Wiesenthal cz. 3 ( 5 )

TOM   SEGEV

WSTĘP

Przyslal Tomek Kassian

SZKLANA URNA

 

 


W 1946 roku Wiesenthal uczestniczył w pierwszym kongresie syjonistycznym, który odbył się w Bazylei. Przez głowę przebiegła mu wtedy myśl, że przywódcy ruchu syjonistycznego powinni stanąć przed sądem, tak samo jak przywódcy nazistowscy w Norymberdze. „2 uwagą przyjrzałem się naszemu przywództwu, które tak niewiele uczyniło dla ratowania Żydów -opowiada Wiesenthal —jeden polegał na drugim. Wtedy też napomknąłem przyjacielowi o czymś, o czym nie śmiałem mówić publicznie: właściwie powinniśmy zorganizować własny proces norymberski tych wszystkich, którzy nie wywiązali się z obowiązku względem nas, naszych rodzin i narodu żydowskiego”2. Mówiąc to, miał na myśli między innymi Ben Guriona. Kiedy sprowadził prochy zamordowanych na pogrzeb w Jerozolimie, zażądał od Izraelczyków, by w końcu skonfrontowali się z Zagładą, podobnie jak później żądał tego od innych państw.

Instytucje i urzędnicy zaangażowani w zorganizowanie pogrzebu byli jeszcze skłonni widzieć w tym wszystkim zwykłe natręctwo, ale Wiesenthal nie rezygnował. Najpierw, w styczniu 1948 roku, napisał do Yad Vashem, chociaż wtedy była to jeszcze prywatna placówka działająca w trzech pokojach, mająca problemy z zapłaceniem czynszu. „Ubolewam, że nasza instytucja nie ma możliwości przejęcia tej świętej przesyłki” — odpowiedzieli mu z Yad Vashem. W związku z tym zwrócił się do urzędu miejskiego w Tel Awiwie. Władze Yad Vashem, nie mając innych możliwości, przystały na to, ale dość szybko zmieniły zdanie i zażądali, żeby prochy w szklanej urnie zostały pochowane w Jerozolimie. Wiesenthal zgodził się na to: „Sądzimy, że biorąc pod uwagę względy państwowe i narodowe, powinniśmy zrobić w najbliższym czasie wszystko, aby skoncentrować w Jerozolimie wszystkie działania instytucji symbolizującej związek organizacji w diasporze z państwem Izrael” — napisał, używając liczby mnogiej.

Teraz należało ustalić, kto finansuje cały projekt. Wiesenthal przyrzekł burmistrzowi Tel Awiwu, że organizacja, w której imieniu się wypowiada, sfinansuje wszelkie koszty, ale później prosił, aby wykupić bilety lotnicze dla niego i jeszcze jednej osoby, prosił również o pokrycie dziesięciodniowego pobytu. Yad Vashem odpisał, że nie ma na to środków; problem ten doprowadził do trwającej osiemnaście miesięcy korespondencji. Był to rok drama tyczny i krwawy – czas, gdy trwała wojna wyzwoleńcza, w wyniku której powstało państwo Izrael. Wiesenthal, zapalony filatelista, miał teraz nowy pomysł: poczta izraelska wyda znaczek upamiętniający Zagładę, a dochody z tego zostaną przekazane na sfinansowanie jej upamiętnienia.

Jednak nie tylko kwestia finansowa opóźniała całe przedsięwzięcie. Mło de państwo potrzebowało przede wszystkim mitu bohaterstwa: urzędnicy zajmujący się tą sprawą byli przekonani, że zanim z Austrii zostaną sprowadzone prochy ofiar Zagłady, należy sprowadzić z Wiednia trumnę Teodora Herzla, założyciela ruchu syjonistycznego, bo to właśnie Herzl symbolizował zwycięstwo, podczas gdy Zagłada była klęską. Tak też się stało. Następnie rozgorzała dyskusja o wkład samego państwa w pochówek prochów zamordowanych w Zagładzie oraz o rolę naczelnego rabinatu, typowy spór między Żydami świeckimi a religijnymi. Dyskutowano też, czy urny, które Wiesenthal proponował pochować w Izraelu, zawierają prochy Żydów, czy są wśród nich prochy przedstawicieli innych narodowości. W końcu Wiesenthal stracił cierpliwość: za depeszować do Yad Vashem, że jest w drodze do Rzymu, gdzie wraz z prochami wejdzie na pokład włoskiego samolotu. Prosił, aby przygotować wszystko, co potrzeba. Dopiero wtedy w Yad Vashem zwołano komisję, która szybko przygotowała uroczystość. Nie obeszło się bez wzajemnych oskarżeń przedstawicieli różnych organizacji, którzy szybko nawiązali kontakt z prasą. Wybuchł skandal, ale w ostatniej chwili przewodniczący Knesetu zdołał zgłosić do protokołu żałobny komunikat, a gazety poświęciły całemu wydarzeniu sporo miejsca .

Cag dalszy juz jutro

  1. Poprzednie czesci

No comments yet... Be the first to leave a reply!

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: