Pięć rzeczy, o których warto wiedzieć

Autorzy: Hamutal Gouri, Anat Saragusti i Ian Joseph

Izrael w stanie wojny: 189. dzień zawieszenia broni w Strefie Gazy (ogłoszonego przez prezydenta Trumpa), 9. dzień rozejmu między Izraelem a Iranem oraz 45. dzień wojny izraelsko-libańskiej.

1. Trump wymusił zawieszenie broni między Izraelem a Libanem

Izrael i Liban zostały zmuszone do zaakceptowania dziesięciodniowego zawieszenia broni, które weszło w życie w czwartek o północy. Rozejm został narzucony przez prezydenta Trumpa, aby umożliwić Stanom Zjednoczonym kontynuowanie negocjacji z Iranem. Trump zapowiedział również zaproszenie premiera Netanjahu oraz prezydenta Libanu Josepha Aouna do Białego Domu. Co istotne, premier Netanjahu prawdopodobnie nie wiedział o planowanym zawieszeniu broni, dopóki nie ogłosiły go USA. Zaledwie dwa dni wcześniej zapewniał on obywateli, że kampania wojskowa będzie trwała aż do całkowitego rozbicia Hezbollahu.

Na początku tygodnia, po raz pierwszy od 1993 roku, przedstawiciele Izraela i Libanu przeprowadzili bezpośrednie rozmowy w Departamencie Stanu w Waszyngtonie. Kraje reprezentowali ich ambasadorowie w USA: Yechiel Leiter oraz Nada Hamadeh Moawad. Sekretarz stanu Marco Rubio, pełniący rolę mediatora, określił spotkanie jako „historyczną szansę” na zakończenie wpływów Hezbollahu. Prezydent Libanu Joseph Aoun wyraził nadzieję, że rozmowy te „zakończą cierpienia narodu libańskiego, a zwłaszcza mieszkańców południa”. Wielu Izraelczyków czuje jednak rozczarowanie, oceniając, że państwo traci suwerenność, ulegając dyktatowi Trumpa.

Warto przypomnieć, że Liban jest politycznie zdominowany przez Hezbollah – szyicką organizację wspieraną finansowo i militarnie przez Iran. Gdy 28 lutego USA i Izrael rozpoczęły operację przeciwko Iranowi, Hezbollah odpowiedział zmasowanym atakiem rakietowym. Choć Trump początkowo nie uwzględnił Libanu w porozumieniu pokojowym, ostatecznie wywarł silną presję na Izrael, by wstrzymał naloty. Tymczasem Hezbollah wciąż atakuje północny Izrael, zmuszając tysiące ludzi do życia w schronach i uniemożliwiając powrót do normalności. Do rozmów próbowała włączyć się Francja, jednak Izrael odrzucił jej mediację ze względu na poparcie Paryża dla utworzenia państwa palestyńskiego.

2. Sąd Najwyższy zadecyduje o przyszłości kandydata na szefa Mossadu

Premier Netanjahu wyznaczył generała Romana Gofmana, swojego sekretarza wojskowego, na stanowisko dyrektora Mossadu. Gofman, urodzony na Białorusi, wyemigrował do Izraela jako trzynastolatek i całe życie zawodowe związał z armią. Jego nominacja budzi jednak ogromne kontrowersje i musi zostać zatwierdzona przez Sąd Najwyższy.

Sprawa dotyczy wydarzeń z przeszłości, gdy Gofman potajemnie zwerbował 15-letniego chłopca, Oriego Almakayesa, jako informatora. Wykorzystywał go do manipulowania opinią publiczną w mediach społecznościowych, przekazując mu niejawne informacje bez porozumienia z wywiadem wojskowym. Chłopiec został później aresztowany i torturowany podczas śledztwa, a Gofman nie wziął za to odpowiedzialności. Obecnie dorosły już Almakayes złożył wniosek do Sądu Najwyższego, argumentując, że postawa etyczna Gofmana dyskwalifikuje go z kierowania służbami specjalnymi. Przeciwko nominacji opowiedział się także obecny szef Mossadu, David Barnea. Krytycy zauważają, że Netanjahu przy wyborze kadr kieruje się częściej lojalnością osobistą niż kompetencjami.

3. Reakcje w Izraelu na porażkę Viktora Orbána

Porażka premiera Węgier Viktora Orbána w ostatnich wyborach odbiła się szerokim echem w Izraelu. Orbán, bliski sojusznik Netanjahu, stracił władzę po 16 latach na rzecz partii Tisza, kierowanej przez Pétera Magyara.

Premier Netanjahu zwlekał z oświadczeniem prawie dobę. Ostatecznie pogratulował Magyarowi, ale jednocześnie złożył obszerny hołd Orbánowi, nazywając go „prawdziwym przyjacielem Izraela”. Izraelscy urzędnicy obawiają się deklaracji Magyara o ponownym przystąpieniu Węgier do Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK), co mogłoby uniemożliwić Netanjahu wizyty w Budapeszcie ze względu na nakazy aresztowania.

Z kolei izraelska opozycja entuzjastycznie przyjęła zmiany na Węgrzech. Yair Lapid i Yair Golan uznali to za dowód, że nawet po latach rządów autorytarnych możliwa jest demokratyczna zmiana. Analitycy z IDI oceniają, że upadek Orbána to cios dla modelu „orbánizacji” państwa, do którego dążył Netanjahu poprzez reformy sądownictwa.

4. Obchody Narodowego Dnia Pamięci o Holokauście

Przy dźwiękach dwuminutowej syreny Izrael upamiętnił 6 milionów ofiar Holokaustu. W kraju żyje obecnie już tylko 109 000 ocalałych – w ciągu ostatniego roku odeszło 12 000 z nich. Główne uroczystości z udziałem władz państwowych odbyły się w instytucie Yad Vashem w Jerozolimie.

Zgodnie z tradycją, w tym dniu w całym kraju zamknięte są lokale rozrywkowe, kina i restauracje, a telewizja emituje wyłącznie filmy dokumentalne i relacje świadków. W tym roku, ze względu na napiętą sytuację bezpieczeństwa i zagrożenie ze strony Iranu oraz Hezbollahu, centralna ceremonia została nagrana wcześniej, zamiast odbywać się w pełnym formacie na żywo.

5. Sąd Najwyższy rozpatruje wnioski o odwołanie ministra Ben Gvira

Sąd Najwyższy (HCJ) przeprowadził maratońską, 10-godzinną rozprawę w sprawie odwołania ministra bezpieczeństwa narodowego Itamara Ben Gvira. Petycje organizacji obywatelskich zarzucają mu systematyczne nadużywanie władzy: bezpośrednie sterowanie policją podczas protestów (z pominięciem komisarza), upolitycznienie awansów oraz wywieranie presji na brutalne tłumienie demonstracji antyrządowych przy jednoczesnym pobłażaniu zwolennikom rządu.

Prokurator generalna Gali Baharav-Miara poparła wnioski, ostrzegając, że działania ministra zagrażają niezależności organów ścigania. Rozprawa, choć toczyła się w zamkniętej sali, była transmitowana online. Doszło do incydentów – kilku posłów koalicji zostało usuniętych z sali za obrażanie sędziów.

Sąd nie wydał jeszcze wyroku, ale zasugerował rozwiązanie kompromisowe: nałożenie na Ben Gvira rygorystycznej „umowy o konflikcie interesów”, która odcięłaby go od decyzji operacyjnych w policji. Minister już zapowiedział, że nie zamierza rezygnować ze swoich wpływów, nazywając działania sądu „dyktaturą”.

Cotygodniowe podsumowanie wiadomości z Izraela: 17 kwietnia 2026 r.