Uncategorized

80. rocznica powołania Rady Pomocy Żydom „Żegota”

POKWITOWANIA ODBIORU ZAPOMÓG RADY POMOCY ŻYDOM „ŻEGOTA” PRZEZ UKRYWAJĄCYCH SIĘ ŻYDÓW. FOT. MUZEUM HISTORII ŻYDÓW POLSKICH

4 grudnia 1942 roku powstała Rada Pomocy Żydom „Żegota” – jedyna w okupowanej Europie państwowa organizacja powołana w celu udzielania pomocy Żydom. Jej konspiracyjna działalność polegała przede wszystkim na znajdowaniu kryjówek, wystawianiu fałszywych dokumentów, dostarczaniu leków oraz wypłacaniu zapomóg finansowych dla ukrywających się Żydów.

Władysław Bartoszewski, członek „Żegoty”, pisał:

„Była to pierwsza organizacja, w której w konspiracji przeciw Niemcom siedzieli razem przy jednym stole i działali syjoniści, bundowcy, katolicy, polscy demokraci, polscy socjaliści, ludowcy – i Żydzi, i Polacy”.

Idea powołania konspiracyjnej organizacji w celu ratowania Żydów podczas Zagłady w okupowanej Polsce, pojawiła się w odpowiedzi na przeprowadzoną w getcie warszawskim tzw. wielką akcję (lipiec–wrzesień 1942 roku), w ramach której Niemcy wywieźli z Warszawy i zamordowali w ośrodku zagłady w Treblince blisko 300 tys. Żydów. W reakcji na tę zbrodnię, pod koniec sierpnia 1942 roku, podziemna organizacja Front Odrodzenia Polski opublikowała ulotkę „Protest!” autorstwa pisarki i działaczki katolickiej Zofii Kossak, w którym apelowała ona do Polaków o pomoc dla Żydów. 

Miesiąc później, 27 września, Zofia Kossak i Wanda Krahelska-Filipowiczowa powołały Tymczasowy Komitet Pomocy Żydom, który 4 grudnia przekształcono docelowo w Radę Pomocy Żydom „Żegota”, działającą przy Delegaturze Rządu RP na Kraj. W jej skład weszli przedstawiciele polskich i żydowskich ugrupowań politycznych, głównie lewicowych. Tak określono cele organizacji w piśmie do Delegata Rządu RP na Kraj:

„Zadaniem Rady jest niesienie pomocy Żydom jako ofiarom eksterminacyjnej akcji okupanta, a to pomocy w kierunku ratowania ich od śmierci, ich legalizacji, przydzielania im pomieszczeń, udzielania zasiłków materialnych względnie, gdzie to wskazane, wyszukiwanie zajęć zarobkowych jako podstawę egzystencji, zawiadywanie funduszami i ich rozprowadzanie”.

„Żegota” niosła pomoc ukrywającym się Żydom przede wszystkim w Warszawie, a także poprzez swoje oddziały terenowe w Krakowie i we Lwowie. Jej działalność finansował Rząd RP na uchodźstwie oraz światowe organizacje żydowskie. Historyk Marcin Urynowicz pisał, że:

„Można całą zinstytucjonalizowaną akcję »Żegoty«, przynajmniej w Warszawie, opisać jako akcję przede wszystkim organizacji żydowskich (około 70 proc.) i w mniejszych stopniu polskich (około 30 proc.)”.

Nie da się precyzyjnie określić, jaka była skala pomocy udzielonej przez „Żegotę”, ilu Żydów ratowała, niemożliwe do ustalenia jest to, w ilu przypadkach akcja ratunkowa okazała się skuteczna. Wiemy, że referat legalizacyjny dostarczył 50 tys. fałszywych dokumentów tożsamości, a na początku 1943 roku z zapomóg finansowych korzystało trzysta osób, pod koniec tego roku – dwa tysiące, a latem roku 1944 – około czterech tysięcy. Należy jednak pamiętać, że „Żegota” została powołana w czasie, gdy likwidacja gett, czyli masowe wywózki Żydów do ośrodków zagłady, dobiegała już końca.


80. rocznica powołania Rady Pomocy Żydom „Żegota”

Kategorie: Uncategorized

1 odpowiedź »

  1. Praktycznie,Zegota zaczela dzialac w !943 roku jak juz prawie nie bylo Zydow. Dla mnie jest to proba zatuszowania okrutnej i podlej postawy zdecydowanej wiekszosci Polakow w stosunku do Zydow.

Leave a Reply

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.