jarmulka

JARMUŁKA NA GŁOWIE NIE-ŻYDA

:

Czy jarmułkę podczas uroczystości związanych z judaizmem zakładają osoby nie będące Żydami? Jak rozumieć mam np. jarmułkę na głowie A. Kwaśniewskiego, czy księcia Karola (następca tronu brytyjskiego)? Jako znak przynależności do narodu izraelskiego, czy gest kurtuazji?

odpowiedź :

Kipę czyli jarmułkę zakładają podczas uroczystości religijnych, lub w synagodze, lub na cmentarzu żydowskim oraz przez Ścianą Zachodnią (zwana też Ścianą Płaczu) w Jerozolimie, wszyscy ci, którzy chcą wyrazić swój szacunek dla miejsca lub wykonywanych tu czynności po to, aby wykonać gest kurtuazji wobec gospodarzy, czyli Żydów. Zakładanie jarmułki przez byłego prezydenta Kwasniewskiego, obecnego – Kaczyńskiego, premiera Tuska, czy księcia Karola nie ma nic wspólnego ze znakiem przynależności do narodu żydowskiego.

Sama jarmułka jest tu dodatkowym, „ponadprogramowym” elementem okazywania grzeczności, bowiem wystarczyłoby każde inne nakrycie głowy (czapka, kapelusz). Zwyczaj polega bowiem na tym, aby mieć zakrytą głowę. Nakaz przykrywania głowy nie pochodzi z Tory (pisanej) i prawdopodobne ma swoje korzenie w zwyczaju starożytnego Rzymu, gdzie niewolnicy musieli przykrywać głowy na znak pokory wobec właściciela, a ludzie wolni mogli mieć głowy odkryte. Pod wpływem symbolizmu tego zachowania Żydzi zaczęli przykrywać głowy na znak poddania wobec Boga.

Tradycja datuje się więc od czasów talmudycznych (początek naszej ery), jakkolwiek istnieją wzmianki w Talmudzie, że już arcykapłan w Świątyni nosił wełnianą kipę pod czapką kapłańską. Na początku zwyczaj dotyczył wyłącznie zakrywania głowy przez mężczyzn w synagogach i podczas modlitwy. Później zaczęto go przestrzegać także w przestrzeni publicznej i w domu. W skrajnej wersji pilnowano zakazu przejścia więcej niż około 2 metrów bez nakrycia głowy, powołując się na traktat talmudyczny Kiduszin 32a, w którym jest stwierdzone, że rabin Huna nigdy nie przemieszczał się więcej niż na 2 metry z gołą głową. Jednak oryginalnym źródłem tego zwyczaju jest fragment z traktatu talmudycznego Szabat (156 b), który nakazuje zakrywanie głowy na znak szacunku i lęku wobec Boga.

Większość autorytetów halachicznych zgadza się, że noszenie kipy poza synagogą i poza czasem modlitwy wywodzi się ze tradycji, a nie religijnego nakazu, ale od czasów wczesnego średniowiecza zostało przejęte i skodyfikowane przez prawo religijne. Istniały jednak opinie, że zawsze był to jedynie zwyczaj, a nigdy formalny nakaz. Na przykład rabin Luria (XVI wiek) uważał, że nie ma nakazu zakrywania głowy nawet podczas modlitwy, ale jednocześnie je zalecał, jako element tradycji potwierdzającej publicznie skromność i bogobojność Żydów. W związku z tym nie istnieje błogosławieństwo związane z zakładaniem kipy.

Trudno ocenić, czy zwyczaj zakrywania głów u Żydów zyskał na popularności z powodu opozycji wobec zwyczajów chrześcijan, jakkolwiek – według niektórych teorii – fakt, że wśród nie-Żydów rozpowszechnił się zwyczaj odkrywania głowy na znak szacunku, odegrał ważną rolę. Był prawdopodobnie istotnym czynnikiem, ponieważ aby realizować nakaz Tory o „nieprzestrzeganiu obcych tradycji” (Ks. Kapłańska 18:3), Żydzi rozpoczęli zakrywanie głów przez cały czas.

Obecnie noszenie kipy w każdej sytuacji jest przestrzegane najsilniej przez nurt ortodoksyjny judaizmu; nurt konserwatywny stosuje ten zwyczaj najczęściej podczas modlitw w synagodze i niekiedy podczas posiłków. W odłamie judaizmu reformowanego noszenie kipy jest decyzją indywidualną, jakkolwiek w przeszłości zdarzało się, że niektóre synagogi wręcz zakazywały zakrywania głów.

Z religijnego punktu widzenia ani kolor, ani materiał, ani kształt, ani wzór kipy nie mają znaczenia.

Nie istnieją więc żadne powody, aby nie-Żydzi nie zakładali kip wchodząc do synagogi, skoro jest to gest wyrażający szacunek dla powszechnej, wielowiekowej tradycji. Dlatego na nie-Żydów czekają zazwyczaj kipy, które można wypożyczyć na okres przebywania w synagodze.

Trzeba jednak podkreślić, że zakrywanie głów przez nie-Żydów w synagogach lub na cmentarzach żydowskich jest absolutnie dobrowolne, ponieważ żydowskie prawo w najmniejszym stopniu nie wymaga, aby nie-Żydzi dostosowywali się do żydowskich zwyczajów (tradycyjnym wyjątkiem jest Ściana Zachodnia [HaKotel HaMaarawi] w Jerozolimie). Jeżeli nie-Żydzi wchodzą do synagogi, to mogą założyć kipę (jarmułkę), ale nie muszą i jeżeli ktokolwiek wywiera na nich nacisk, aby zakryli głowy, wykazuje się nieznajomością żydowskiego prawa religijnego. A takie sytuacje zdarzają się dość powszechnie.

Najczęściej jednak nie-Żydzi zakrywają głowy w synagogach i na cmentarzach z własnej inicjatywy. Można powiedzieć, że nie-Żydzi odwiedzający te miejsca są zazwyczaj po prostu uprzejmi i pragną manifestować swój szacunek dla miejsca i zwyczajów jego gospodarzy.

Przyslal Bernard Stary

No comments yet... Be the first to leave a reply!

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: