07.07.2008 KRAKOW , MUZEUM " MLODEJ POLSKI " RYDLOWKA  , N/Z  JOZEFA SINGER Z JOANNA MROZEWSKA (PRZEZ Z KROPKA) - CORKA HELENY I ZDZIASLAWA MROZEWSKICH , KUDOWA  1950 ,  REPRODUKCJA. TOMASZ WIECH / AGENCJA GAZETA











!!!!PODPISAC ZE ZE ZBIOROW " RYDLOWKI " - REGIONALNEGO MUZEUM " MLODEJ POLSKI " !!!!!

Panna Modern

Funkcjonowała pod różnymi imionami i nazwiskami: Pepa Singer, Eugenia Jadwiga Gawlik, Józefa Singer, ale najbardziej znana jest jako Rachela. Na zdjęciu z Joanną Mrożewską (córką wybitnego aktora Zdzisława Mrożewskiego). Kudowa, 1950 r. (Fot.Muzeum Młodej Polski w Krakowie, reprodukcja Tomasz Wiech)

Lata całe ‚obijała się’ w artystycznych knajpach krakowskich, nieznana nikomu z imienia i nazwiska, jedynie jako Rachela

Pepa Singerówna zapamiętała, że w dniu wesela sąsiadki i przyjaciółki Jadwisi Mikołajczykówny z Luckiem Rydlem, poetą z Krakowa, noc była bezksiężycowa, mglista, trochę mżyło. Był 21 listopada 1900 roku. Po wsi chodzili grupkami pijani chłopi. Swemu przyjacielowi aktorowi Zdzisławowi Mrożewskiemu opowiadała też, że miała na sobie białą bluzkę i granatową spódnicę. Do głowy by jej nie przyszło, żeby założyć czarną suknię i czerwony szal. Ani słowa o tym, jak się bawiła, z kim, o czym rozmawiała.

Przewróciło jej się w głowie

To była przystojna 19-letnia dziewczyna. Na portrecie: odęte usta, długi warkocz, poważne spojrzenie. Ponoć mądra mimo młodego wieku – erudytka. ‚Inteligentna, z zaletami charakteru, do tego wielce prosta’ – wspominali ją znajomi. Nic dziwnego, że Stanisław Wyspiański (mały, rudy, stał przy drzwiach domu weselnego i obserwował biesiadników) zwrócił na nią uwagę. W jego ‚Weselu’ została Rachelą. Tak jak Jadwisia – Panną Młodą, a Rydel – Panem Młodym. A goście z Krakowa i ze wsi – pozostałymi postaciami dramatu. Plotka dopadła ją 20 lat po krakowskiej premierze ‚Wesela’. To wtedy Tadeusz Boy-Żeleński – uznany krytyk literacki, publicysta, tłumacz, w dodatku zwolennik emancypacji kobiet – napisał o Pepie w pamfletycznej ‚Plotce o » Weselu «’: ‚bezbarwna, dość bierny brała udział w bronowickim życiu artystycznym’. I dodał, że po ‚Weselu’ przewróciło jej się w głowie: ‚Stała się chodzącym cieniem swego literackiego sobowtóra. Lata całe » obijała się «w artystycznych knajpach krakowskich, nieznana nikomu z imienia i nazwiska, jedynie jako Rachela’.

Opinia Boya do dziś jest powielana w setkach szkolnych opracowań i internetowych ściąg. Powszechna pamięć o Pepie nie wydostała się z plotki już nigdy. Maria Rydlowa, wdowa po wnuku Lucjana Rydla, historyk literatury i edytorka m.in. ‚Listów’ Wyspiańskiego, kustosz Muzeum Młodej Polski, właściwie Muzeum ‚Wesela’ w Bronowicach Małych, powiedziała: – Boy skrzywdził panią Józefę. Nie rozumiał ani ‚Wesela’, ani kobiet tamtego czasu. Dla niego było niewyobrażalne, że zwykła Żydówka z karczmy mogła być oczytaną kobietą. Że mogła pójść do kawiarni, studiować pilnie gazety i rozmawiać z artystami. Dlatego wymyślił sobie, że to ‚Wesele’ ‚wykoleiło’ Singerównę. A przecież czytanie gazet nawet w tamtych czasach nie świadczyło o tym, że kobieta miała ‚przewrócone w głowie’, prawda?

Rachela sprowadza Chochoła

Rachela w najsłynniejszym dramacie Wyspiańskiego to wykształcona, wyemancypowana Żydówka, o której ojciec mówi: ‚panna modern, całkiem jak gwiazda’. ‚Jakie tylko książki są, czyta. (…) była w Wiedniu na operze/ w domu sama sobie pierze -/ no, zna cały Przybyszewski’. Poezja to jej życie. Panu Młodemu tak tłumaczy, dlaczego przyszła na wesele: ‚Jedna mnie tu zwiodła chmurka/ jedna mgła, opary nocy/ ta chałupa rozświecona/ z daleka jak arka w powodzi’. Jest nieco komiczna, gdy z młodopolską emfazą zachwyca się: ‚Ensemble jak z feerii, z bajki,/ ach, ta chałupa rozśpiewana’ – ale trudno ją uwieść. Gdy próbuje tego Poeta, Rachela go strofuje, że czeka na prawdziwą ‚wolną miłość’. Odrzucony Poeta trochę jej dokucza: ‚Pani się kiedy zakocha w chłopie’, ‚wszystko się w poezji topi u pani ‚. Rachela przyznaje, że męczy ją praca w karczmie. Lubi czytać, ale sama nie pisze: ‚Gust ten właśnie wielki miałam, żeby nie pisać – lichą formą się brzydzę’. Tej młodopolskiej emancypantce Wyspiański zlecił najważniejsze zadanie w dramacie. To Rachela pierwsza zauważa Chochoła, którego zapraszają później weselnicy, i przeprowadza uczestników zabawy w świat narodowych dziwów, duchów. To dzięki niej ‚Wesele’ staje się dramatem narodowym, dyskusją o polskości. Ona – po dwakroć upośledzona, jako kobieta i Żydówka – staje się łączniczką między rzeczywistością realną i fantastyczną.

Na wódce u Singerów

Calosc TUTAJ

Przyslala Ewa Glubinska

ewa Glubinska

No comments yet... Be the first to leave a reply!

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: