Jozek Gelberd

Rejestr Polaków represjonowanych za pomoc Żydom dostępny online

Przyslal Jozek Gelberd

 


 


Blisko 300 opisów represji takich jak aresztowanie, uwięzienie w obozie lub kara śmierci zastosowanych wobec ponad 500 Polaków pomagających Żydom podczas II wojny znalazło się w pierwszym tomie publikacji udostępnionej online w bibliotece cyfrowej IPN.

„Rejestr faktów represji na obywatelach polskich za pomoc ludności żydowskiej w okresie II wojny światowej” dotyczy Polaków mieszkających na terenie Rzeczpospolitej w granicach sprzed 1 września 1939 r.

Za pomoc uznawane są tu „udokumentowane lub poświadczone zabronione przez prawo niemieckie świadome, czynne i pozytywne działania podjęte na rzecz wyodrębnionej prawem ludności żydowskiej”. Mogły nimi być m.in. ukrywanie, dostarczanie żywności lub pieniędzy, wyrabianie fałszywych dokumentów czy zorganizowanie ucieczki z getta.

Pod pojęciem represji rozumiane są „działania organów władzy wojskowej i cywilnej III Rzeszy, w tym sądów i prokuratury, organów policji i służb bezpieczeństwa przy współudziale partii nazistowskiej i jej organizacji afiliowanych i kolaboracyjnych wobec osób, które naruszyły uregulowane okupacyjnym prawem zasady kontaktowania się z ludnością żydowską”. Represje mogły mieć formę m.in. pozbawienia mienia, aresztowania, uwięzienia w obozie koncentracyjnym lub kary śmierci.

Publikacja jest efektem prac grupy badaczy podczas projektu Indeks Polaków zamordowanych i represjonowanych za pomoc Żydom w okresie II wojny światowej zainicjowanego w 2005 r. przez środowisko związane z krakowską Fundacją Instytut Studiów Strategicznych. Uzyskane dzięki kwerendzie dowody represji będących konsekwencją pomocy rejestrowane są w kwestionariuszach i jako pojedyncze rekordy umieszczane w komputerowej bazie danych. Połączenie, uporządkowanie i zweryfikowanie informacji z różnych rekordów dotyczących tego samego przypadku represji, wzbogaconych o nowe ustalenia, stało się podstawą not umieszczonych w publikacji.

„Naszą ideą było uzupełnienie o nowe nazwiska i informacje wykazów represjonowanych przygotowanych w latach 70. i 80. przez ówczesną Główną Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce” – powiedział PAP redaktor naukowy publikacji Grzegorz Berendt z gdańskiego IPN.

Jak zaznaczył, prace nad materiałami do publikacji prowadzono w wytypowanych zasobach, gdzie „można było oczekiwać poszukiwanych informacji”. Była to głównie dokumentacja sądowa i policyjna wytworzona przez władze okupacyjne, żandarmerię niemiecką, policję i służby bezpieczeństwa czy formacje policji kolaboracyjnych.

To także relacje z zasobów Yad Vashem i Żydowskiego Instytutu Historycznego oraz audiowizualna dokumentacja zgromadzona przez Shoah Fundation. Jak również literatura wspomnieniowa ocalonych z Zagłady czy dzienniki i pamiętniki pisane podczas wojny przez osoby, które nie przeżyły. Była też badana literatura wspomnieniowa polska, a także wydana w języku rosyjskim, ukraińskim i białoruskim, księgi pamięci dawnych gmin żydowskich na terenie II RP czy periodyki wydawane przez Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce.

„Ocaleni i krewni zmarłych, w latach 60. przygotowali dla ich upamiętnienia publikacje, na które składały się teksty popularno-naukowe głównie wspomnieniowe. Musieliśmy sprawdzić czy występują tam odniesienia do relacji żydowsko-nieżydowskich oraz odwołania do faktów pomocy i represji. Kwerendy prowadzono na terenie Izraela, Niemiec, w Muzeum Holokaustu w Waszyngtonie i zasobach Instytutu YIVO w Nowym Jorku, gdzie są także kopie dokumentów, których oryginały znajdują się w Moskwie, Kijowie czy Mińsku Białoruskim. Ponadto były kwerendy na terenie Ukrainy, Białorusi i Litwy” – opowiadał Berendt.

Dzięki pozyskanym informacjom przygotowano blisko 300 not poświęconych ponad 500 Polakom represjonowanym za pomoc Żydom podczas II wojny. Umieszczono ich w publikacji w kolejności alfabetycznej. W notach znalazły się dane osoby takie jak imię i nazwisko, data urodzenia, wyznanie czy zawód; przyczyny, okoliczności i rodzaje represji oraz wykaz źródeł i literatury stanowiącej podstawę wpisu. W sytuacji, gdy w pomoc zaangażowanych było kilka osób powstały tzw. noty zbiorcze zawierające dane poszczególnych osób ze wspólnym opisem działań na rzecz Żydów i poniesionych z tego powodu represji.

 

http://dzieje.pl/aktualnosci/rejestr-polakow-represjonowanych-za-pomoc-zydom-dostepny-online

Odpowiedzi: 3 to “Rejestr Polaków represjonowanych za pomoc Żydom dostępny online”

  1. Pomagali Zydom Ludzie – Anioly – Bohaterzy, szkoda, ze Kosciol ich nie docenia.
    Jeden promil z ponad 30 milionow Polakow w Polsce w tamtych czasach, to ponad 30 tysiecy ludzi.
    Smutny wniosek jest taki, ze ponad 99,9 procent Polakow nie pomagalo Zydom !

    Lubię

  2. Dla sprostowania, to nie ja jestem autorem tego artykułu. Ukazał się w portalu „Dzieje.pl”. Uznałem za słuszne przedstawienie pewnego charakterystycznego dziś trendu w polskiej „zaangażowanej” historiografii. Nie wiem, czy to trend, czy trąd.
    Bardzo trafnie ustosunkował się do wymowy artykułu mój przedmówca.

    Lubię

  3. Dlaczego Polacy, którzy mordowali Żydów, nie zostali ukarani za swe zbrodnie? O tym nie ma mowy. A przecież tych było tysiąc razy więcej.
    W dodatku ci, którzy ratowali Żydów, dając tym wyraz prawdziwemu człowieczeństwu (nie trzeba było być specjalnie szlachetnym – trzeba było być człowiekiem), ukrywali swój czyn obawiając się zemsty swych ziomków. W Jerozolimie byłoby znacznie więcej drzewek, gdyby nie zginęli z rąk swych sąsiadów, już po wojnie. Wrzawa medialna wokół tego ratowania zagłuszyć ma prawdę. Nie oszukujmy się.

    Lubię

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: