Samuel J. Abrams

Wolność obrażania a nowy antysemityzm

Dym unoszący się nad podpaloną żydowską restauracją „Nöam” w Montrealu to namacalny dowód na rzeczywistość, którą debata publiczna usilnie stara się ukryć. Stwierdzenie „to nie jest Kanada” przestało być prawdziwe. Przez trzy kolejne lata Kanada ustanawiała nowe rekordy liczby incydentów antysemickich. Raport B’nai Brith Canada odnotował ich 5 791 w 2023 r., 6 219 w 2024 r. i aż 6 800 w 2025 r. Ostrzeliwanie szkół, podpalenia synagog, ataki na firmy i konieczność stawiania uzbrojonych strażników przed salami lekcyjnymi stały się codziennością. Montreal bywa wręcz nazywany stolicą antysemityzmu w Ameryce Północnej.

Naród nie staje się tym, co toleruje, z dnia na dzień – staje się tym, co wielokrotnie usprawiedliwia, bagatelizuje i czego odmawia konfrontacji. Zachęca się nas do założenia, że każdy z tych incydentów stanowi odosobniony przypadek, a instytucje żydowskie mają po prostu pecha. Jeśli to wyjaśnienie wydaje się mało wiarygodne, to dlatego, że takie jest. Choć nie wiemy jeszcze, kto podpalił restaurację w Montrealu, jedno nierozstrzygnięte śledztwo nie wymazuje szerokiego zbioru dowodów.

Niewygodna rzeczywistość empiryczna

Sondaże wykazują wyraźnie wyższy poziom przekonań antysemickich w społeczeństwach z większością muzułmańską – tereny na szczycie indeksu antysemityzmu ADL to w przeważającej mierze obszary muzułmańskie (na Zachodnim Brzegu i w Gazie wskaźnik ten sięga 97%). Mimo to infantylne unikanie tematu stało się w debacie publicznej obowiązkowe. Każdego, kto dostrzega to, co wyraźnie ujawniają badania, oskarża się o „islamofobię”. Oskarżenie to nie pełni funkcji argumentu, lecz alarmu przeciwpożarowego: dyskusja się kończy, a fakty pozostają nietknięte.

W tym kontekście politycy zapewniają nas, że „wartości islamskie są wartościami kanadyjskimi”. O ile zasady wyznawane przez pokojowo nastawionych muzułmanów (pluralizm, równość, wolność sumienia) są po prostu uniwersalnymi zasadami liberalno-demokratycznymi, o tyle trudniejsze pytanie brzmi: czy Zachód ma odwracać wzrok od udokumentowanych nurtów antysemityzmu, supremacji religijnej i wrogości wobec społeczeństwa otwartego, które istnieją w części świata muzułmańskiego?

Dane sondażowe nie wynikają z uprzedzeń, lecz z powtarzalnych badań. W Wielkiej Brytanii badania pokazują, że znaczna mniejszość brytyjskich muzułmanów popiera wprowadzenie prawa szariatu, a około jedna czwarta uważa przemoc za uzasadnioną reakcję na przedstawianie proroka Mahometa. W Europie Zachodniej blisko jedna trzecia muzułmanów wyznaje poglądy antysemickie. Z kolei w sondażu z 2024 r. jedynie jedna czwarta brytyjskich muzułmanów uznała, że Hamas dopuścił się morderstw i gwałtów 7 października, przy 46% poparciu dla tej organizacji.

Odpowiedź „ale to nie jest większość” jest historycznie błędna. Zorganizowane, zdyscyplinowane mniejszości wielokrotnie dominowały nad biernymi i podzielonymi większościami. Chińska Partia Komunistyczna w 1949 r. stanowiła niespełna 1% ludności Chin, a NSDAP w Niemczech nigdy nie zdobyła większości w wolnych wyborach krajowych (w lipcu 1932 r. uzyskała 37,3%). Liczby mają znaczenie, ale wyrazistość ideologiczna i kontrola nad instytucjami ważą więcej.

Badania Ruuda Koopmansa w sześciu krajach europejskich (Niemcy, Francja, Holandia, Belgia, Austria, Szwecja) wykazały, że 44% sunnickich muzułmanów opowiada się za powrotem do korzeni wiary i nadrzędnością zasad religijnych nad prawem krajowym (w porównaniu z mniej niż 4% chrześcijan). Co więcej, od 11 września 2001 r. przytłaczająca większość ofiar terroryzmu na świecie zginęła z rąk grup działających w imię islamu (szacunki wskazują na 80–90%).

Doktryna i polityczny projekt

Twierdzenie, że cały ten problem to jedynie współczesny wykwit zwany „islamizmem”, odcięty od samej religii, jest fikcją. Klasyczne źródła islamskie oraz główne szkoły teologiczne traktują apostazję jako przestępstwo karane śmiercią („Ktokolwiek zmieni swoją religię, niech zostanie zabity” – Sahih al-Bukhari), potępiają homoseksualizm i usankcjonowały historyczną ekspansję poprzez podboje oraz nakładanie statusu dhimmi na nie-muzułmanów.

Projekt polityczny oparty na szariacie nie jest odstępstwem, lecz spójnym zastosowaniem fundamentalnych tekstów. Północnoamerykańskie memorandum Bractwa Muzułmańskiego z 1991 roku (ujawnione w procesie Holy Land Foundation) wprost nakreśliło długofalową strategię „osadnictwa” i „zakorzenienia” w celu wywierania wpływu na społeczeństwa zachodnie poprzez powiązane organizacje, takie jak ISNA, MSA czy CAIR. Ignorowanie tych dokumentów to nie tolerancja, lecz celowe zaślepienie.

Mówienie o „kilku czarnych owcach” po każdym ataku staje się stanowiskiem nie do obrony. Problem leży w ideologii, która sprawców sankcjonuje i inspiruje. Tymczasem reakcją elit politycznych stała się cenzura i ustępstwa. Zarzut „islamofobii” zaimplementowano jako broń palną przeciwko jakiejkolwiek krytyce ideologicznej. Kiedy rządy tworzą definicje „nienawiści wobec muzułmanów”, które funkcjonują jak przepisy o bluźnierstwie, nie chronią obywateli – tworzą strefę immunitetu wokół nieliberalnej doktryny. W Wielkiej Brytanii obawa przed oskarżeniami o rasizm przez lata paraliżowała śledztwa w sprawie gangów uwodzących nieletnie dziewczęta (jak w Rotherham), gdzie ofiarami padło około 1400 dzieci.

Instytucjonalne odwrócenie wartości

Skutki tej postawy widać w mediach, na uniwersytetach i w związkach zawodowych:

• Media głównego nurtu: Zamiast bezstronności przyjęły eufemistyczny język. Mordercy z Hamasu stają się „bojownikami” lub „aktywistami”, masakra – „eskalacją”, a żydowska samoobrona – „agresją”. Warren Kinsella w The Hidden Hand zwraca uwagę, jak manipulacja językiem zamazuje odpowiedzialność moralną.
• Uczelnie wyższe: Uniwersytety stały się inkubatorami antyizraelskiego resentymentu. Na University of Guelph-Humber w Toronto wykładowca publicznie wzywający do likwidacji Izraela i określający Żydów mianem „podludzi” znajduje posłuch i ochronę na wydziale noszącym nazwę „Prawa Człowieka”. Zarazem profesor potępiający Hamas bywa dyscyplinowany, bo jego słowa „uraziły” muzułmańskiego studenta.
• Związki zawodowe: W związku OPSEU w Ontario, reprezentującym ponad 200 000 pracowników, władze odmówiły wyciągnięcia konsekwencji wobec działacza rozpowszechniającego jawnie antysemickie treści. Doprowadziło to 27 żydowskich członków do złożenia skargi do Trybunału Praw Człowieka przeciwko ich własnemu związkowi.

W ten sposób hasło „czuję się urażony” kończy jakąkolwiek analizę. Przymus moralny sprawia, że antysemicka retoryka jest chroniona jako „wyraz poglądów”, a jej krytyka – piętnowana jako nienawiść. Agresor przyjmuje rolę ofiary, a prawdziwe ofiary znikają.

Błąd ustępstw i lekcja historii

Teokracja i liberalna demokracja wychodzą z przeciwstawnych założeń. Pierwsza stawia objawioną władzę ponad debatą; druga poddaje prawa kontroli obywateli. Żadne społeczeństwo otwarte nie przetrwa, jeśli manifestacje jednej grupy uznaje za nietykalne, oddając jej przestrzeń publiczną, a prawa pozostałych sprowadza do uległości.

Historia uczy, że ustępstwa wobec agresywnej ideologii nie przynoszą pokoju. Winston Churchill ostrzegał, że „ten, kto stosuje politykę ustępstw, karmi krokodyla – mając nadzieję, że ten zje go jako ostatniego”. Podobnie stara bajka o skorpionie i żabie przypomina, że drapieżnik nie zmieni swojej natury tylko dlatego, że okazano mu życzliwość i przeniesiono przez rzekę. Pacyfikacja i udobruchanie, symbolizowane przez postać Neville’a Chamberlaina, są interpretowane przez ruchy ekspansjonistyczne wyłącznie jako słabość.

To nie brak integracji jest problemem, lecz brak woli obrony własnych wartości. Dziedzictwo Zachodu – od Aten i Rzymu, przez Jerozolimę, Magna Carta, Oświecenie, aż po rządy prawa i równość obywatelską – nie jest stanem naturalnym. Jest wyjątkiem w dziejach ludzkości, wywalczonym ogromnym kosztem i krwią pokoleń.

Co musimy zrobić?

Długoterminowym rozwiązaniem nie może być zbiorowa odpowiedzialność, ale nie może nim być także udawanie, że problem nie istnieje. W tej debacie najbardziej potrzebne są głosy samych muzułmanów, którzy otwarcie zadeklarują:

• Prawo cywilne i zasady demokratyczne mają bezwzględne pierwszeństwo przed kodeksem religijnym.
• Krytyka, satyra, a nawet obrazoburczy rysunek nie są aktem przemocy i nie wolno odpowiadać na nie groźbami.
• Apostazja, homoseksualizm oraz równość kobiet i mężczyzn nie mogą podlegać religijnym sankcjom ani dyskryminacji.
• Żadna krzywda historyczna czy polityczna nie usprawiedliwia antysemityzmu i terroryzmu.

Cisza wokół tych punktów jest jednak ogłuszająca. Kiedy w London (Ontario) w tragicznym zamachu zginęła muzułmańska rodzina, cała Kanada z premierem na czele wyszła na ulice, by wyrazić solidarność. Kiedy ataki dotykają Żydów, brakuje masowych demonstracji społeczności muzułmańskiej pod hasłem „Nie w moim imieniu”. Zadawanie pytań o tę bierność zbywa się etykietą „islamofobii”.

Dym unoszący się z restauracji Nöam w Montrealu to sygnał ostrzegawczy. Nienawiść tolerowana staje się nienawiścią znormalizowaną; znormalizowana – zorganizowaną; a zorganizowana zyskuje w końcu ogień i broń. Niemcy nie przeszły do Auschwitz w jeden dzień – spadek był stopniowy, usłany kompromisami szanowanego społeczeństwa, milczeniem uniwersytetów i obojętnością elit.

Czas na przyjemne iluzje minął. Wolna cywilizacja przetrwa tylko wtedy, gdy zacznie patrzeć prawdzie w oczy, zdiagnozuje główne źródło współczesnego antysemityzmu i bez przeprosin stanie w obronie zasad, które czynią ją wolną.

Skorpion i islam