Adam Hummel

Uznanie „Palestyny” przez Kanadę zostało obwarowane warunkami, które nigdy nie zostały wyegzekwowane. W konflikcie palestyńsko-izraelskim Palestyńczykom odmawia się prawa do sprawstwa, zakładając, że jedynie Izrael musi przestrzegać zasad.

21 września 2025 roku Kanada uznała państwo, które nie sprawuje samodzielnej władzy, nie jest w stanie przeprowadzić wyborów i w tamtym czasie było częściowo rządzone przez organizację uznaną przez Ottawę za terrorystyczną. Premier Mark Carney nazwał ów ruch „krokiem w kierunku pokoju”. Dziewięć miesięcy później zasadne jest pytanie: dokąd ten krok faktycznie prowadził?

Zacznijmy od założeń. Carney nie uznał „Palestyny” bezwarunkowo. Autonomia Palestyńska (AP) miała zreformować system rządów, przeprowadzić w 2026 roku wybory powszechne bez udziału Hamasu oraz się zdemilitaryzować. Podczas mniej oficjalnych spotkań dodano dwa kluczowe warunki dla każdego, kto zadał sobie trud analizy palestyńskich podręczników i budżetu: usunięcie z programów nauczania treści gloryfikujących nienawiść i „męczenników” oraz zaprzestanie wypłacania świadczeń rodzinom terrorystów (polityka zwana Pay for Slay).

Nie były to żądania symboliczne. Dotyczyły sedna problemu, przez który państwowość palestyńska nigdy nie zaistniała: przywództwa, które od 20 lat nie stanęło przed wyborcami; systemu edukacji przygotowującego grunt pod wojnę oraz struktury finansowej, w której „im więcej Żydów zabitych, tym wyższa pensja”.

Carney zapewniał, że uznanie jest od tych reform „uzależnione”. Słowo „uzależnione” brzmiało obiecująco – sugerowało, że za deklaracją pójdzie presja. Tymczasem, w czasie trwającej wojny i przetrzymywania zakładników, odnotowaliśmy… ciszę.

Sprawdźmy fakty:

• Edukacja: Przegląd podręczników AP na lata 2025–2026, przeprowadzony przez IMPACT-se (właśnie w miesiącu uznania „Palestyny”), wykazał, że nadal podżegają one do antysemityzmu, odrzucają rozwiązanie dwupaństwowe i wymazują Izrael z mapy.
• Finanse: W marcu 2026 roku Parlament Europejski pytał, czy „Fundusz Męczenników” zlikwidowano, czy jedynie ukryto w kanałach pomocy społecznej. Co więcej, projekt palestyńskiej konstytucji miał na celu wpisanie tych płatności do ustawy zasadniczej nowego państwa.
• Wybory: Najbardziej konkretna obietnica upadła dwa tygodnie po ogłoszeniu uznania – wiceminister spraw zagranicznych AP oświadczył, że żadne głosowanie nie odbędzie się, dopóki trwa wojna.

Ani jeden warunek nie został spełniony. Wyobraźmy sobie nasze zdziwienie.

Naiwni optymiści powiedzą, że na budowę państwa potrzeba czasu. To prawda, ale problemem nie jest brak spełnienia warunków, lecz brak jakiejkolwiek reakcji Kanady. Nie stworzono mechanizmu monitorowania, nie opublikowano żadnych punktów odniesienia ani raportów z postępów. Nie padło nawet jedno krytyczne słowo ze strony premiera Carneya. List prezydenta Mahmuda Abbasa (którego kadencja teoretycznie wygasła w 2009 roku), zawierający zobowiązania, nigdy nie został opublikowany – wstrzymano go „z szacunku dla stosunków dyplomatycznych”, co w praktyce oznacza: „nie zaglądajcie tutaj”.

Pieniądze płynęły strumieniami: dziesięć milionów dolarów na „reformy”, kolejne dziesiątki milionów na pomoc rozwojową. Jedyna realna dźwignia – podniesienie statusu palestyńskiej misji do rangi ambasady – pozostała niewykorzystana. Przedstawicielstwo w Ramallah to wciąż tylko biuro z czasów porozumień z Oslo. Uznanie istnieje w teorii, ale w praktyce wciąż panuje tam „stare meble”.

Jeśli chcesz wiedzieć, w co wierzy rząd, nie czytaj jego oświadczeń – czytaj komunikaty po rozmowach telefonicznych. W notatce z 7 maja 2026 roku Carney wyraża „głębokie zaniepokojenie” – ale nie podręcznikami czy brakiem wyborów. Martwi się kryzysem humanitarnym w Strefie Gazy i osadnictwem na Zachodnim Brzegu. Zaniepokojenie w każdym calu skierowane jest przeciwko Izraelowi. Jednocześnie premier „z zadowoleniem przyjmuje” rzekome reformy Autonomii, mimo że te w ogóle nie zaistniały.

Warunki nigdy nie były narzędziem nacisku. Były „środkiem znieczulającym” dla kanadyjskiej opinii publicznej – metodą na powiedzenie, że uznanie jest odpowiedzialne, podczas gdy w rzeczywistości było tylko politycznym teatrem.

W czerwcu 2026 roku minister spraw zagranicznych Anita Anand ogłosiła kolejne sto milionów dolarów pomocy. W oficjalnym komunikacie wzywa się Izrael do otwarcia przejść i nakłada sankcje na Izraelczyków, ale od Autonomii Palestyńskiej – rządu, który ma być partnerem – nie żąda się absolutnie niczego.

Dlaczego? Czego dokonało to uznanie? Nie otworzyło drogi do pokoju, nie nakarmiło ludzi, nie uwolniło zakładników. Ośmieliło jedynie Hamas, dając mu dyplomatyczne zwycięstwo w trakcie prowadzonej przez niego wojny. Osiągnięto tylko jedno: w jednym dniu postawiono Izrael na ławie oskarżonych w oczach opinii publicznej.

Pozostałością tego aktu nie jest pokój, lecz wyrok przeciwko Izraelowi, wydany w przebraniu dyplomacji. To był przedstawienie, a my byliśmy tylko publicznością.

O Palestino! Uznana rano, porzucona po południu, przydatna tylko tak długo, jak długo kręciły kamery. Dziś kamery już się przeniosły. Państwo, które miało zostać „wyczarowane” z dnia na dzień, wciąż nie istnieje. Dzieci wciąż czytają te same podręczniki, rodziny wciąż pobierają renty za żydowską krew, a jedyną stroną, która płaci rachunek za tę ceremonię, jest państwo żydowskie – choć na uroczystość nigdy go nie zaproszono.

O Palestyno