Noam Chomsky 

Noam Chomsky – językoznawca, filozof, działacz polityczny, jeden z najczęściej cytowanych naukowców na świecie. Język jest według Chomsky’ego nieskończonym zbiorem zdań, generowanych za pomocą skończonej liczby reguł i słów, cechą szczególną rodzaju ludzkiego. Opracował tzw. hierarchię Chomsky’ego – klasyfikację gramatyk języków formalnych.

Urodził się 7 grudnia 1928 w Filadelfii jako syn Williama Chomsky’ego (1896-1977), pochodzący z obszaru obecnej Ukrainy, i Elsie Chomsky de domo Simonofsky, pochodzącej z terenu obecnej Białorusi. Ich pierwszym językiem był jidysz, ale Noam później wspominał, że używanie jidysz było tabu w ich domu rodzinnym. Opisywał życie swojej rodziny, jako rodzaj „żydowskiego getta,” podzielonego na „stronników jidysz” i „stronników hebrajskiego”, z postanowieniem dostosowania się do ostatniego i zanurzenia się w kulturze i literaturze hebrajskiej. Opisywał również szykany, których osobiście doświadczył w dzieciństwie ze strony irlandzkich i niemieckich emigrantów-katolików oraz antysemityzmu w połowie lat 30.

Od 1945 studiował na University of Pennsylvania, gdzie otrzymał doktorat w 1955 roku. Również w 1955 roku podjął pracę naukową w Massachusetts Institute of Technology (MIT), gdzie został mianowany profesorem w roku 1961 (Departament Języków Współczesnych i Lingwistyki; obecnie Departament Lingwistyki i Filozofii). Chomsky jest nieprzerwanie pracownikiem MIT (w 2010 roku minęło 55 lat).

W roku 1949, ożenił się z językoznawczynią Carol Schatz. Ich związek trwał przez 59 lat, do czasu śmierci żony na raka w grudniu 2008. Ma dwie córki, Avivę (ur. 1957) i Diane (ur. 1960) oraz syna Harry’ego (ur. 1967).

W 1957 Chomsky wydał pracę pod tytułem „Syntactic Structures”, która wywołała dyskusję m.in. odnośnie lingwistyki statystycznej. Chomsky zaproponował nowy sposób analizy gramatyki wspólnej wszystkim językom (z przyjętej ramy – ang. „presupposed framework”).

Chomsky badał języki formalne, następnie w 1956 sklasyfikował je pod względem możliwości automatycznego (np. komputerowego) wykonania. Powszechnie uznawana za standard, hierarchia ta składa się z czterech klas:

języki typu 0 – rekurencyjnie przeliczalne (maszyna Turinga),

języki typu 1 – kontekstowe (automat liniowo ograniczony),

języki typu 2 – bezkontekstowe (automat ze stosem),

języki typu 3 – regularne (deterministyczny automat skończony).

Język należy do danej klasy wtedy i tylko wtedy, gdy jest możliwe zbudowanie gramatyki formalnej, która generuje dany język, a której reguły nie wykraczają poza ograniczenia dla danej klasy.

Chomsky dowodził, że fundamentalny system gramatyczny umożliwiający uczenie się języka jest wrodzoną cechą ludzi i specyfiką naszego gatunku. Ta wrodzona wiedza językowa określana jest terminem gramatyki uniwersalnej. Chomsky uważa, że „uczenie się języka matki to nie coś, co dziecko robi. To jest coś, co się samo dzieje dziecku”. Na prawidłowość tej natywistycznej teorii wskazują także typy błędów typowo popełnianych przez dzieci w trakcie nauki języka, a także obserwowana nieobecność innych, teoretycznie dozwolonych, typów błędów.

Na uniwersalność wrodzonej części systemu językowego wykazuje również obserwacja, że nieznane są przypadki by dziecko pochodzące od rodziców mówiących jednym językiem, poprawnie wyeksponowane, miało jakiekolwiek przeszkody w nauce któregokolwiek innego języka ludzkiego, nawet w przypadku największych językowych (lub genetycznych) „odległości” (w ramach gatunku homo sapiens). Chomsky nie widzi jakichkolwiek dowodów na ewolucje ludzkich umiejętności językowych (w okresie co najmniej ostatnich 50 tys.lat) i krytykuje programy badawcze w tej dziedzinie jako wynikające z popularnej współcześnie „wersji ewolucjonizmu na poziomie szkoły podstawowej”, kuriozalnie robione na dużą skalę na przekór oczywistości że problem ten znajduje się poza możliwościami współczesnej nauki.

Generalnie wszystkie zwierzęta komunikują się, do komunikacji może również służyć prawie wszystko co robimy świadomie lub nieświadomie, np. ubiór, wyraz twarzy, feromony, ale to nie jest „język”, brak w nim składni, kreatywności itd. Język i komunikacja nie powinny być mylone.

Koncepcja gramatyki uniwersalnej ma implikacje filozoficzne. Fizyka, geometria, i różne inne systemy matematyczne wydają się aż nazbyt perfekcyjnie oddawać rzeczywistość świata. Ta perfekcyjność jest zdaniem wielu naukowców i filozofów, włączając Einsteina, trudna do zracjonalizowania jako będącą przypadkiem. Chomsky uważa, że myśl precyzyjnie oddaje świat dlatego, że rzeczywistość świata jest rzeczywistością naszego umysłu – są one tym samym. Chomsky sumuje to następująco: „myślę, jednak świat myśli we mnie” („I think, yet the world thinks in me”).

W 1988 opublikował, wraz z Edwardem S. Hermanem, wyniki badań nad makroekonomicznymi przesłankami, którymi kierują się media w pracy „Manufacturing Consent: The Political Economy of the Mass Media”. Rezultaty te są zwykle określane mianem „modelu propagandy”, został on przez autorów empirycznie przetestowany. Model ten zakłada tendencję systemowo-uwarunkowanego odchylenia w obiektywności niepaństwowych środków masowego przekazu, którą wyjaśnia na podstawie uwarunkowań ekonomicznych. Zaproponowany model sugeruje, że informacje w mediach „prywatnych” są filtrowane, chociaż poprzez filtry inne niż w mediach rządowych.

Nim Chimpsky był szympansem, przedmiotem badań nad akwizycją języka przez zwierzęta, nazwanym tak ze względu na pogląd Noama, że język jest unikalną cechą ludzką. Uczenie małp języka miało w zamierzeniu zanegować tę tezę Noama. Po serii szeroko rozpopularyzowanych „sukcesów”, dziedzina ta „praktycznie się zapadła” w wyniku krytycznych publikacji z badań z udziałem Nima.

 

Wiecej TUTAJ

No comments yet... Be the first to leave a reply!

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: