Leo Pearlman

Od 7 października 2023 r. liczba brytyjskich szkół obchodzących Dzień Pamięci o Holokauście gwałtownie spadła. Społeczeństwo, które nie potrafi pamiętać o swojej najmroczniejszej zbrodni, już przesądziło o własnej przyszłości.

27 stycznia Wielka Brytania powinna zatrzymać się na chwilę. Nie po to, by debatować nad bieżącą polityką, przyjmować pozy czy toczyć spory o Bliski Wschód, ale po to, by pamiętać. By pamiętać, co się dzieje, gdy społeczeństwo uznaje mniejszość za mniej ludzką, a instytucje odpowiedzialne za kształtowanie młodych umysłów wybierają milczenie, dwuznaczność lub strach zamiast prawdy.

Jednak od 7 października 2023 r. – dnia, w którym islamska sekta śmierci dopuściła się ludobójstwa, mordując, gwałcąc i torturując ponad 1200 niewinnych osób wyłącznie za to, że byli Żydami – w tym kraju wydarzyło się coś głęboko niepokojącego: liczba szkół obchodzących Dzień Pamięci o Holokauście drastycznie zmalała.

Według danych Holocaust Memorial Day Trust, w 2023 r. ponad 2000 szkół średnich w całej Wielkiej Brytanii zarejestrowało się, by uczcić ten dzień. Od 2019 r. liczba uczestników systematycznie rosła. Tymczasem w 2024 r. spadła ona do mniej niż 1200, a w 2025 r. ponownie – do zaledwie 854. To spadek o prawie 60% w porównaniu z okresem sprzed masakry przeprowadzonej przez Hamas. Nie jest to zbieg okoliczności ani błąd administracyjny. To efekt strachu i nienawiści – zarówno tej ukrytej, jak i jawnej.

Nauczyciele i organizacje charytatywne donoszą, że szkoły wycofują się z obchodów z powodu „negatywnej reakcji rodziców”. Mowa o negatywnej reakcji na edukowanie dzieci o największej zbrodni przeciwko ludzkości, jakiej kiedykolwiek dopuszczono się z inicjatywy państwa. O sprzeciwie wobec nauczania o systematycznej eksterminacji sześciu milionów żydowskich mężczyzn, kobiet i dzieci. To sprzeciw wobec samej pamięci.

Czy mamy to zaakceptować jako uzasadnioną obawę?

Naczelny rabin, sir Ephraim Mirvis, ostrzegał przed skutkami takiej postawy: „Dzień Pamięci o Holokauście nie jest platformą do debaty politycznej. Nie jest poparciem dla żadnego rządu, światopoglądu ani strony konfliktu. Jest aktem ludzkiej pamięci”. Dodał też zdanie, które powinno prześladować każdego rodzica i decydenta w kraju: „Jeśli nie potrafimy uczyć naszych dzieci pamięci o przeszłości z uczciwością i determinacją, musimy zadać sobie pytanie, jaką przyszłość one odziedziczą”.

To załamanie pamięci nie dzieje się w próżni. Jest częścią szerszego i niezwykle niebezpiecznego zjawiska „strategicznego odwrócenia”. Tak jak Holokaust jest po cichu spychany na margines jako temat „zbyt kontrowersyjny”, tak samo wydarzenia z 7 października poddaje się moralnej manipulacji w czasie rzeczywistym. Zaprzeczanie gwałtom, twierdzenia, że masakra była przesadzona lub zainscenizowana, czy teorie spiskowe dotyczące dyrektywy Hannibala (groteskowe tezy, że Żydzi sami sfabrykowali rzeź własnego narodu) – to wszystko składa się na narrację, która żydowską samoobronę nazywa „ludobójstwem”, jednocześnie wymazując pamięć o najkrwawszym ataku na Żydów od 1945 roku.

Schemat jest zawsze ten sam: jeśli nie można całkowicie zaprzeczyć zbrodni, należy ją rozmyć, osadzić w kontekście, zrelatywizować i osłabiać empatię tak długo, aż całkowicie zniknie.

Nowością, która powinna nas przerażać, jest to, jak głęboko ta inwersja zakorzeniła się w systemie edukacji. Sam strach nie tłumaczy odwrotu od pamięci o Holokauście; tłumaczy to ideologiczne przejęcie instytucji.

Największy brytyjski związek zawodowy nauczycieli, National Education Union (NEU), stał się w ostatnich latach organizacją skrajnie inną od tej, w którą wierzyli jego żydowscy członkowie. Z licznych relacji wynika, że żydowscy nauczyciele pracują w środowisku, gdzie wrogość wobec Izraela – a coraz częściej wobec samej tożsamości żydowskiej – nie jest zwalczana, lecz normalizowana. Dyskusja o historii Żydów czy syjonizmie bywa traktowana jako prowokacja, podczas gdy podżegające oskarżenia o „ludobójstwo” padają swobodnie w pokojach nauczycielskich i klasach.

Zasoby związku wielokrotnie wykorzystywano do czysto politycznych kampanii, podczas gdy żydowscy nauczyciele zgłaszający obawy byli uciszani, marginalizowani lub informowani, że ich dyskomfort to „cena solidarności”. Przykładem może być Bristol Brunel Academy, gdzie wizyta żydowskiego posła Partii Pracy, Damiena Egana, została odwołana pod presją propalestyńskich aktywistów, wspieranych rzekomo przez lokalnych członków NEU. Nie chodziło o bezpieczeństwo uczniów, ale o wymazanie obecności Żydów z przestrzeni publicznej.

Na konferencji NEU 76-letni emerytowany nauczyciel żydowskiego pochodzenia został wygwizdany za zakwestionowanie wniosku obwiniającego wyłącznie Izrael za wojnę w Gazie. Przesłanie było jasne: głosy Żydów są tolerowane tylko wtedy, gdy są zgodne z linią związku. „Dobrzy” Żydzi to tacy, którzy wyrzekną się państwa Izrael, prawa do samostanowienia oraz 3000 lat swojej historii.

Na czele związku stoi Daniel Kebede, który wcześniej na wiecach nawoływał do „globalizacji intifady”. Oznacza to wezwanie do eksportu przemocy wobec Żydów na cały świat – czego tragicznym skutkiem były ataki, takie jak ubiegłoroczna masakra na plaży Bondi w Australii czy atak w synagodze w Manchesterze podczas Jom Kippur. Daniel Kebede otrzymał, według własnych słów, dokładnie to, czego oczekiwał.

To nie jest przypadkowa zmiana kursu, lecz ideologiczne przejęcie. Od czasów Jeremy’ego Corbyna społeczność żydowska ostrzegała, że antysemityzm w lewicowych instytucjach staje się normą. Ostrzeżenia te zbywano jako przesadzone lub „próbę uciszenia krytyki”. Dopiero teraz, gdy pamięć o Holokauście znika ze szkół, zaczynają pojawiać się głosy wzywające do działania.

Minister edukacji Bridget Phillipson zapowiada dochodzenie, ale czy nie jest za późno? Dlaczego żydowscy rodzice i liderzy musieli prosić o pomoc przez lata, zanim ktokolwiek zareagował? Dlaczego mamy dziękować politykom za podjęcie działań teraz, jakby czekanie, aż rak rozprzestrzeni się na cały organizm, było godne pochwały?

Obecna sytuacja nie powinna uspokajać; powinna być potwierdzeniem tego, co wielu już wie: przegrywamy tę walkę na wielu frontach. Media wzmacniają propagandę trafiającą do milionów, czy to za sprawą BBC, czy mediów społecznościowych zalanych narracjami finansowanymi przez Katar i opłacanych aktywistów.

Upadek pamięci o Holokauście ujawnia bolesną prawdę: jeśli ta wiedza znika ze szkół, tracimy całe pokolenie. Edukacja staje się kluczowym polem bitwy, co prowadzi do wniosku, że musimy zacząć polegać na sobie.

Oznacza to edukowanie własnych dzieci, uczenie ich historii i rozpoznawania kłamstw oraz manipulacji. Musimy pokazywać im, co się dzieje, gdy nienawiść staje się normą. Musimy piętnować rasizm nie dlatego, że liczymy na natychmiastową zmianę świata, ale dlatego, że nasze dzieci muszą widzieć Żydów dumnych, nieustraszonych i głośno upominających się o prawdę.

Społeczeństwo, które zapomina o swoich najmroczniejszych zbrodniach, już wybrało swoją drogę. Żydzi od zawsze byli „kanarkiem w kopalni”. Jesteśmy wczesnym ostrzeżeniem, które ignoruje się tak długo, aż powietrze staje się niezdatne do oddychania dla wszystkich. Kazano nam być cierpliwymi i ufać instytucjom. Ten czas się skończył.

Nie jesteśmy nic winni systemom, które nas zawiodły. Naszym obowiązkiem nie jest ratowanie społeczeństwa, które nie chce być ratowane. Nasza odpowiedzialność zwraca się teraz do wewnątrz – ku naszym dzieciom i przyszłym pokoleniom. Musimy nauczyć ich tego, czego inni nie chcą lub nie potrafią przekazać. Musimy ocalić pamięć tam, gdzie instytucje ją porzuciły, i wychować pokolenie, które wie, że duma i odwaga nie są kwestią wyboru, lecz koniecznością.

Społeczeństwo zawiodło w tej próbie. My zawieść nie możemy.

Brytyjskie szkoły wymazują pamięć o Holokauście