Judy), Ba’al Hatzor (gdzie Juda został pokonany i zabity), Te’qoah, Mikhmash i Gophnah (bazy Szimona i Jonatana), Pustynia Judzka itd.

4. Kontekst historyczny Chanuka jest opisana w czterech Księgach Machabejskich, Zwoju Antiocha i Wojnach żydowskich.

W 323 r. p.n.e., po śmierci Aleksandra Wielkiego (Aleksandra III), który wysoko cenił judaizm, Imperium Greckie zostało podzielone na trzy niezależne i rywalizujące ze sobą mini-imperia: Grecję, Seleucydów/Syrię i Ptolemeuszy/Egipt.

W 175 r. p.n.e. cesarz Seleucydów/Syrii Antioch (IV) Epifanes zażądał Ziemi Izraela. Podejrzewał, że Żydzi byli sojusznikami jego ptolemejskiego/egipskiego wroga. Cesarz Seleucydów był znany z ekscentrycznego zachowania, stąd jego imię Epifanes, które oznacza „boską manifestację”. Jego celem była eksterminacja judaizmu i nawrócenie Żydów na hellenizm. W 169 r. p.n.e. zdewastował Jerozolimę, próbując zdziesiątkować ludność żydowską i zakazać praktykowania judaizmu.

W 166/7 r. p.n.e. żydowska rebelia została poprowadzona przez rodzinę Hasmoneuszy (Machabeuszy) z wiejskiego miasta Modi’in, w połowie drogi między Jerozolimą a Morzem Śródziemnym. Na czele rebelii stanął kapłan Mattityahu i jego pięciu synów: Yochanan, Judah, Shimon, Yonatan i Eleazar, którzy walczyli z okupantem Seleucydów i przywrócili żydowską niepodległość. Dynastia Hasmoneuszy obfitowała w wojny zewnętrzne i wewnętrzne i trwała do 37 r. p.n.e., kiedy to Herod Wielki (pełnomocnik Rzymu) pokonał Antygonusa II Matatiasza.

5. Reputacja Żydów jako doskonałych wojowników została potwierdzona przez sukcesy Machabeuszy na polu bitwy. W rzeczywistości byli oni często wynajmowani jako najemnicy przez Egipt, Syrię, Kartaginę, Rzym i inne światowe i regionalne potęgi.
6. Znaczenie święta Chanuka. Święto Chanuka upamiętnia wyzwolenie narodowe pod wodzą Machabeuszy poprzez prowadzenie wewnętrznej edukacji rodzinnej i zapalanie świec przez 8 dni w celu upamiętnienia ponownego otwarcia żydowskiej Świątyni Jerozolimskiej i jej Menory (kandelabru).

Hebrajskie słowa Chanuka (חנוכה), inauguracja (חנוכ) i edukacja ((חנוך mają ten sam rdzeń.

7. Jak przepowiedział prorok Hagaj w 520 r. p.n.e., ponowna inauguracja Świątyni miała miejsce 25 dnia żydowskiego miesiąca Kislew, który jest miesiącem cudów, takich jak pojawienie się tęczy Noego po powodzi, ukończenie budowy Świętej Arki przez Mojżesza, położenie fundamentów Drugiej Świątyni przez Nehemiasza itp.

W 1777 roku świece chanukowe zostały zapalone podczas najważniejszej bitwy pod Valley Forge, która umocniła zwycięstwo Armii Kontynentalnej George’a Washingtona nad monarchią brytyjską.

25. hebrajskie słowo w Księdze Rodzaju to „światło”, a 25. przystankiem podczas Exodusu była Haszmona (ta sama hebrajska pisownia co Hasmoneusze-Makkabiści).

Pierwszy dzień święta Chanuka jest obchodzony, gdy długość dnia jest równa długości nocy – i gdy światło księżyca jest ledwo zauważalne – zapowiadając jaśniejsze dni.

8. Chanuka podkreśla pokonanie ciemności, niewiary, zapomnienia i pesymizmu przez ducha światła, wiary, upamiętnienia i optymizmu.
   

Przewodnik chanukowy dla niezorientowanych, 2023