Generał Yoav Gallant

Odrzućmy zmienną retorykę i płynne definicje zwycięstwa – cała kampania przeciwko Iranowi sprowadza się do jednego, konkretnego pytania: gdzie jest uran?

Obecna kampania przeciwko Iranowi ma jeden cel, który uzasadnia jej ogromne koszty: całkowite zlikwidowanie irańskiego programu broni jądrowej.

Nie chodzi o tymczasowe odstraszanie. Nie chodzi o symboliczną karę ani o zniszczenie wybranych obiektów. Nie chodzi też o płonną nadzieję, że sama presja militarna doprowadzi do wewnętrznych przemian politycznych w Teheranie. To nie są cele tej operacji. Celem jest bezpowrotne odebranie Iranowi możliwości przekroczenia progu nuklearnego i zdobycia broni masowego rażenia.

Ten cel musi być zdefiniowany z absolutną precyzją. Program jądrowy Iranu to nie tylko infrastruktura: budynki, tunele, wirówki, naukowcy i sieci zaopatrzeniowe. Wszystkie te elementy są ważne i wiele z nich musi zostać zaatakowanych, unieszkodliwionych lub zniszczonych. Nie stanowią one jednak punktu ciężkości (Środka Ciężkości – Center of Gravity) całego programu. Budynki można odbudować. Wirówki można wymienić. Naukowcy zachowają wiedzę w swoich głowach. Łańcuchy dostaw z czasem da się odtworzyć.

Prawdziwym punktem ciężkości są fizyczne zapasy wzbogaconego uranu, w szczególności materiału wzbogaconego do poziomu 20% i 60%. Przed rozpoczęciem ataków zasoby uranu wzbogaconego do 60% szacowano w Iranie na około 440 kilogramów, do czego dochodziły znaczne zapasy o niższym stopniu wzbogacenia. Materiał ten to skumulowany efekt wieloletnich, tytanicznych wysiłków Teheranu. To najbardziej skoncentrowany i strategicznie istotny element programu: wystarczająco mały, by go łatwo przemieścić, wystarczająco cenny, by go skutecznie ukryć, i wystarczająco niebezpieczny, by zadecydować o tym, czy kampania zakończy się strategicznym sukcesem, czy jedynie strategicznym odroczeniem problemu w czasie.

Kwestia ta jest często zaciemniana przez skomplikowany język wartości procentowych. Dla opinii publicznej uran wzbogacony do 20% lub 60% może wydawać się czymś bezpiecznie odległym od poziomu 90%, który jest wymagany do budowy ładunku bojowego. Z perspektywy fizyki nuklearnej różnica ta jest jednak iluzoryczna. Najtrudniejsza i najbardziej energochłonna praca odbywa się na samym początku procesu. Zanim państwo zgromadzi znaczne ilości uranu wzbogaconego do 20%, a zwłaszcza do 60%, ma już za sobą decydującą część przemysłowej drogi do bomby. Gdy uran osiąga poziom 60%, około 99% pracy związanej z separacją izotopów niezbędnej do uzyskania materiału wojskowego zostało już wykonane.

Dlatego właśnie stan zapasów ma większe znaczenie niż sterty gruzu.

Zniszczona hala wzbogacania, zawalony tunel czy rozbita kaskada wirówek mają swoją wagę. To realne osiągnięcia militarne, które generują ogromne koszty, opóźnienia i krzyżują plany przeciwnika. Żadne z nich nie odpowiada jednak na kluczowe pytanie: co stało się ze wzbogaconym uranem?

Jeśli kampania dobiegnie końca, a materiał ten nadal będzie znajdował się na terytorium Iranu – choćby zakopany pod ruinami zniszczonych obiektów lub rozproszony w tajnych lokalizacjach – irańska droga do bomby nie zostanie strukturalnie zablokowana. Zostanie jedynie chwilowo przerwana. Reżim zachowa kluczowe paliwo do odbudowy potencjału, a wraz z nim wiedzę, personel i pamięć instytucjonalną. Kolejna wersja programu zostanie ukryta głębiej, mocniej rozproszona i będzie znacznie trudniejsza do wykrycia przez wywiad.

W takim scenariuszu strategiczne opóźnienie będziemy mierzyć w miesiącach, a nie w dekadach.

Ta fundamentalna różnica musi dziś determinować każdą decyzję. Sukces taktyczny oznacza zniszczenie tego, co Iran zdążył wybudować. Sukces strategiczny oznacza odebranie mu tego, czego potrzebuje do odbudowy. Kampanii nie wolno oceniać na podstawie liczby zniszczonych celów na mapie. Należy ją oceniać wyłącznie według jednego kryterium: czy Iran utrzymał fizyczną kontrolę nad zapasami wzbogaconego uranu.

Istnieją tylko dwa strategiczne finały tego konfliktu.

W pierwszym scenariuszu jawna infrastruktura jądrowa Iranu zostaje zrównana z ziemią, jego obrona powietrzna sparaliżowana, siły rakietowe rozbite, a przywództwo ponosi dotkliwy cios wizerunkowy i militarny. Jednak wzbogacony uran pozostaje w rękach ajatollahów. Taki wynik zostanie w mediach ogłoszony jako wielkie zwycięstwo. Ale nim nie będzie. Będzie to jedynie tymczasowe zawieszenie broni, okupione ogromnymi kosztami.

W drugim scenariuszu wzbogacony uran zostaje fizycznie i bezpowrotnie odebrany Iranowi. Materiał ten musi zostać wywieziony, przekazany pod międzynarodową kontrolę, rozcieńczony lub zneutralizowany w sposób uniemożliwiający jego militarne wykorzystanie. Sam mechanizm ma mniejsze znaczenie niż rezultat – pod warunkiem, że będzie on fizyczny, zweryfikowany, wyegzekwowany i nieodwracalny.

Tylko ten drugi scenariusz cofa zegar atomowy Iranu o dziesięciolecia.

Głównym pytaniem politycznym nie jest zatem to, czy infrastruktura nuklearna została uszkodzona, ale czy opcja nuklearna Iranu przestała istnieć. A to wymaga udokumentowanego usunięcia surowca. Nie załatwią tego konferencje prasowe, deklaracje o zawieszeniu broni ani zdjęcia satelitarne zniszczonych bunkrów, pod którymi wciąż spoczywają nietknięte zapasy.

Do tego celu prowadzą dwie drogi.

Pierwsza to bezwzględna kampania wojskowa, której celem jest wymuszenie kapitulacji przy stole negocjacyjnym i fizyczne wydanie materiałów. Nie oznacza to zastąpienia presji dyplomacją – oznacza to dyplomację dyktowaną brutalną presją na polu bitwy. Iran od dekad udowadnia, że nie oddaje swoich kluczowych asów strategicznych tylko dlatego, że ktoś ładnie prosi. Ustępuje dopiero wtedy, gdy koszt odmowy drastycznie przewyższa cenę ustępstwa. Jeśli dyplomacja ma zadziałać, uścisk nie może zelżeć ani na chwilę, dopóki cel nie zostanie osiągnięty. Istotą użycia siły jest tak radykalne zawężenie pola manewru Teheranu, by ukrywanie uranu przestało być dla reżimu opłacalne z punktu widzenia własnego przetrwania.

Drugą drogą jest ekstremalnie ryzykowna, złożona wspólna operacja amerykańsko-izraelska, mająca na celu fizyczne przejęcie lub zabezpieczenie materiałów na terytorium wroga. Taki krok wymagałby genialnych zdolności wywiadowczych, żelaznej dyscypliny dowodzenia i twardej determinacji politycznej. Wiązałby się z bezpośrednim zagrożeniem życia żołnierzy i ogromnym ryzykiem operacyjnym.

Jednak kalkulacja strategiczna nie polega na wyborze między opcją bezpieczną a niebezpieczną. Wybór dotyczy tego, czy akceptujemy ryzyko i koszty związane z ostatecznym usunięciem egzystencjalnego zagrożenia, czy też zostawiamy je nienaruszone, pozwalając, by wróciło ze zdwojoną siłą w znacznie gorszych dla nas warunkach. Jeśli wzbogacony uran pozostanie w dyspozycji reżimu, niebezpieczeństwo nie zniknie – zostanie jedynie odroczone na później.

Ta kampania to wąskie, unikalne okienko strategiczne. Kapitał polityczny, spójność sojusznicza, bezprecedensowa koncentracja sił zbrojnych i międzynarodowa legitymizacja potrzebne do uderzenia w irański program nuklearny nie są zasobami odnawialnymi. Wojny o takiej skali nie da się powtórzyć. Jeśli rozmienimy ją na półśrodki, symboliczne triumfy czy niepoliczalne cele, główna misja zakończy się fiaskiem.

Kryterium sukcesu musi pozostać proste: Iran musi stracić kontrolę nad zapasami wzbogaconego uranu. Żadne porozumienie, rozejm ani deklaracja nie mogą zostać zaakceptowane, dopóki ten surowiec nie zostanie zewidencjonowany i trwale usunięty z równania.

Wszelkie ustępstwa w tej kwestii to mylenie sukcesu taktycznego z rozstrzygnięciem strategicznym. Zniszczone instalacje mogą kupić nam trochę czasu. Usunięty materiał zmienia rzeczywistość geopolityczną raz na zawsze.

Tę kampanię historia oceni nie na podstawie tego, ile Iran stracił, ale na podstawie tego, co zdołał zachować.

Jeśli wzbogacony uran pozostanie w Teheranie, kupiliśmy jedynie czas. Jeśli materiał zostanie definitywnie usunięty z planszy, kampania osiągnie cel najwyższy: strukturalną likwidację nuklearnej ścieżki Iranu, zanim zamknie się historyczne okno możliwości.

440 kilogramów