Zakazane produkty dotarłyby do Izraela za pośrednictwem stron trzecich lub innych dostawców, co spowodowałoby, że zakaz miałby wpływ tylko w krótkim okresie; dla Turcji bardziej problematyczny jest kompleksowy zakaz handlu z Izraelem

Od wtorku Turcja wprowadzi ograniczenia handlowe wobec Izraela, obejmujące różne produkty, takie jak cement, stal i żelazne materiały budowlane. Ministerstwo handlu ogłosiło tę decyzję w odpowiedzi na trwający konflikt w Strefie Gazy.

Jednak eksperci stwierdzili, że uważają, że długoterminowy i kompleksowy zakaz handlu z Izraelem negatywnie wpłynie na gospodarkę Ankary, stawiając rząd przed wyzwaniami związanymi z popularnością, a zatem jego wdrożenie jest wątpliwe.

„Decyzja ta pozostanie w mocy, dopóki Izrael nie ogłosi natychmiastowego zawieszenia broni i nie zezwoli na odpowiedni i nieprzerwany przepływ pomocy humanitarnej do Strefy Gazy” – stwierdziło tureckie ministerstwo handlu.

W odpowiedzi Izrael zadeklarował zamiar sporządzenia „obszernej” listy tureckich towarów, które mają zostać objęte zakazem importu. Ponadto Izrael planuje apelować w Waszyngtonie i na całym świecie do innych krajów o ukaranie Turcji za jej działania. Turcja sporządziła listę 54 produktów, które przestaną być eksportowane do Izraela.

Prof. Elise Brezis, szefowa Azrieli Center for Economic Policy na Uniwersytecie Bar-Ilan w Ramat Gan, niedaleko Tel Awiwu, wyjaśniła znaczenie tureckiego eksportu dla Izraela. Poinformowała , że turecki eksport do Izraela wyniósł 4,6 miliarda dolarów w 2023 roku i 6,8 miliarda dolarów w 2022 roku, podczas gdy całkowity import wyniósł 110 miliardów dolarów.

„Tak więc turecki eksport wynosi 6% i specjalizuje się w surowcach, takich jak metale i żelazo (20%), materiały budowlane (50%) i rolnictwo (9%) o niskiej jakości, ale bardzo tanie” – dodała.

Dr Lucrezia Leon Savasta, ekspert ds. Bliskiego Wschodu i Eurazji, poinformowała że wątpi w natychmiastowe wprowadzenie kompleksowego zakazu. Zamiast tego postrzega publiczne oświadczenie Turcji jako ruch polityczny mający na celu wywarcie presji na Izrael i skłonienie większej liczby krajów do przyłączenia się.

Savasta dodaje, że zazwyczaj w takich przypadkach zakaz handlu zaczyna się od ograniczonego procentu wymienionych towarów. „Musimy pamiętać, że w tych 54 towarach wymienionych przez Turcję znajduje się żelazo i stal, a są to główne produkty kupowane przez Izrael” – stwierdziła, dodając, że przy obecnej sytuacji gospodarczej w Turcji i inflacji tureckiej liry. „Trudno mi uwierzyć, że wstrzymają oni całkowity eksport tych produktów do Izraela” – kontynuowała.

Dlatego też Savasta twierdzi, że gdyby Izrael lub Turcja próbowały wstrzymać handel, aby całkowicie ukarać drugą stronę, nie można by tego zrobić bez negatywnego wpływu na ich gospodarkę.

„Skupmy się tylko na tym, że Turcja bardzo sprytnie nie stwierdziła, że wstrzyma import towarów z Izraela”, stwierdziła, zauważając, że w 2022 r. Izrael był jednym z 5 największych krajów, z których Turcja importowała rafinowaną ropę naftową.

Dlatego stwierdziła, że całkowity zakaz nie jest zrównoważony dla tureckiego rządu. „Kraj stoi w obliczu pewnego rodzaju wewnętrznej fragmentacji. Patrząc na ostatnie wybory i to, jak Erdogan stracił główne miasta, a kiedy gospodarka jest dotknięta negatywnymi skutkami, rośnie ogólne niezadowolenie. Może to być niebezpieczne dla rządu centralnego” – stwierdziła.

Ponadto zauważa, że Turcja jest bardzo „zorientowana na pieniądze”, a podejmowanie decyzji jest zwykle bardzo dobrze skalkulowane ekonomicznie. „Trudno myśleć, że podejmą decyzję, która może zaszkodzić ich statusowi ekonomicznemu. Elity nie pozwoliłyby na to” – zapewniła.

Brezis stwierdziła, że jeśli proponowany turecki zakaz na 54 produkty wejdzie w życie, skutki dla Izraela będą dotyczyć głównie sektora budowlanego. Zauważa jednak, że od października sektor ten pracuje w zwolnionym tempie z powodu braku pracowników. „Palestyńczycy [z Zachodniego Brzegu] nie mogą przyjeżdżać i pracować w Izraelu, a pracownicy migrujący z Indii i Tajwanu powinni przyjeżdżać, ale pozwolenia przychodzą powoli” – stwierdziła.

„Cement to ciekawa historia” – stwierdziła Brezis, wyjaśniając, że przemysł Nesher miał monopol na cement przez dziesięciolecia, dopóki Izrael nie otworzył bram dla importu z Turcji. „Ciekawie będzie więc zobaczyć, czy Nesher będzie w stanie konkurować z importem z innych krajów” – kontynuowała.

Jeśli chodzi o inne materiały budowlane, takie jak ceramika, Brezis stwierdziła, że jeśli zakaz zostanie wprowadzony w życie, materiały będą sprowadzane z Chin, co oznacza wyższe koszty transportu, a tym samym wzrost cen.

Podkreśla jednak, że najgorszym skutkiem jest sama zapowiedź, a nie faktyczne embargo, ponieważ może to wpłynąć na inne kraje, aby zrobiły to samo. „Jeśli embargo zostanie wprowadzone w życie, będzie to miało silny wpływ na [izraelskich] importerów z Turcji i, w krótkim okresie, na niektóre ceny, ale nie jest pewne, czy embargo zostanie wprowadzone w życie” – stwierdziła.

„Może się okazać, że jest to tylko polityczna zapowiedź, która tak naprawdę nie będzie egzekwowana. Musimy więc zobaczyć, co wydarzy się w ciągu najbliższych kilku tygodni” – kontynuowała Brezis.

Savasta wyjaśnia, że jeśli zakaz zostanie wprowadzony, Izrael nadal będzie mógł importować większość produktów. „W takich przypadkach inne kraje graniczące będą zazwyczaj dłuższą drogą do otrzymania tych samych produktów” – stwierdziła.

„Musimy pamiętać, że kiedy kraj staje w obliczu zakazu, inne kraje są gotowe skorzystać z tej sytuacji” – kontynuowała Savasta, przywołując przypadek zakazów nałożonych na Rosję, po których wiele towarów przestało być eksportowanych bezpośrednio do Rosji, ale dotarło do rosyjskiej ziemi przechodząc przez Kazachstan.

Wprowadzony przez Ankarę zakaz handlu z Izraelem szkodzi Turcji, poddając w wątpliwość jego faktyczne wdrożenie.