ŚWIĘTO NA DWA STOŁY

Marian Marzynski


Wtym roku chrześcijańskie święto Wielkanocy i żydowski Pesach wypadają w tym samym czasie.

Wielkanoc kojarzy mi się z wojennym dzieciństwem. Nieprzygotowany przez żydowskich rodziców, świętowałem ją nie mając pojęcia, o co w niej chodzi. Przy sederowym stole siadywałem w wieku dorosłym, ledwo wytrzymując czytanie powtarzającej się do znudzenia Hagady. Dziś patrząc na oba stoły „z lotu ptaka”, nie mam wątpliwości.

Wielkanoc jest opowieścią, wymyśloną przez żądnych władzy mężczyzn, w którą mieli uwierzyć inni mężczyźni oraz kobiety i dzieci: jeżeli obdarujecie datkami naszą religijną korporację, nasz człowiek Jezus Chrystus, który ma stosunki w niebie, odpuści wam grzechy i zaprosi do królestwa swego.

Pesach jest opowieścią o niewolnictwie Żydów w Egipcie 3 tysiące lat temu, a potem o ich cudownym boskim przejściu przez rozstępujące się morze. Żydowska opowieść ma morał o dobrych i złych ludziach aktualny do dzisiaj, co wydaje mi się lepszą bajką.

Żydzi nie zauważyli świętości Jezusa, a mimo to chrześcijanie kupili żydowską bajkę i nazwali Starym Testamentem. A stało się tak, bo chrześcijaństwo miało zostać multinarodową korporacją z jej męskimi właścicielami, a judaizm pozostał małą religią o tym jak zrobić człowieka lepszym. Pozbawiony hierarchii i scentralizowanej władzy judaizm – dzięki temu, że koncentruje się na tradycjach i mądrościach „jak żyć” – ma wielką siłę przetrwania. Chrześcijaństwo czeka los imperializmu.

Tak wyglądałby filmik o obu stołach w pięciu przejściach montażowych:

Z ZACIEMNIENIA DO PEŁNEGO PLANU STOŁU WIELKANOCNEGO. Przy stole wielkanocnym chrześcijanie słuchają doniesienia Świętego Piotra apostoła o wniebowstąpieniu Jezusa:

Wiecie, co się działo w całej Judei, począwszy od Galilei, po chrzcie który głosił Jan. Znacie sprawę Jezusa z Nazaretu, którego Bóg namaścił Duchem Świętym i mocą. Dlatego, że Bóg był z nim, więc przeszedł On, dobrze czyniąc i uzdrawiając wszystkich, którzy byli pod władza diabła.

PIERWSZE PRZEJŚCIE MONTAŻOWE. Żydzi zasiadają do stołu sederowego. Seder w języku aramejskim znaczy „porządek”: kolejność przekazywania z pokolenia na pokolenie doświadczeń, wiedzy, pamięci i wiary w osiągnięcie upragnionego celu. Nim powstały książki każdy żydowski dom zamieniał się podczas sederowego wieczoru w salę wykładową.

Przy sederowym stole czytamy instrukcje o tym, co może się na nim znaleźć. Zeora znaczy „ramię”, będzie to upieczone mięso z kością, pieczona szyja lub noga kurczaka albo indyka, lub podudzie jagnięcia. Wszystko to nie jest zjadane, a tylko symbolizuje ofiarę pesachową w świątyni i nawiązuje do „wyciągniętego ramienia Boga”, który ocalił Izraelitów podczas przejścia przez Morze Czerwone. Maror to gorzkie, surowe warzywa i chrzan, symbole cierpienia w Egipcie. Charoset jest mieszanką pokrojonych jabłek, gruszek, orzechów, daktyli wymieszanych z odrobiną miodu i wina; ma symbolizować zaprawę murarską, używana przez Żydów-niewolników w Egipcie do wyrobu cegieł, ale też słodkie, otumaniające odurzenie monotonią niewolniczej pracy. Mej Melach to słona woda, która symbolizuje łzy, wylewane przez Żydów w niewoli. W tej wodzie macza się jadło, które leży na stole.

DRUGIE PRZEJŚCIE MONTAŻOWE. Siedzimy przy stole wielkanocnym. Reportażysta Piotr kontynuuje: Jego to zabili, zawiesiwszy na drzewie. Bóg wskrzesił Go trzeciego dnia i pozwolił Mu ukazać się całemu ludowi i nam, wybranym uprzednio przez Boga na świadków, którzyśmy z Nim jedli i pili po Jego zmartwychwstaniu.

TRZECIE PRZEJŚCIE MONTAŻOWE. Przenosimy się do stołu sederowego. Na pytanie: dlaczego przez siedem dni Pesach nie możemy używać chamecu, opowieść sederowa Hagada tak odpowiada: chamec to niezbędny składnik chleba egipskiego, robionego ze zbóż, obficie zbieranych na równinach zalewanych wodami Nilu, wynalazku cywilizacji egipskiej i symbol tryumfu Egiptu nad reszta świata. Był to chleb ludzi złych. Judaizm uważa, że każdy człowiek ma inklinacje do zła i niezależnie jak stara się postępować właściwie, tkwi w nim skłonność do arogancji, niesprawiedliwości, zarozumiałości, mściwości, zniewolenia innych. Cechy te charakteryzowały egipskich właścicieli niewolników i prześladowców Żydów Zakaz posiadania chleba przez okres siedmiu dni Paschy, święta wyjścia Żydów z Egiptu, jest symbolicznym odrzuceniem Egiptu i wszelkiego zła.

CZWARTE PRZEJŚCIE MONTAŻOWE. Święty Piotr podsumowuje dobrą wiadomość o zmartwychwstaniu:

On nam rozkazał ogłosić ludowi i dać świadectwo, że Bóg ustanowił Go sędzią żywych i umarłych. Wszyscy prorocy świadczą o tym, że każdy kto w Niego wierzy, w Jego imię otrzymuje odpuszczenie grzechów.

PIĄTE PRZEJŚCIE MONTAŻOWE. Przy stole sederowym. Tak kończy się Hagada:

Oto chleb niedoli, którzy jedli przodkowie nasi w Egipcie (maca nie zawiera chamecu, przyp. MM). Każdy głodny niech wejdzie i je z nami; każdy, kto jest w potrzebie niech wejdzie i obchodzi z nami Pesach. W tym roku jesteśmy niewolnikami, w następnym roku będziemy wolnymi ludźmi w Jerozolimie.

Wszystkie wpisy Mariana

TUTAJ

Święto na dwa stoły

One Response to “ŚWIĘTO NA DWA STOŁY”

  1. „Seder” występuje w księdze Hioba, czyli jest słowem hebrajskim. To same znaczenie ma w aramejskim, czyli wspólny korzeń jak wiele innych słów.
    Powinno być „zroa” zamiast „zeora” w tekście.

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: