Pacyfikacja pieciu wsi. O ciemnych kartach biografii kapitana Romualda Rajsa ” Burego „

.

Magdalena Semczyszyn


W marcu 2019 r. ukazała się książka Michała Ostapiuka poświęcona postaci
kpt. Romualda Rajsa „Burego” (1913–1949). Zacznijmy od krótkiego przedstawienia bohatera biografi i: Rajs pochodził z Jabłonnej na Podkarpaciu.



  • Wychował się w rodzinie rządcy folwarku. Trudne warunki materialne
    rodziny zmusiły go do przerwania nauki w Państwowym Gimnazjum
    im. Królowej Zofi i w Sanoku. Dalszą edukację kontynuował w Szkole Podoficerskiej Piechoty dla Małoletnich. Po jej ukończeniu rozpoczął służbę w plutonie konnym 85. Pułku Piechoty w Nowej Wilejce. Od 1939 r. działał w konspiracji na Wileńszczyźnie: w stopniu podporucznika z sukcesami dowodził 1. kompanią szturmową 3. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej.
  • Po 1944 r. walczył z formacjami sowieckiego i komunistycznego aparatu represji w odtworzonej na terenie Białostocczyzny 5. Wileńskiej Brygadzie AK dowodzonej przez mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszkę”, a po jej czasowym rozwiązaniu we wrześniu 1945 r., został dowódcą 3. Brygady Narodowego Zjednoczenia Wojskowego (NZW) i Pogotowia Akcji Specjalnej (PAS) Komendy Okręgu NZW Białystok. Jesienią 1946 r. zrezygnował z dalszego prowadzenia walki. Mieszkał w Elblągu, następnie w Jeleniej Górze i w Karpaczu. Tam też, 17 listopada 1948 r., po kilkumiesięcznej inwigilacji przez funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa, został aresztowany i skazany przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Białymstoku na karę śmierci. Jego proces w białostockim kinie Ton miał charakter pokazowy. Wyrok wykonano 30 grudnia 1949 r.

Recenzowana biografia dotyka niezwykle trudnego tematu, bowiem na dowodzonej przez kpt. „Burego” 3. Brygadzie NZW ciąży odpowiedzialność za zbrodnie na ludności cywilnej: spalenie pięciu wsi oraz zgładzenie 30 białoruskich furmanów na początku 1946 r. w powiecie Bielsk Podlaski. Ogółem w wyniku działań oddziału śmierć poniosło 79 cywilów (w tym kobiety i dzieci). Główny wątek niniejszej recenzji stanowi zaproponowana przez Autora książki „zmiana warstwy interpretacyjnej” wydarzeń, które rozegrały się we wsiach Zaleszany, Wólka Wygonowska, Szpaki, Zanie i Końcowizna na przełomie stycznia i lutego 1946 r. „Okres białostocki” działalności kpt. Rajsa został opisany w książce w rozdziałach piątym i szóstym (s. 135–246).

Bohater bez skazy

Calosc w ponizszym linku

O_CIEMNYCH KARTACH BIOGRAFII KAPITANA ROMUALDA RAJSA „BUREGO”PACYFIKACJA_PIECIU_WSI._

One Response to “Pacyfikacja pieciu wsi. O ciemnych kartach biografii kapitana Romualda Rajsa ” Burego „”

  1. Ciekawe opracowanie. Niezła odtrutka na propagandę wyklętą.

Leave a Reply

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

%d bloggers like this: