Uncategorized

Judel gra na skrzypcach – film

Nadeslalo Cafe Bodo II RP

 

cafe bodo

Scenariusz przygotował Konrad Tom. Głównymi bohaterami jest czwórka wędrownych grajków, pozbawionych domu, między którymi jest żydowska dziewczyna w męskim przebraniu, śpiewająca i grająca na skrzypcach, która zostaje wielką diwą teatralną. Postać tę odtwarzała sprowadzona z Ameryki Molly Picon, co zapewne było spowodowane chęcią zwiększenia atrakcyjności filmu na tamtym rynku. Wędrówka muzykującej trupy jest okazją do pokazania różnych scen rodzajowych (m.in. wesela żydowskiego, na którym grają do tańca), przedstawienia życia żydowskich mieszkańców małego miasteczka. Kręcenie filmu rozpoczęto w atelier Falangi 10-go lipca, po czym udano się z 65 osobową ekipą na zdjęcia plenerowe do Kazimierza Dolnego, które trwały zaledwie kilka dni. 1-go października 1936 roku odbyła się premiera filmu w kinie Sfinks, które mieściło się przy ul. Senatorskiej w Warszawie, i w którym wyświetlano także inne filmy w języku jidysz.
Omawiający „Judel gra na skrzypcach” w tygodniku „Kino” T. Myśl. zauważa, że poważnym atutem filmu jest muzyka i piosenki. Muzykę skomponował zamieszkujący w USA Abraham Ellstein. Molly Picon miała podbijać opanowaną grą „urodzonej aktorki” i pięknym głosem prawdziwej pieśniarki. W pamięci pozostawała też kreacja Maksa Bożyka w roli klarnecisty i wesołka, który „na pięć słów musi popełnić co najmniej dziesięć kłamstw”.

Polska była jedynym krajem europejskim, w którym wyprodukowano w okresie międzywojennym kilkanaście pełnometrażowych filmów w języku jidysz. Według spisu ludności z 1931 r. ponad 3 mln obywateli zadeklarowało przynależność do wyznania mojżeszowego. Stanowiło to ok. 10% ogółu ludności Polski.
[…] W roku szkolnym 1936/37 działało w Polsce 226 szkół powszechnych, 12 szkół średnich ogólnokształcących i 14 zawodowych z jidysz lub hebrajskim językiem nauczania. W tym samym czasie ukazywało się 130 czasopism w jednym z tych języków. W 1937 wydano 443 tytuły książek lub broszur w tychże językach o łącznym nakładzie 675 000 egzemplarzy. Działało też 15 teatrów. Życie kulturalne tej mniejszości było w pełnym rozkwicie. Polscy Żydzi w zakresie m.in. potencjału kulturalnego, stanowili najważniejszą po Żydach amerykańskich część diaspory. Istniały zatem w Polsce sprzyjające okoliczności do tworzenia filmów zaspokajających potrzeby kulturalne tej części ludności kraju. Niewątpliwie poważnym atutem było dysponowanie aktorami znającymi jidysz oraz rozwinięta świadomość narodowa i kultywowane tradycje przodków.

[Historia Filmu Polskiego, t.II, WAiF, 1988]

Ekipa:

Reżyseria: Józef Green, Jan Nowina-Przybylski
Scenariusz: Konrad Tom
Zdjęcia: Jakub Joniłowicz
Scenografia: Jacek Weinreich
Muzyka: Abraham Ellstein
Słowa piosenek: Icyk Manger
Dźwięk: Józef Bartczak
Kierownictwo artystyczne: Jakub Kalich, Czesław Piaskowski
Kierownictwo produkcji: Edward Hantowicz, Józef Frankfurt
Produkcja: Green-Films
Atelier: Falanga
Obsada: Molly Picon (Judeł – Itke), Maks Bożyk (Ajzyk Kałamutker), Samuel Landau (narzeczony Gold), Symcha Fostel (Arje, ojciec Itke), Maks Brin (Marszelik), Dora Fakiel (narzeczona Tajbełe), Abraham Kurc (restaurator), Symche Natan (dyrektor teatru), Chana Lewin (wdowa), Leon Liebgold (Froim, syn Ajzyka), Basia Liebgold (matka Tajbełe).

Kategorie: Uncategorized

Leave a Reply

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.