Dr. Alina Margolis Edelman

Dr Alina Margolis-Edelman – biogram

 

Alina Margolis-Edelman urodziła się w 1922 r. w Łodzi w zasymilowanej rodzinie żydowskiej. Obydwoje jej rodzice, ojciec ( 1 ) Aleksander Margolis i matka Anna z domu  ( 2 )Markson, byli wybitnymi lekarzami i działaczami społecznymi.

Ala z bratem Janem byli pierwowzorem Ali i Olka z Elementarza ( 3 ) Mariana Falskiego, zaprzyjaźnionego z rodzicami. Po wybuchu II wojny światowej i rozstrzelaniu męża przez hitlerowców w 1939, Anna Margolis przeniosła się z dziećmi do Warszawy, gdzie została przesiedlona do getta. W tym czasie Alina była uczennicą i pielęgniarką w Żydowskiej Szkole Pielęgniarek. Uczestniczyła w powstaniu w getcie i w powstaniu warszawskim. Za udział w powstaniach została odznaczona Krzyżem Walecznych.

Po wojnie poślubiła Marka Edelmana, jednego z przywódców Powstania w Getcie Warszawskim. Skończyła studia medyczne i  została lekarzem pediatrą w II Klinice Pediatrycznej w Łodzi. Po odbyciu staży we Francji, stała się prekursorem leczenia cukrzycy u dzieci. Założyła ośrodek leczenia cukrzycy dziecięcej w Rabce, a także poradnię dla dzieci z chorobami nerek.

W 1968r. po wydarzeniach marcowych i rozpętanej kampanii antysemickiej nie miała możliwości  kontynuacji pracy naukowej (odrzucono jej rozprawę habilitacyjną). Wraz z dziećmi wyemigrowała do Francji, gdzie przez dłuższy czas musiała pracować jako prosta laborantka.

Pracując zawodowo, zaangażowała się tez w pracę społeczną w organizacji Lekarze Świata (Medecins du Monde (była współzałożycielką polskiej sekcji). Pracowała m.in. na statkach-szpitalach, wyławiających na morzu Południowochińskim uciekinierów z komunistycznego Wietnamu (tzw. boat people), a także w szpitalach w Salwadorze, Czadzie, Afganistanie oraz Bośni i Hercegowinie, gdzie podczas wojny domowej współtworzyła m.in. ośrodek wsparcia dla ofiar gwałtów. Współpracowała m.in. z żoną prezydenta Francji Danielle Mitterrand.

Była także zaangażowana w pomoc „Solidarności” w Polsce przed i w czasie trwania stanu wojennego w latach 1981-1989. Współpracowała z paryskim Komitetem Solidarności, organizowała zbiorki leków i ich wysyłkę do Polski oraz pomoc dla opozycji demokratycznej. Współzałożycielka francusko-polskiego stowarzyszenia SOS Aide aux Malades Polonais (Pomoc Chorym w Polsce), zajmującego się leczeniem za granicą osób nieuleczalnych w Polsce, a także organizowaniem staży profesjonalnych dla polskich lekarzy i pomocą

Po 1989 r. oraz  zaangażowała się czynnie w pomoc dzieciom w Polsce i w Rosji:  współzakładała   Biuro Pomocy Inicjatywom Społecznym oraz Fundację Dzieci Niczyje w Warszawie i w Petersburgu.. W 1998 r. na wniosek dzieci została Kawalerem Orderu Uśmiechu.

Zmarła w Paryżu. Jest pochowana na cmentarzu ekumenicznym w Bagneux. Jej symboliczny grób znajduje się na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie.

Od 2011 r. Fundacja Dzieci Niczyje – największa w Polsce organizacja zajmująca się problematyką dzieci krzywdzonych – przyznaje osobom aktywnym w przeciwdziałaniu  krzywdzeniu dzieci nagrodę im. Aliny Margolis-Edelman.

 

Proponowane działania dla upamiętnienia dr Aliny Margolis-Edelman

 

  • Wydanie w języku angielskim książki autorstwa Aliny Margolis-Edelman „Tego, co mówili, nie powtórzę..”

 

Alina Margolis-Edelman pozostawiła autobiograficzną książkę „Tego, co mówili, nie powtórzę..”., wyd. Siedmioróg 1999r., w której opisuje swoje dzieciństwo i przeżycia wojenne. Książka ta została przetłumaczona na wiele języków, ale nie na angielski. Z pewnością byłoby warto udostępnić tę książkę także anglojęzycznemu czytelnikowi.

 

  • Wydanie polsko-francuskiej i polsko-angielskiej fotobiografii Aliny Margolis-Edelman

 

Fundacja Dzieci Niczyje w 2016 r. obchodzi 25-lecie swojego istnienia. Fundacja chciałaby upamiętnić i uświetnić tę rocznicę wydaniem fotobiografii Aliny Margolis-Edelman, dzięki której Fundacja powstała. Alina Margolis-Edelman była osobą zdecydowaną, stanowczą i bardzo skromną. Nie lubiła się fotografować. Z pewnością za życia nie zgodziłaby się na żadną biografię, a cóż dopiero fotobiografię ! Niemniej my, którzy mieliśmy szczęście znać ją, przyjaźnić się  z nią i pracować (a nie zawsze było to łatwe), uważamy, że jako osoba wyjątkowa, która w każdej sytuacji starała się przede wszystkim pomagać innym, nie rozpamiętując przeszłości ani doznanych krzywd zasługuje na upamiętnienie, podobnie, jak ludzie, z którymi pracowała.  Alina Margolis-Edelman żyła najpierw w strasznych, a potem w trudnych czasach. Książka o Alinie Margolis-Edelman to także świadectwo tych czasów. Fotobiografia zostanie wydana w dwóch wersjach polsko-francuskiej i polsko-angielskiej. Wydanie francuskie zostało w dużej mierze sfinansowane przez Lekarzy Świata. Na wydanie angielskie Fundacja wciąż stara się pozyskać środki.

 

  • Organizacja projekcji filmu „Ala z elementarza”

 

Film dokumentalny, który opowiada o lekarce Alinie Margolis – Edelman, pierwowzorze Ali z „Elementarza” autorstwa Mariana Falskiego. Bohaterka filmu wspomina przyjaźń swojej matki z autorem podręcznika do nauki pisania i czytania, mówi o okupacji niemieckiej, nauce w Żydowskiej Szkole Pielęgniarek i spotkaniu z jednym z przywódców powstania w getcie warszawskim, Markiem Edelmanem. Alina Margolis – Edelman opowiada też o losach swojej rodziny po wojnie: przymusowej emigracji z dziećmi w 1968 r., współpracy z francuską organizacją „Lekarze bez Granic” i swojej działalności społecznej. Ponadto w materiale jest mowa o organizacjach pozarządowych powstałych w Polsce z inicjatywy Aliny Margolis – Edelman: o Biurze Pomocy Inicjatywom Społecznym, Fundacji Dzieci Niczyje i SOS Pomoc Chorym. Film Edyty Wróblewskiej to dzieło zdumiewające. Film biograficzny, filmowy esej dokumentalny a jednocześnie bardzo subtelny portret dr Aliny Margolis-Edelman.  Realizuje go ożywiając obrazy z kart elementarza w sposób tak sugestywny, że niepostrzeżenie przenosi nas w czas realny, w rozgrywający się dramat wojny i okupacji…

Film może być pokazywany także młodzieży i jest doskonałym materiałem do lekcji historii II połowy XXw.

Projekcja filmu może też być punktem wyjścia do dyskusji o wzorcach zaangażowania społecznego

Nagrody: Wyróżnienie za krótkometrażowy film dokumentalny Koszalin, Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych „Młodzi i Film”, Koszalin (2010), Wyróżnienie, Festiwal Filmów Optymistycznych „Multimedia Happy End”, Rzeszów (2011), „Srebrny Feniks”, Międzynarodowy Festiwal Filmowy „Żydowskie Motywy”, Warszawa (2012)

Informacja o filmie i mozliwosc obejrzenia filmu

KLIKNIJ TUTAJ

Dr Alina Margolis współzakładała Fundację Dajemy Dzieciom Siłe (dawniej Fundacja Dzieci Niczyje), która w tym roku obchodzi swoje 25-lecie. Fundacja postanowiła uczcić Dr Margolis wydając album o jej zyciu. Dzieki dofinansowaniu francuskich Lekarzy Świata została wydana francusko-polska wersja tego albumu. Aktualnie zbieramy srodki na wydanie wersji angielsko-polskiej.

Gdyby po obejrzeniu filmu uczestnicy pokazu zechcieli zrobić jakąs zbiórkę i przekazać Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę (największa fundacja w Polsce pomagajaca dzieciom krzywdzonym www.fdds.pl), byłoby super. Jeśli zaś uznaja Państwo, że nie chcą dokonywać żadnej wpłaty też się nie obrazimy.

Na wszelki wypadek podaję numer konta:

Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę

03-926 Warszawa

Walecznych 59

 Bank Pekao – ul. Grzybowska 53/57, 00-950 Warszawa

Numer konta: 96 1240 6218 1111 0000 4620 9700  

Bank Pekao

Do przelewów zagranicznych

SWIFT PKOPPLPW

IBAN, PL + numer konta

1 .Studiował medycynę na Uniwersytecie w Heidelbergu i Uniwersytecie w Strasburgu. W 1911 otrzymał tytuł doktora medycyny. Następnie praktykował w Łodzi. Był ordynatorem Oddziałem Chorób Zakaźnych i dyrektorem Szpitala Miejskiego w Radogoszczu. Prowadził działalność społeczną i był jednym z liderów Bundu. Był ławnikiem łódzkiej Rady Miejskiej, kierownikiem Wydziału Zdrowia, członkiem Zarządu Polskiej Izby Lekarskiej i Sądu Lekarskiego.

W październiku 1939 aresztowany w akcji Intelligenzaktion Litzmannstadt. Zamordowany przez Gestapo w drodze z więzienia w Radogoszczu do obozu koncentracyjnego, za próbę pomocy lekarskiej jednemu z współwięźniów. 

2.   Maturę zdała w Petersburgu. Studia medyczne odbyła na Uniwersytecie w Bonn. Z dyplomem lekarza pediatry rozpoczęła pracę w Szpitalu Anny Marii w Łodzi (dziś im. Korczaka).Po wybuchu II wojny światowej i rozstrzelaniu męża przez hitlerowców w 1939, przeniosła się z dziećmi do Warszawy. Została przesiedlona z dziećmi do getta warszawskiego, gdzie była ordynatorem na oddziale gruźliczym w szpitalu Dziecięcym im. Bersonów i Baumanów. Po wojnie, w 1946 Łódzki Urząd Miejski zlecił jej organizację i kierownictwo Sanatorium Przeciwgruźliczego dla Dzieci w Łagiewnikach. Gdy odchodziła na emeryturę w 1963 sanatorium liczyło ponad 700 łóżek. W ramach działającego na terenie sanatorium Zespołu Naukowo-Badawczego Instytutu Gruźlicy opublikowała szereg prac naukowych z dziedziny ftyzjopediatrii. Wykształciła liczną grupę lekarzy ftyzjopediatrów. Była współtwórcą Ustawy Przeciwgruźliczej i członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Ftyzjopneumologicznego. Znała sześć języków obcych. Posiadała tytuł profesora.

3.  Elementarz Falskiego był pierwszą książką szkolną dla wielu generacji polskich dzieci, aż do lat 70.

4 komentarze to “Dr. Alina Margolis Edelman”

  1. Jan Lenkiewicz 18/07/2016 at 16:45

    Alina Margoles nie mogla byc pierwowzorem Ali (ma kota) z Elementarza, gdyz ten zostal napisany przez Mariana Falskiego w pierwszej dzesiatce 20-go wieku.

  2. Najwyzsze slowa uznania dla bohaterki artykulu i autorow artykulu . Wieczna chwala i czesc Jej pamieci !

  3. Zofia Winawer 18/07/2016 at 11:17

    Pani Elżbieto, tak właśnie mi sie wydaje dlatego „zajmuję się” postacią dr Margolis. Zofia Winawer

  4. Piękne życiorysy! Widziane na tle antysemityzmu pokazują jak ogromnego formatu moralnego byli ci Ludzie, których nie złamał ani terror, ani podłość antysemitów!

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: