Uncategorized

Pamięci Kazimierza Wielkiego Żydzi- Polacy”


W latach osiemdziesiątych XIX wieku krakowscy Żydzi postępowi wyszli z inicjatywa „’stawienia na Kazimierzu pełnopostaciowego pomnika Kazimierza Wielkiego. Prace wokół wzniesienia pomnika (zbiórki finansowe, dyskusje na temat kształtu przyszłego dzieła) trwały niemal trzy dekady i silnie angażowały środowisko postępowe. Na różnych etapach realizacji projektu byli w niego zaangażowani artyści tacy jak Stanisław Lewandowski, Jan i Mieczysław Zawiejscy, Ludwik Wojtyczko oraz Henryk Hochman.

Współcześnie jest to inicjatywa zupełnie zapomniana, co zapewne wynika z faktu, iż pomnik w zamierzonym kształcie nigdy nie powstał. Pod koniec pierwszej dekady xx wieku zebrane środki zdecydowano się wykorzystać na ufundowanie płaskorzeźby pt. Przyjęcie Žydów do Polski przez Kazimierza Wielkiego, która zawisła w 1911 roku na kazimierskim ratuszu. Pomysł wystawienia pomnika jest dziś warty przypomnienia — nie tylko dla lepszego zrozumienia genezy powstania dobrze znanej płaskorzeźby Hochmana, ale także jako interesujący przykład działalności patriotycznej Żydów postępowych i zachodzących w tym środowisku procesów akulturacyjnych.

Geneza pomysłu wzniesienia pomnika

Pomysł wystawienia pomnika Kazimierza Wielkiego powstał na fali polskiego patriotyzmu w krakowskim środowisku postępowym. Lata osiemdziesiąte XIX wieku to czas wzmożonej propolskiej aktywności patriotycznej żydowskich środowisk postępowych w Galicji — we Lwowie zaczęła ukazywać się wówczas polskojęzyczna Ojczyzna”, która promowała polskie ideały patriotyczne, a swoją działalność rozpoczęło stowarzyszenie Agudas Achim (Przymierze Braci); dotychczas niemieckojęzyczny lwowski „Izraelita”, organ prasowy Szomer Israel, zaczął wychodzić w 1884 roku po polsku; w Krakowie działalność rozpoczęła Czytelnia Starozakonnej Młodzieży Handlowej, która organizowała liczne wieczorki, odczyty i wykłady promujące wśród żydów kulturę polską.

Ten nurt widoczny był także w krakowskim środowisku postępowym, które już od lat sześdziesiątych wieku regularnie organizowało w synagodze Tempel uroczystości z okazji polskich rocznic dowych – na przykład uchwalenia Konstytucji 3 Maja, odsieczy wiedeńskiej czy powstań narodowych. Podczas tych uroczystości śpiewano pieśń Boże coś Polskę i wzorowaną na niej pieśń Boże coś Judę, wygłaszano po polsku psalmy w tłumaczeniu Jana Kochanowskiego. Niekiedy nabożeństwom tym towarzyszyło polskie kazanie lub modlitwa wygłoszona w języku polskim2. Działalność patriotyczna oraz polonizatorska tego środowiska obejmowała także prowadzenie akcji edukacyjnej, podejmowanie starań o poprawę znajomości języka polskiego wśród Żydów oraz o wykształcenie w nich poczucia współodpowiedzialności za losy polskiej ojczyzny

Calosc w ponizszym linku

Pamieci_Kazimierza_Wielkiego_Zydzi_Pola

Kategorie: Uncategorized

Leave a Reply

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.